Жерар Бэттен: UKIP-тің бұрынғы басшысы және саяси даулар

Кіріспе

Ұлыбританияның Тәуелсіздік партиясының бұрынғы жетекшісі

Джерард Джозеф Баттен (27 наурыз 1954 жылы туған) – 2018-2019 жылдар аралығында Ұлыбританияның Тәуелсіздік партиясының (UKIP) жетекшісі болған британдық саясаткер. Ол 1993 жылы партияға негіз салушылардың бірі болды және 2004 жылдан 2019 жылға дейін Лондон өкілі ретінде Еуропалық парламентте жұмыс істеді.

Александр Литвиненко мен Романо Проди

2006 жылдың сәуір айының басында Баттен Лондон тұрғыны және бұрынғы Федералдық қауіпсіздік қызметінің (ФСБ) агенты, подполковник Александр Литвиненкоға Марио Скарамелланың Италияның бұрынғы премьер-министрі және Еуропалық комиссияның президенті Романо Продидің КГБ-ның "Италиядағы адамы" болғанын айтқанын мәлімдеді. Баттен осы айыптауларды тергеуді талап етті. Ол Еуропалық парламентте Литвиненкоға ФСБ басшысының орынбасары генерал Анатолий Трофимовтың итальяндық саясаткерлердің арасында көптеген бұрынғы КГБ агенттері бар екендігі туралы ескерткенін және "Романо Проди біздің Италиядағы адамымыз" дегенін айтты. Проди бұл айыптауларды жоққа шығарды. 2006 жылдың 26 сәуірінде Баттен парламенттік тергеуді қайтадан талап етті. Ол: "КГБ-ның бұрынғы жоғары лауазымды қызметкерлері осындай тергеу кезінде куәлік беруге дайын, тиісті жағдайлар болған жағдайда. Ресейдің Еуропалық Одақпен қарым-қатынасының маңыздылығын ескере отырып, осы жағдайдың шешілмеуі қабылдауға болмайды" деді. Литвиненко 2006 жылдың 11 қарашасында Лондон мейрамханасында тамақтанғаннан кейін улану күдігімен ауруханаға түсіп, 2006 жылдың 23 қарашасында қайтыс болды. Кейіннен полиция оның денесінде өлімге әкелетін аз мөлшерде полоний табылды. Анатолий Трофимов 2005 жылдың сәуір айында белгісіз қарулы адамдар тарапынан өлтірілді. 2007 жылдың 22 қаңтарында BBC News және ITV News 2006 жылдың ақпан айындағы Литвиненконың Продиге қатысты осы айыптауларды жасаған құжаттары мен бейнежазбаларын жариялады. 2002 жылы құрылып, 2006 жылы көпшілік және азшылық баяндамаларымен аяқталған Митрохин комиссиясы ортақ қорытындыға келмеді және Митрохин мұрағатындағы итальяндық саясаткерлермен КГБ байланысы туралы бастапқы айыптауларды қолдау үшін нақты дәлелдер ұсынылмады. Орталық-оң коалициясының көпшілігі басқарған комиссия саяси мотивацияланған деп сынға түсті, себебі ол негізінен оппозициялық саясаткерлерге қатысты айыптауларға бағытталған. 2006 жылдың қарашасында жаңа итальяндық парламент солшыл-орталық коалициясының көпшілігімен Митрохин комиссиясын саяси мақсаттармен манипуляция жасады деген айыптауларды тексеру үшін комиссия құрды. 2006 жылдың желтоқсанында Скарамелланың өзінің көзі ретінде көрсеткен бұрынғы КГБ агенты полковник Олег Гордиевский, Проди және басқа итальяндық саясаткерлерге қатысты жалған материалдар жасау туралы Скарамеллаға қатысты айыптауларды растады және олардың сенімді еместігін атап өтті.

In early April 2006, Batten stated that a London constituent and former Federal Security Service (FSB) agent, Lieutenant Colonel Alexander Litvinenko, had been told by Mario Scaramella, that Romano Prodi, the former Prime Minister of Italy and president of the European Commission, had been the KGB's "man in Italy". Batten demanded an inquiry into the allegations. He told the European Parliament that Litvinenko had been warned by FSB deputy chief General Anatoly Trofimov that there were numerous former KGB agents among Italian politicians, and that "Romano Prodi is our man in Italy". The allegations were rejected by Prodi. On 26 April 2006, Batten repeated his call for a parliamentary inquiry. He said: "Former, senior members of the KGB are willing to testify in such an investigation, under the right conditions It is not acceptable that this situation is unresolved, given the importance of Russia's relations with the European Union." Litvinenko was admitted to hospital with suspected poisoning on 11 November 2006 after eating at a London restaurant, and died on 23 November 2006. The police later concluded he had been poisoned with polonium; a small dose of which is lethal. Anatoly Trofimov was assassinated by unknown gunmen in April 2005. On 22 January 2007, BBC News and ITV News released documents and video footage from February 2006 in which Litvinenko made the same allegations against Prodi. The Mitrokhin Commission, which was established in 2002 and closed in 2006 with a majority and a minority report, without reaching shared conclusions, and without any concrete evidence given to support the original allegations of KGB ties to Italian politicians contained in the Mitrokhin Archive. Led by the centre right coalition majority, it was criticized as politically motivated, as it was focused mainly on allegations against opposition figures. In November 2006, the new Italian Parliament with a centre left coalition majority instituted a commission to investigate the Mitrokhin Commission for allegations that it was manipulated for political purposes. In December 2006, colonel ex KGB agent Oleg Gordievsky, whom Scaramella claimed as his source, confirmed the accusations made against Scaramella regarding the production of false material relating to Prodi and other Italian politicians, and underlined their lack of reliability.

Еуропалық Одақ, Ирландия және Brexit

2013 жылы openDemocracy-ге берген сұхбатында Бэттен Еуропалық Одақтың нацистердің 1942 жылы Еуропа үшін жасаған ұсыныстарынан шабыттанғанын, олар Екінші дүниежүзілік соғыста жеңіске жеткеннен кейін, олардың 1957 жылғы Рим шартына өте ұқсас болғанын айтты. 2017 жылы Brexit келіссөздеріне Ирландия үкіметінің араласуына жауап ретінде Бэттен Twitter-де Ирландияны, "өмір сүру үшін Ұлыбританияға тәуелді шағын елді" "ойын алаңындағы ең әлсіз бала, Еуропалық бұрынғылардан құшақтап алуға тырысады" деп сипаттады. Ол Ирландия мен Ұлыбритания арасындағы ортақ саяхат аймағын жоюды қолдады. Бэттен 2007 жылы Брюссельде өткен халықаралық контр-джихад конференциясына қатысты және контр-джихад қозғалысымен ұзақ мерзімді байланыста болды. 2008 жылы Бэттен Голландиялық Бостандық партиясының (PVV) басшысы және Еуропалық парламент депутаты Герт Вилдерсті Еуропалық парламентке шақырды, Вилдерстің "Fitna" фильмін Еуропарламент депутаттарына көрсетуге сәтсіз тырысты. Freedom Today басылымында Баттен Вилдерсті "батыс өркениетін өзінің ең қарапайым өзіне сақтану инстинктін жоғалтқаннан қорғауға тырысатын батыл адам" деп атады. 2009 жылы Вилдерске Хитроу әуежайында Ұлыбританияға кіруден бас тартқанда, UKIP мүшесі лорд Пирсонның шақыруымен Вилдерс Лордтар палатасының мүшелеріне фильмін көрсетуге келген болатын. Бэттен: "Біз ЕО-дан келетін кісі өлтірушілер, зорлаушылар және педофилдерге қатысты ештеңе жасай алмаймыз, бірақ олар ЕО-дан демократиялық жолмен сайланған саясаткердің терроризм көздері туралы сөйлеуін тоқтатады" деді және "бір уақытта бір жерде өмір сүретін екі қарама-қайшы жүйенің" болуы қауіпті деп ойлады. 2014 жылы бұл құжат туралы сұрағанда, Бэттен оны "уақытында жариялауды жоспарлаған, бірақ қазіргі уақытта басымдықтарының бірі емес, алғашқы нұсқа" деп сипаттады және "Мені ешқандай жағдайға байланыстыра алмайсыз" деді. Sky News телеарнасына берген сұхбатында мұсылман идеологиясының секс құлдарына рұқсат беретінін айтты.

Цензураға шағым

2018 жылы Баттен Channel 4 телеарнасының «Брюссельде жалғасады: ЕО ішінде» деген деректі фильмінде көрсетілді. "The Guardian" газетінің бір рецензенты бағдарламаның ең жарқын тұсы – оның Еуропалық парламент палатасынан шығып, микрофоны өшірілгендіктен цензураға ұшырағанын айтып шағымданған сәті екенін айтты. Ал басқалар оның сөз сөйлеуге берілген уақытын арттырып алғанын мәлімдейді.

Генри Болтонның жұмыстан шығарылуынан кейін басшылыққа сайлау

2018 жылдың 22 қаңтарында Баттен Генри Болтонның партия басшылығына наразылық білдіріп, UKIP-тің Brexit жөніндегі өкілі лауазымынан кетті. Ол Болтонның қызметтен кетуін, партия мүшелерінің арасындағы наразылықты, партияға қосылушылардың азаюын және Болтонның жеке өміріне қатысты БАҚ-тағы жариялымдарды себеп етіп көрсетіп, Болтонның лауазымынан кетуін талап етті. Болтон 2018 жылдың 17 ақпанында партияның кезектен тыс жалпы жиналысында партия мүшелерінің дауыс беруі нәтижесінде партия басшысы лауазымынан ресми түрде босатылды, ал Баттен келесі басшы сайлауы аяқталғанға дейін партия басшысы (уақытша) болып тағайындалды. Баттеннің алғашқы уақытша басшылық мерзімінде партия мүшелеріне үндеу жасап, шамамен 300 000 фунт стерлинг жиналды, соның арқасында партия банкроттықтан құтылып, қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізді. Партия сондай-ақ, өтеуге тиіс заңдық шығындарын да төледі. Бұған қоса, UKIP екі жылдан кейін алғаш рет мүшелерінің санының айтарлықтай өскенін көрді, осы кезеңде 900-ден астам мүше қосылды. 2018 жылдың 14 сәуірінде Джерард Баттен қарсы кандидатсыз UKIP басшысы болып сайланды. Басшылыққа тағайындалғаннан кейін жасаған мәлімдемесінде ол: «Мен UKIP-тің үш Лордының, ірі демеушілердің, Еуропарламент депутаттарының, Лондон және Уэльс Ассамблеясының мүшелерінің және бүкіл Ұлыбританиядан келген партия белсенділері мен мүшелерінің қолдауын алдым» деді. Баттен басшылығымен UKIP алғашқы алты айда қолдаудың жаңаруын бастан кешірді. Саяси сауалнамалардың нәтижесінде UKIP-ке дауыс берушілердің 6-8 пайызы қолдау көрсетті, ал YouGov жүргізген сауалнама бойынша 2017 жылғы консерваторлық сайлаушылардың шамамен 23 пайызы UKIP-ті Brexit мәселесін шешудегі ең жақсы партия деп санайтындығы анықталды, бұл бұрынғы сауалнамалардағы көрсеткіштен екі есе жоғары. Сол сияқты, 2017 жылғы консерваторлық сайлаушылардың UKIP-ті баспана және иммиграция мәселелерін шешудегі ең жақсы партия деп санайтындардың үлесі де сол кезеңде 16 пайызбен салыстырғанда 28 пайызға өсті. Жақсы сауалнамалардың қосымшасында, UKIP мүшелерінің саны одан әрі өсті, тіпті шілде айында ғана 15 пайызға өскендігі хабарланды, мыңдаған жаңа белсенділер партия қатарына қосылды. Жаңа мүшелердің көптегені Баттеннің басшылығын және консервативтік үкіметтің Ұлыбританияның Еурооданынан шығуын дұрыс басқара алмағанын қосылу себебі ретінде атады.

On 22 January 2018, Batten resigned as UKIP's Brexit spokesman in protest at the party leadership of Henry Bolton; in the process he publicly called for Bolton to stand down from the office, amidst general dissatisfaction amongst a substantial portion of the party's membership with the leader, collapsing membership levels, and ongoing media coverage of Bolton's personal life. Bolton was officially dismissed as party leader on 17 February 2018, after an Extraordinary General Meeting vote by the party membership, and Batten was announced as the Party Leader (on an interim basis) until the conclusion of the next leadership election. During Batten's initial interim leadership term, the party was saved from insolvency and put back on a sound financial footing after an appeal to members raised almost £300,000. The party was also able to pay an outstanding legal bill. In addition, UKIP also saw its first significant membership rise in two years, with over 900 members joining during this time period. On 14 April 2018, Gerard Batten was elected unopposed as the Leader of UKIP. In a statement issued upon his appointment as Leader he said: "I received the backing of all three UKIP Lords, our major donors, our MEPs, our London and Welsh Assembly Members, and party activists and members from all over the UK." Under Batten, UKIP witnessed a resurgence in support during his first six months as Leader. Opinion polls showed UKIP back between six and eight percent of the vote – with one (YouGov) revealing that almost a quarter of 2017 Conservative voters (23%) now considered UKIP to be the best party to handle Brexit, this was almost double the figure it had been in previous polling. Likewise, the proportion of 2017 Conservative voters who think that UKIP would be the best party to handle asylum and immigration had risen from 16% to 28% over the same time period. In addition to good polling, UKIP also saw its membership numbers rise further and reportedly by 15% during the month of July alone, with thousands of new activists joining the ranks of the party. Many of the new members cited Batten's leadership and the perceived mismanagement of Britain's EU Exit by the Conservative Government as major factors in their joining.

Онлайн белсенділер UKIP-ке қосылды және Томми Робинсон тағайындалды

2018 жылдың маусым айында Баттен партияның тартымдылығын кеңейту үшін үш даулы онлайн саяси тұлғаны партияға қабылдауға рұқсат берді: Карл Бенджамин, Марк Мичан және Пол Джозеф Уотсон. Уотсон конспирологиялық InfoWars веб-сайтында жұмыс істеді, Бенджамин Лейборист партиясының саяхатшысы Джесс Филлипс туралы «мен оны зорламаймын» деген твит жариялаған еді, ал «Граф Данкула» деген атпен танылған Мичан өзінің қарындасының итіне нацистік сәлемдеме жасау үшін аяғын көтеруді үйрететін видеоны және «Жүделерді газбен жоюға бола ма?» деген сұраққа реакция жасауды жариялады. Осы үш адамның партияға кіргеніне байланысты расизмге қарсы топтар сыни пікір білдірді. 2018 жылдың қараша айында Баттен исламға қарсы белсенді Томми Робинсонды «құмарлықпен зорлаулар» және түрмелер сияқты мәселелер бойынша кеңесшісі етіп тағайындады. Бұл тағайындауды Найджел Фарадж қатысты сынға алды және Баттенге сенімсіздік білдіру үшін дауыс беруге ниетті екенін мәлімдеді. Фарадж былай деді: «UKIP мүшелерінің көпшілігі, соның ішінде UKIP-тің Атқару комитеті Робинсонды Баттеннің кеңесшісі етпеуге шақырды. Өкінішке орай, бұл өтініштер ескерілмеді». Фарадж Баттен басқаратын UKIP партиясын Британ Ұлттық партиясына теңеді. Тағы бір Еуропарламент депутаты, бұрынғы жетекші Пол Натталл Робинсонның тағайындалуын «апатты» деп атап, партиядан кетті. 2019 жылдың қаңтарында Фарадж Brexit партиясын құрды, ал ақпан айында оны Еуропалық парламентте құрды, UKIP-тен кеткен тоғыз депутат – өзі, Тим Акер, Джонатан Буллок, Дэвид Кобёрн, Билл Этеридж, Натан Гилл, Дайан Джеймс, Пол Натталл және Джулия Рид партияға қосылды.

Карл Бенджаминнің пікірлері, сайлаудағы жеңіліс және басшылық мерзімінің аяқталуы

2019 жылдың сәуірінде Баттен 2016 жылы UKIP үміткері Карл Бенджаминнің әлеуметтік желідегі «Мен сені зорламас едім» деген жауабын қорғады. Филипс «Мені зорлағаны туралы әңгімелер көңілді емес, бірақ бұл жағдайға үйреніп қалдым» деп жазған. Бэттен BBC One телеарнасының «Эндрю Марр Шоуында» Бенджаминнің жауабы «өзі сөйлеген адамдарға қарсы сатира» болғанын айтты. Келесі күні тағы үш еуропарламент депутаты Brexit партиясына өтіп, UKIP-тен шықты. Олардың бірі Джейн Коллинз: «Джерард Баттеннің телеарнада зорлық-зомбылықты «сатира» деп қорғағанын естігенімде қатты мазаландым» деді. Екіншісі, Джил Сеймур: «Ешбір жеке тұлға саяси партиядан жоғары тұрмауы керек, бірақ ащысы бар, Бэттен мырза партияның құлауына себепкер болады деп ойлаймын». 2019 жылдың мамырында Sky News телеарнасында Софи Риджге берген сұхбатында Баттен партия басшысы лауазымы Еуропалық парламенттегі мандатын жоғалтса «орындалмайды» деді. Сол айда өткен Еуропалық парламент сайлауында UKIP барлық орындарынан айырылды, ал оның сайлаушыларының көп бөлігі Найджел Фарадждың жаңадан құрылған Brexit партиясына тікелей өтті, ол сайлауда жеңіске жетті. 2019 жылдың 24 мамырында Майк Хукем UKIP-тің вице-президенті лауазымынан кетіп, алдағы UKIP басшылығына үміткер екенін жариялады, сонымен қатар Баттеннің басшылығын сынап: «Бэттен мырзаның саясаты мен байланыстары басты ақпарат құралдарына партиямызды «радикал» және «ұлтшыл» деп айтуға мүмкіндік берді, мен бұл айыптамаларға сенбеймін». Баттеннің UKIP басшысы ретіндегі мерзімі 2019 жылдың 2 маусымында аяқталды, бұл басшылық сайлауын тудырды. 2019 жылдың 27 маусымында, үміткерлерді тіркеудің соңғы күні, Баттен партия басшылығына қайта сайлануға ниеттенгенін мәлімдеді, бірақ 2019 жылдың 7 шілдесінде UKIP-тің Ұлттық атқару комитеті «ол партияның беделін түсірді» деген негізде оны бұған тыйым салатын шешім қабылдады.

Сайлау тарихы

Баттен 2017 жылғы жалпы сайлауда Мейденхед сайлау округінде консервативті премьер-министр Тереза Мэйге қарсы UKIP партиясының ресми үміткері болды. Он үш үміткердің арасында ол 871 дауыс алып, дауыстардың 1,5 пайызын құрап, бесінші орынды иеленді. 2015 жылғы жалпы сайлауда ол Ромфорд округінен 22,8 пайыз дауыспен екінші орынға шықты.