Кіріспе
Сванстон көшесі – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласының орталық бизнес ауданындағы маңызды көше. Ол 1837 жылы алғашқы Ходдл желісінің бір бөлігі ретінде жоспарланған. Көше Мельбурн қаласының орталық бөлігін тік бойымен екіге бөліп өтеді және әлемдегі ең қызықты трамвай бағыты, тарихи ғимараттары және сауда орталығы ретінде әйгілі. Көше саудагер, банкир және саясаткер Чарльз Сванстонның құрметіне аталған.
Swanston Street is a major thoroughfare in the Melbourne central business district, Victoria, Australia. It was laid out in 1837 as part of the original Hoddle Grid. The street vertically bisects Melbourne's city centre and is famous as the world's busiest tram corridor, for its heritage buildings and as a shopping strip. The street is named after merchant, banker and politician Charles Swanston.
Тарих
Суонстон көшесі 1837 жылы Ходдл желісінің құрамына енген, қаланың солтүстік-оңтүстік бағытындағы маңызды көшелердің бірі болды. Бастапқыда жаяу жүргіншілер мен атпен жүретін көліктерге арналған бұл көше, 19 ғасырдың типолық еуропалық даңғылдарына ұқсас болды. 19 ғасырдың соңына қарай, ол қала арқылы өтетін маңызды трамвай желілерінің бірін де қабылдады. 20 ғасырдың басында автомобильдің пайда болуымен, көше маңызды магистральға айналып, 20 ғасырдың көп бөлігінде қаланың солтүстігіндегі аймақтар мен Сент-Килда жолы арасындағы автомобиль қозғалысын қамтамасыз етті. 20 ғасырдың екінші жартысында көшенің оңтүстік бөлігі ауыр қозғалыс, ластану, баспанасыздық, кездейсоқ жүргіншілер, сондай-ақ арзан бағадағы дүкендер, жылдам тамақ орындары, секс-шоптар мен стриптиз клубтарының көптігі сияқты мәселелермен күресті. Викторияның 150 жылдығын тойлау аясында, Суонстон көшесі 1985 жылдың 9-10 ақпанында Флиндерс көшесі мен Лонсдейл көшесі арасында көлік қозғалысы үшін жабылып, жасыл шөппен және ағаштармен көмкерілді, бұл жазғы көше мерекесіне арналды. Осыдан кейін, Суонстон көшесін толыққанды өзгерту туралы әңгімелер басталды. 1992 жылдың наурызында көше Флиндерс және Ла Троб көшелері арасында күндізгі уақытта жеке көліктер үшін жабылды, бұл оның ұзындығының шамамен жартысын құрады. Бұл бөлік Суонстон көшесі жолы деп аталды. Суонстон көшесі 1992 жылы қайта жаңартылды, соның нәтижесінде «Өнерге процент» бағдарламасы арқылы бірнеше қоғамдық мүсіндер орнатылды. Бұл мүсіндердің ең танымалсы – Мельбурн суретшісі Памела Ирвингтің «Ларри Ла Троб» атты кішкентай қола итінің мүсіні. 21 ғасырдың басында көшеде тоғыз трамвай маршруты болды, трамвайлардың жиілігі Мельбурн қаласындағы ең жоғары көрсеткішті құрады. 2008 жылдың қарашасында Мельбурнның жаңадан сайланған мэрі Роберт Дойл көшеде жеке көліктердің қозғалысын қайтаруды ұсынды. Бұл бастамаға Қоғамдық көлік пайдаланушылар қауымдастығы, Австралияның «Жасылдар» партиясы және «Велосипед Виктория» ұйымы қарсылық білдірді. Аталған идея қабылданбады, ал 2010 жылдың қаңтарында қаланың барлық Суонстон көшесін көлік құралдарынан босату жоспарының өзі мәлімделді, бұл оның бұрынғы ұстанымынан түбірінен өзгеше болды.
Жүргізу, митинг және наразылық шараларында пайдалану
Көптеген шерулер, митингілер және наразылықтар Суонстон көшесі арқылы өтеді, осының салдарынан жоспарлы және жоспарланбаған жол жабылулар болады. Көше көптеген жылдық іс-шараларға – Мумба шеруіне, AFL Grand Final шеруіне және Мельбурн кубогы шеруіне арналған орын. Суонстон көшесі Сент-Килда жолына шығатындықтан, ол Анзак күні шеруінің басты бағыты болып табылады, ал Сент-Килда жолында Еске алу ескерткіші орналасқан.
Көліксіз жүру
Суонстон көшесі Мельбурнның ең қызықты көшелерінің бірі болды, онда жеке көліктер көп жүріп, көбінесе қала арқылы өтетін. 1992 жылы көше жартылай автокөліксіз аймаққа айналдырылды, шағын жүк көліктеріне, автобустарға және күнінің белгілі бір уақытында жеке көліктерге шектеулер қойылды. Содан кейін көшені толығымен автокөліксіз ету туралы ұсыныстар күшейе түсті. 2010 жылдың 27 қаңтарында Суонстон көшесінің бүкіл ұзындығы автокөліксіз болатыны жарияланды. Мельбурнның ең жұмыр теміржол станцияларының екеуі көшеге жақын орналасқан: оңтүстік жағындағы Флиндерс көшесі станциясы және солтүстікке қарай, Ла Тробе көшесінің қиылысындағы жердегі Мельбурн орталық станциясы. Метро туннелі Суонстон көшесінің астында салынып жатыр және 2025 жылы аяқталуы күтілуде. Суонстон көшесі сонымен қатар қалаға және қала арқылы жүретін велосипедшілер үшін маңызды бағыт болып табылады, солтүстік елді мекендерден, оңтүстіктегі Сент-Килда жолынан және Ярра өзенінің оң жағалауындағы Капитал-Сити жолынан велосипед жолақтары бар. 2008 жылдың қыркүйегінде көше бойында туристік автобустарды тоқтату мәселесі дау тудырды, себебі автобус тұрақтан шығарда велосипедшіні қағып өлтірді. Бұрын қалалық әкімдікке автобустар мен трамвайлар арасында кеңістік аз болғандықтан үлкен автобустарды көшеден көшіру туралы өтініштер түскен болатын. Суонстон көшесі бұрын Гарденвейл және Миддл Брайтон бағытына автобустармен қызмет көрсетті. Мельбурн Брайтон автобус компаниясының лицензиясы мерзімімен қаралатын кезде, Мельбурн қалалық кеңесі мен Мельбурн және Метрополитен трамвайлар кеңесі әрқашан қарсылық білдірді. Ақырында автобустар 1989 жылдың қазан айында Суонстон көшесінен алынып тасталды, сол кезде оларды Қоғамдық көлік корпорациясы басқарды.
Танымал мәдениетте
Суонстон көшесі 1976 жылы AC/DC тобының "It's a Long Way to the Top (If You Wanna Rock 'n' Roll)" әніне түсірілген бейнебаянның түсірілім алаңы болды. Бейнебаянның құрметіне жақын жердегі көше ACDC Lane деп аталды. Бұл көше The Distillers тобының "Dismantle Me" әнінде де еске алынады, себебі әнші Броди Далле Мельбурн қаласында туған, сондай-ақ TISM тобының "Get Thee in My Behind Satan" және Кортни Барнетттың "Elevator Operator" әнінде де сөз болады. "Галифакс" телесериалының Джейн Галифакс (Ребекка Гибни) Мемлекеттік кітапхананың қарсы бетінде, 339 Суонстон көшесіндегі пәтерде (Дженсен үйі; қазір UniLodge-қа айналдырылған) тұрады.