Кіріспе

Прогрессивті халық партиясы (Fortschrittliche Volkspartei, FVP) – Германия империясының соңғы кезеңіндегі әлеуметтік-либералдық партия.

Тарих

Ол 1910 жылғы 6 наурызда парламенттегі түрлі шашыраңқы либералдық топтарды біріктіру мақсатымен еркін ойлы Халық партиясы, еркін ойлы Одақ және Немец халық партиясының қосылуы арқылы құрылды. 1907 жылғы федералды сайлау кезінде екі еркін ойлы партия, құрылымдық реформаларды жүзеге асыруға уәде берген канцлер Бернхард фон Бюловты қолдау үшін күш біріктірді. Бұл даулы Бюлов блогы Рудольф Брейтшайд пен Теодор Барт басшылығындағы солшыл Демократиялық одақтың (DV) бөлінуіне әкелді. Дегенмен, 1909 жылы Бюловтың отставкасынан кейін ірі әлеуметтік-либералдық партиялар тиімді одақ құра алды. Прогрессивтер барлық азаматтарға толыққанды тең сайлау құқығын, Пруссияның үш класты сайлау жүйесін жоюды, жаңа жергілікті сайлау заңын және империяны парламенттік демократиялық монархияға айналдыратын Императорлық Конституцияға түзетулер енгізуді талап етті. Олар сондай-ақ дін мен мемлекеттің бөлінуін, еркін сауданы, прогрессивті салық салуды, сондай-ақ жұмыстағы адамдардың қауіпсіздігін, денсаулығын және әл-ауқатын жақтады. Осылайша партия консерваторлар мен Ұлттық-либералдық партиядан алшақтады. Фридрих Науман сияқты жетекші мүшелер әлі де экономикалық либерализмді жақтады, бірақ біртіндеп әлеуметтік мемлекет концепциясына көшті. Алайда, социал-демократтармен ынтымақтастық мәселесі даулы болып қала берді. 1912 жылға қарай партия Германия империясының 19 штатында, соның ішінде Эльзас-Лотарингия империялық аймағындағы Эльзас прогрессивтік партиясының филиалында өкілдік етті. Сайлаушылардың көп бөлігі орта тапқа және ғалымдарға жатса, сонымен қатар қызметкерлер мен кәсіби одақ мүшелері де болды. Прогрессивтер, әсіресе Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, неміс парламентаризмінде маңызды күшке айналды. Науманн айналасындағы топтар бастапқыда Германияның үстемдік ететін Орталық Еуропа концепциясын қорғаса да, бейбіт келіссөздерді талап еткен Людвиг Квидде бастаған орталық күштер басымдық алды. 1917 жылдың шілдесінде партия Социал-демократиялық партиямен және Католик орталығымен бірігіп, Рейхстагтың көпшілігін құрады, ол тарихи Бейбітшілік резолюциясын қабылдады. Алайда, бұл бастама канцлер Георг Михаэлис үкіметі тарапынан қабылданбады. Прогрессивтік Фридрих фон Пайер қарашада вице-канцлер болғанда, барлық мүмкіндіктер жоғалды. Партия империя құлағаннан кейін 1918 жылы таратылды, оның көптеген мүшелері Веймар Республикасының жаңа Немец демократиялық партиясына (Deutsche Demokratische Partei) қосылды, прогрессивтер ескі Ұлттық-либералдық партияның сол қанатымен бірікті.