Кіріспе
Физикадағы ұғым. Өзін-өзі ұйымдастырған сынилық (SOC) – тартымды нүктесі бар динамикалық жүйелерге тән қасиет. Олардың макроскопиялық мінез-құлқы фазалық өтудің сыни нүктесіне тән кеңістіктік немесе уақыттық масштабты инварианттылықты көрсетеді, бірақ бақылау параметрлерін дәл мәнге келтіру қажеттілігі болмайды, себебі жүйе, тиімді түрде, сынилыққа қарай дами келе өзін-өзі реттейді. Бұл ұғымды Пер Бак, Чао Танг және Курт Висенфельд ("BTW") 1987 жылы "Physical Review Letters" журналында жарияланған мақалада ұсынды және ол табиғаттағы күрделіліктің пайда болу механизмдерінің бірі саналады. Оның концепциялары геофизика, физикалық космология, эволюциялық биология және экология, биологиялық шабыттандырылған есептеулер мен оптимизация (математика), экономика, кванттық гравитация, социология, күн физикасы, плазма физикасы, нейробиология және басқа да салаларда қолданылған. SOC әдетте, көптеген еркіндік дәрежелері мен күшті сызықтық емес динамикаға ие, баяу әрекет ететін тепе-теңдік емес жүйелерде байқалады. BTW-нің бастапқы мақаласынан бері көптеген жеке мысалдар анықталды, бірақ бүгінгі күнге дейін жүйенің SOC-ті көрсететін жалпы сипаттамалардың белгілі жиынтығы жоқ.
Self organized criticality (SOC) is a property of dynamical systems that have a critical point as an attractor. Their macroscopic behavior thus displays the spatial or temporal scale invariance characteristic of the critical point of a phase transition, but without the need to tune control parameters to a precise value, because the system, effectively, tunes itself as it evolves towards criticality. The concept was put forward by Per Bak, Chao Tang and Kurt Wiesenfeld ("BTW") in a paper
published in 1987 in Physical Review Letters, and is considered to be one of the mechanisms by which complexity arises in nature. Its concepts have been applied across fields as diverse as geophysics, physical cosmology, evolutionary biology and ecology, bio inspired computing and optimization (mathematics), economics, quantum gravity, sociology, solar physics, plasma physics, neurobiology and others. SOC is typically observed in slowly driven non equilibrium systems with many degrees of freedom and strongly nonlinear dynamics. Many individual examples have been identified since BTW's original paper, but to date there is no known set of general characteristics that guarantee a system will display SOC.
Өзін-өзі ұйымдастырушы сыншылдық және оңтайландыру
SOC процесінен туындайтын қар көшкіндері графиктерде оңтайлы шешімдерді кездейсоқ іздеуде тиімді үлгілер құрайтыны анықталды. Мұндай оңтайландыру мәселесінің бір мысалы – графты бояу. SOC процесі, ескеретін болсақ, экстремалды оңтайландыру жөніндегі бұрынғы зерттеулерде айтылғандай, ешқандай қайнату схемасын қолданбай, оңтайландырудың жергілікті максимумға тікелей түсіп қалуына қарсы тұрады.