Кіріспе

Екі жақты оптикалық диск DualDisc – MJJ Productions Inc., EMI Music, Universal Music Group, Sony BMG Music Entertainment, Warner Music Group және 5.1 Entertainment Group компаниялары тобымен әзірленген, кейіннен Американың Дыбыс жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) қолдауына ие болған екі жақты оптикалық диск түрі. Ол бір жағынан CD ойнатқыштармен үйлесімді (бірақ Red Book CD талаптарына жетпейтіндей жұқа) аудио қабатымен, ал екінші жағынан стандартты DVD қабатымен жабдықталған. Бұл жағынан ол Дитер Диеркс Еуропада әзірлеген және еуропалық патенттермен қорғалған DVDplus форматына ұқсас, бірақ одан ерекшеленеді. DualDisc алғаш рет 2004 жылдың наурыз айында АҚШ-та осы өнімді жасаған бес жазба компаниясы жүргізген маркетингтік сынақ аясында пайда болды. Сынақ аясында 13 атау Бостон (Массачусетс штаты) және Сиэтл (Вашингтон штаты) қалаларындағы шектеулі сатуға түсті. Сауалнамаға қатысушылардың 82% (сынақ атауларымен бірге) DualDisc олардың күтілгенін орындады немесе одан да асып түсті деп мәлімдегендіктен, сынақ маркетингі сәтті деп танылды. Сонымен қатар, жауап берушілердің 90% DualDisc-ті достарына ұсынатындарын айтты. Дегенмен, келесі үш жылда сату көрсеткіштері күрт төмендеді, әсіресе SACD және DVD-Audio сияқты бәсекелес форматтармен бәсекелескенде. DualDisc атаулары 2005 жылдың ақпан айында АҚШ-тың барлық сауда орындарында кеңінен таралды, бірақ кейбір атаулар 2004 жылдың қарашасынан бері қолжетімді болды. 2005 жылдың соңына қарай дыбыс жазу индустриясында 200-ге жуық DualDisc атаулары болды, ал сол жылдың ортасына дейін 2 миллионнан астам дана сатылды.

Екі дискіге үміт

Диск компаниялары DualDiscs-ке екі негізгі үміт арнады; біріншісі, олар музыка дүкендерінен сатып алу үшін CD-ні ығыстырып, басты форматқа айналады деген сенім, ал екіншісі, дәстүрлі CD бағасында қосымша DVD контентінің болуы, тұтынушыларды дүкендерден музыка сатып алуға көбірек қызықтырып, онлайн музыка пираттығын тежеуге көмектеседі. Брюс Спрингстиннің "Devils & Dust" және "Weird Al" Yankovic-тің "Straight Outta Lynwood" сияқты бірнеше альбом АҚШ-та тек DualDiscs форматында жарық көрді.

Кәдімгі CD-ге қарағанда шығындар

АҚШ-та DualDisc-тің саудадағы бағасы, кәдімгі CD-ге қарағанда, шығарылымға байланысты әр түрлі болды, бірақ орташа есеппен DualDisc бірдей шығарылымның CD нұсқасынан 1,50-ден 2,50 АҚШ долларына дейін қымбатқа түсті. Джейсон Мраздың "Mr. A Z" және Foo Fighters-тің "In Your Honor" сияқты кейбір DualDisc шығарылымдары жақсартылған қаптамаға ие болды, бұл альбомдардың DualDisc нұсқасының бөлшек сауда бағасын CD нұсқасынан орташа көрсеткіштен де артық қылды. Сонымен қатар, өндіріс, маркетинг сияқты қосымша шығындарға да әсер ететін басқа да факторлар болды.

Дыбыс түрлері

DualDisc CD жағында 44,1 кГц жиілігімен үлгіленген стандартты 16 биттік LPCM аудиосы болды. DVD жағынан көптеген жазба компаниялары (Sony Music-ті қоспағанда: төменде қараңыз) альбомның музыкасын жоғары сападағы, 24 биттік DVD Audio (әдетте стерео үшін 96 немесе 192 кГц, ал сураунд дыбыс үшін 48 немесе 96 кГц) және төмен сападағы, 16 биттік Dolby Digital дыбысы (әдетте 48 кГц жиілігімен үлгіленген) түрінде ұсынды. Бұл DVD Audio плеерлері бар тұтынушыларға альбомның өте жоғары сапалы стерео және/немесе сураунд дыбыс нұсқаларына қол жеткізуге, сонымен қатар кез келген DVD плеерімен үйлесімді Dolby Digital стерео және/немесе сураунд дыбысын төмен сапада алуға мүмкіндік берді.

Sony

Sony-дің нарықта DVD Audio-мен тікелей бәсекелесетін жоғары сапалы SACD аудио форматы болғандықтан, Sony Music, көбінесе, DualDisc-терінің DVD жағында тек 16 бит, 48 кГц жиілігімен үлгіленген LPCM стерео дыбысын (кейде Dolby Digital Surround) ұсынды. Бұл дыбыс кез келген DVD ойнатқышымен үйлесімді болды; алайда, ол 24 биттік, жоғары жиілікті DVD Audio-ның жоғары сапасы мен ажыратымдылығын қамтамасыз етпейді. Сонымен қатар, SonyBMG-нің көптеген альбомдарының стандартты нұсқаларында көшірмеден қорғау бағдарламалары (мысалы, XCP және SunnComm) болса да, DualDisc нұсқаларында бұл бағдарламалар болған жоқ.

Жарыс

DualDisc-тің ең басты бәсекелесі – Sony және Philips Electronics компаниялары жасаған, стандартты CD-нің авторы болған гибридтік Super Audio CD (SACD) болды. DualDisc және гибридтік SACD дискілері – бұл әдеттегі CD ойнатқыштарда ойнатылатын дискіде жоғары сапалы дыбысты қамтамасыз ету мәселесін шешуге бағытталған екі түрлі тәсіл. DualDisc қажетті кері үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін екі жақты дискіні пайдаланды, ал гибридтік SACD дискілері бір жақты болып, екі қабаттан тұрады: стандартты CD қабаты және жоғары сапалы дыбыс қабаты. Гибридтік SACD дискілері Red Book стандарттарына сәйкес келетіндіктен, DualDisc-ке қарағанда әдеттегі CD ойнатқыштармен үйлесімділігі жоғары. Дегенмен, SACD немесе SACD қолдайтын DVD ойнатқышы SACD қабатының мүмкіндіктерін толық пайдалану үшін қажет. DualDisc арқылы тұтынушылар қолдағы DVD ойнатқыштарын қолданып, айналмалы дыбысты (surround sound) тыңдай алады. (Егер қолданылса, жоғары сапалы дыбыс үшін DVD Audio қолдайтын ойнатқыш қажет.) 2005 жылы АҚШ-тағы үй шаруашылықтарының 75% кем дегенде бір DVD ойнатқышына ие екені есептелді.

Сындар

DualDiscs туралы көптеген сын-пікірлер бар, олардың мөлшерінен бастап, DualDiscs-тің әдеттегі CD-лерге қарағанда күңгірт болуына дейін.

Өндірушінің ескертулері

Lexicon, Marantz, Mark Levinson, Onkyo, Panasonic, Pioneer және Sony (оның Computer Entertainment және Electronics бөлімдері) сияқты бірқатар электроника компаниялары тұтынушыларды DualDisc дискілерін олардың құрылғыларында ойнатуда туындауы мүмкін проблемалар туралы ескертті. Бұл ескертулердің ауырлығы DualDisc дискілерінің құрылғымен жұмыс істемеуінен бастап, дискке және/немесе құрылғыға нақты зақым келтіруіне дейін жетеді. Ал Meridian Audio, Ltd. компаниясы, өз жабдықтарында DualDisc дискілерін пайдаланған жағдайда ойнатқышқа немесе дискіге "ешқандай зиян немесе зақым келтірілмейтінін" мәлімдеді, бірақ DVD-дискісі бар ойнатқыштар CD қабатын сенімді түрде ойната алмайтынын атап өтті.

Құқықтық дау

DualDisc форматы төңірегінде қандай да бір дау болды, себебі DVDplus спецификациясын ойлап тапқан Дитер Диеркс, DualDisc технологиясы оның еуропалық патенттерін бұзады деп мәлімдеді. Бұл Еуропада DualDisc тасбаларының шығарылуын кешіктірді, олар ақыры 2005 жылдың қыркүйегінде Еуропаға жетті. Өзінің альбомын DualDisc форматында шығаратынын алғаш болып британдық әнші, Sony/BMG жазбаларының орындаушысы Уилл Янг хабарлады.