Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка саясаткері және Америка Самоасының губернаторы
American politician and Governor of American Samoa
Хайрум Рекс Ли (8 сәуір 1910 жыл – 26 шілде 2001 жыл) – американдық үкімет қызметкері және дипломат, Америка Самоасының соңғы сайланбаған губернаторы. Ли 1961 жылдан 1967 жылға дейін, сондай-ақ 1977 жылдан 1978 жылға дейін қысқа мерзімге губернатор болып қызмет етті. Лидің 1961-1967 жылдардағы әкімшілігі кезеңінде мектептер, жаңа әуежай, жолдар, Rainmaker қонақ үйі, білім беру теледидары жүйесі, жаңа портовый құрылыстар мен балық өңдеу зауыты салынды. Туризм дамыды және батыс институттары, өмір салты мен идеяларына қабылдану арта түсті. Көптеген тұрғындар Калифорния мен Гавайиге көшіп кетті немесе АҚШ Қарулы күштеріне қосылды. Ригби (Айдахо штаты) қаласында туған Ли, қоныс аудару басқармасында экономист болып жұмыс істегенге дейін ауыл шаруашылығы ғылымын оқыды. Кейін ол Соғыс көшіру басқармасында жұмыс істеді және 1946 жылдан 1950 жылға дейін Аумақтар кеңсесінің орынбасары басшысы болды. Сол жылы ол Үндістер ісі жөніндегі бюроның серіктес (кейіннен орынбасары) комиссары болып тағайындалды, онда ол конгресспен байланыс жасаудағы шеберлігімен көзге түсті. 1961 жылы Кеннеди әкімшілігінің құрамында Америка Самоасының губернаторы болып тағайындалды және 1967 жылға дейін қызмет етті. Ли Кеннеди және Джонсон әкімшіліктерінде табысты басшы ретінде танылды. Америка Самоасындағы қызметінен кейін ол Федералды байланыс комиссиясына тағайындалды, онда білім беру теледидарын қолдады. 1973 жылы зейнеткерлікке шықты, бірақ білім беру теледидарын насихаттауды жалғастырды және 1978 жылдың қаңтарында тұңғыш сайланған губернатор қызметке кіргенге дейін Америка Самоасының губернаторы болып қайта тағайындалды. 1964 жылы университет оған құрметті заңгерлік атағын берді.
Hyrum Rex Lee (April 8, 1910 – July 26, 2001) was an American government employee and diplomat who was the last unelected governor of American Samoa. Lee served as governor from 1961 to 1967, and again briefly from 1977 to 1978. Governor Lee's administration from 1961 to 1967 saw the establishment of schools, a new airport, roads, Rainmaker Hotel, an educational television system, new harbor facilities, and a fisheries cannery. Tourism boomed and there was an increasing acceptance of Western institutions, lifestyles, and ideas. Many residents relocated to California and Hawai'i or joined the U. S. Armed Forces. Born in Rigby, Idaho, Lee studied agricultural science before working as an economist with the Resettlement Administration. He was then employed by the War Relocation Authority and became assistant chief of the Office of Territories in 1946, until 1950. That year he was appointed as associate (later becoming deputy) commissioner of the Bureau of Indian Affairs, where he was noted for his skills as a congressional liaison. In 1961, he was appointed as Governor of American Samoa as part of the incoming Kennedy administration, serving until 1967. Lee was seen as a successful administrator by both the Kennedy and Johnson administrations. Following his service in American Samoa, he was appointed to the Federal Communications Commission, where he promoted educational television. He retired in 1973, continuing to promote educational television, but served another term as Governor of American Samoa until the first ever elected governor assumed office in January 1978. In 1964, the university gave him an honorary law degree.
Ерте мансап
Ли білімін аяқтағаннан кейін мемлекеттік қызметке кірісті, ал 1936 жылдың маусымынан 1937 жылдың шілдесіне дейін Айдахо штатының Мәскеу қаласында АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінің Қоныс аудару басқармасында экономист болып жұмыс істеді. Содан кейін Айдахо университетінің кеңейту қызметіне қосылып, Покателлода округтік көмекші агент ретінде бір жыл қызмет етті. 1938 жылдың қарашасынан 1946 жылдың маусымына дейін ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық американдықтарды интернациялауды бақылайтын Соғыс көшіру органында жұмыс істеді. Осы кезде көптеген жапондық американдықтар Батыс жағалауда тұрды. Оның қызметіне Көшіру және эвакуацияланғандардың мүлкін басқару бөлімін басқару кірді. 1946 жылы Ли АҚШ Ішкі істер министрлігіне Аумақтар кеңсесінің көмекші бастығы болып ауысты. Сол жерде ол Америка Самоасын Әскери-теңіз күшінен азаматтық басқаруға беруді ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Ол сондай-ақ Ішкі және аралдық істер жөніндегі Палата комитетінің төрағасы Уэйн Н. Аспиналлмен жақсы қарым-қатынаста болғанымен де белгілі болды. Дуайт Д. Эйзенхауэр әкімшілігінен Джон Ф. Кеннеди әкімшілігіне ауысқанда Ли Бюроны дерлік басқарды, мемлекеттік жерлерді басқару жөніндегі Ішкі істер министрінің көмекшісі Джон А. Карвер-младшиймен бірге жұмыс істеді. Бұл келісім бірнеше айға созылды, Филео Нэш бюро директоры болып бекітілгенге дейін.
Lee's entered public service after finishing his degree, and from June 1936 to July 1937, he worked as an economist with the United States Department of Agriculture's Resettlement Administration in Moscow, Idaho. He then joined the University of Idaho Extension Service and served a year as a county assistant agent in Pocatello. From November 1938 to June 1946, he worked in the War Relocation Authority that oversaw the internment of Japanese Americans during World War II. Many Japanese Americans lived on the West Coast at this time. His service included overseeing the Division of Relocation and Evacuee Property. In 1946, Lee transferred to the United States Department of the Interior as assistant chief of the Office of Territories. During his time there, he played a key role in arranging the transfer of American Samoa from Navy to civilian jurisdiction. He was also known for having a good working relationship with Wayne N. Aspinall, the chair of the House Committee on Interior and Insular Affairs. In the transition from Dwight D. Eisenhower's administration to John F. Kennedy's administration, Lee was effectively in charge of the Bureau, working with John A. Carver Jr., the Assistant Secretary of the Interior for Public Lands Management. This arrangement lasted for several months until Philleo Nash was confirmed as director of the bureau.
Америка Самоасы
Карвер Америка Самоасының келесі губернаторын таңдаудың саяси қиялыққа ұшырамайтын әдісін ұсынды. Үш адамнан тұратын комиссия құрылды, оның ішінде Ли де болды. Дельма Х. Наккер «өте Айзенхауэр» болғаны үшін қабылданбады, Парк қызметі директорының орынбасары Хиллари А. Толсон бас тартты, ал Ли көптеген көндіруден кейін ғана бұл қызметке келісті. АҚШ Ішкі істер министрі Стюарт Удалл Лидің Америка Самоасының алдындағы ұқсас әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешудегі бірегей тәжірибесі мен ұзақ жылдар бойы таныстығы болғандықтан губернатор болып тағайындалғанын айтты. 1963 жылдың 21 маусымында Ли Фага’итуаның бас сұлтаны Тули Ле’иатоға ант бердіріп, оны Самоа істерінің бірінші хатшысы етіп тағайындады. Ли басқарған кезде бірқатар жаңа бастамалар мен бағдарламалар іске асырылды. Ол жергілікті самоалықтардың үлесі бар жаңа қонақ үй кооперативін құрды, жергілікті самоалықтарды жұмысқа орналастырған балық шаруашылығы кәсіпорнын дамытты, жаңа әуежай, портовый инфрақұрылым, жолдар мен салтанатты қонақ үйлер салу арқылы туризмді арттырды, сондай-ақ аралды тазартты. Бұл бағдарламаны Мемлекеттік жұмыстар комитетінің төрағасы Майкл Дж. Кирван 15 миллион доллар көлемінде қаржыландырды. Оның құрметіне салынған бас телеарна Майкл Дж. Кирван атындағы білім беру телеорталығы деп аталды. Сол кездегі Ғылым және ғарыш комитетінің төрағасы Джордж П. Миллер бағдарламаға қатысты алаңдаушылықтарын білдірді. Ол «мұғалімдерді табу қиын болды, өйткені материктен Самоаға мұғалімдерді әкелу өте қымбат, ал оларды шағын қауымдастықтарда, жергілікті тұрғындармен бірге тұрғызу олар үшін қиын болды» деді. Алайда ол бағдарламаның «үлкен табысқа жеткенін» атап өтті. Удалл кейін Лидің «менің ойымша, біздің ең жақсы тағайындалғандардың бірі болғанын» айтты. «Ол сәл авторитарлық болды, бірақ менің ойымша, ол Самоада өте жақсы жұмыс істеді және біздің жұлдызды орындаушымыз болды». Ол аймақтың сайланбаған соңғы губернаторы болды.
It was Carver who suggested a method of selecting the next Governor of American Samoa that avoided accusations of political bias. A panel of three, including Lee, was chosen. Delma H. Nucker was vetoed as a suggestion for being "too Eisenhower", Hillary A. Tolson, the deputy director of the Park Service, turned it down, and it was only after "much arm twisting" that Lee accepted the role. Stewart Udall, the United States Secretary of the Interior, said that Lee was appointed as Governor due to his "unique experience and long familiarity in helping to solve" socio economic problems similar to the ones American Samoa faced. On June 21, 1963, Paramount Chief Tuli Le’iato of Faga’itua was sworn in and installed as the first Secretary of Samoan Affairs by Lee. Under Lee, there were a number of new efforts and programs that took place. He created a cooperative where local Samoans had a share in a new hotel, developed a fishing enterprise that employed local Samoans, increased tourism, by establishing a new airport, harbor facilities, roads and luxury hotels, and also cleaned up the island. The program was funded by $15 million that Michael J. Kirwan, the chairman of the Appropriations Committee for Public Works, had authorized. The main television station that was built was named the Michael J. Kirwan Educational Television Center in his honor. George P. Miller, chairman of the House Committee on Science and Astronautics at the time, expressed some concerns with the program. He said that "they had a hard time getting teachers as it is very expensive to bring teachers from the mainland to Samoa, and having them out in the small communities living with the natives was pretty hard for them". He noted, however, that the program "became highly successful". Udall later said that Lee "turned out to be one of our very best appointments, in my view. He was a bit authoritarian, but I think he did a very good job at Samoa and was really our star performer". He was the last non elected governor of the territory.
Федералды байланыс комиссиясы
1967 жылы өкілеттігі аяқталғаннан кейін Ли АҚШ Мемлекеттік департаментінің АҚШ сыртқы көмек бағдарламасының әкімшісінің көмекшісі болды. Бір жылдан астам соң президент Джонсон Лиді Федералдық байланыс комиссиясының (FCC) комиссары қызметіне жеті жылға тағайындады, ол 1968 жылдың 28 қазанында басталды. Ол комиссияның білім беру комиссары болып қызмет етті, сондай-ақ Телефон және телеграф комитетінің мүшесі болды. Оның басты назарында телекоммуникацияның әлеуетін толыққанды пайдаланып, АҚШ-тағы білім беру жүйесін жетілдіру мәселелері тұрды. Ол FCC-нің «жайлы мінезді» және «сирек көзге түсетін немесе даулы» мүшесі ретінде сипатталды. Комиссиядағы қызметі кезінде ол Николас Джонсонмен бірге медиа шоғырлануын болдырмау үшін станцияларды сатып алуға жиі қарсы дауыс берді. Джонсонмен бірге ол The New York Times газеті тарапынан FCC-нің «либералды қанатында» саналды. 1973 жылдың 31 желтоқсанында өкілеттігі аяқталуына 18 ай қалғанда, «кәсіби қызметтен зейнетке шығып, жаңа салаға тырысу ниетімен» ол қызметтен босады. Оның отставкаға кетуі Джонсонның отставкасына бір апта бұрын болды.
After his term ended in 1967, Lee became the assistant administrator of the US foreign aid program of the United States Department of State. Just over a year later, President Johnson appointed Lee to a seven year term as a commissioner on the Federal Communications Commission (FCC), which began on October 28, 1968. He served as the commission's education commissioner and was also a member of the Telephone and Telegraph Committee. His main focus was exploiting the full potential of telecommunications to improve the educational system in the United States. He has been characterized as a "quiet member" of the FCC who was "rarely flamboyant or controversial". During his time on the commission, he frequently joined Nicholas Johnson in voting against station purchases in order to avoid media concentration. Alongside Johnson, he was considered on the "liberal wing" of the FCC by The New York Times. He retired 18 months before his term expired on December 31, 1973, from "a desire to retire from career service to try something new." His resignation followed a week after Johnson's.
Зейнеткерлік
Ли FCC-ден зейнетке шыққаннан кейін Сан-Диего мемлекеттік университетінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1975 жылы ол Мемлекеттік қызмет спутнигі консорциумының алғашқы төрағасы болды. Зейнеткерлікке шыққан соң, Оңтүстік Америкада білім беру теледидарының құрылуына көмектесті. 1977 жылғы 28 мамырда Ли Америка Самоасының губернаторы лауазымына уақытша тағайындалды, ал 1978 жылғы қаңтарда сайланған алғашқы губернатор Питер Тали Коулман қызметке кіргенге дейін осы лауазымды атқарды.
Lee became a visiting professor at San Diego State University following his retirement from the FCC. In 1975, he became founding chairman of the Public Service Satellite Consortium. In his retirement, he helped to establish educational television in South America. On May 28, 1977, Lee was re appointed as Governor of American Samoa on an interim basis until the first elected governor, Peter Tali Coleman, assumed office in January 1978.
Жеке өмір
2001 жылы 26 шілдеде 91 жасында Калифорния штатының Сан-Диего қаласындағы Ла-Хойядағы үйінде қайтыс болды. Оның бес баласы болды (үш қызы және екі ұлы). Ол ойын-сауық индустриясының магнаты Уолт Диснеймен дос болған, ол Ли отбасына келіп, олардың үйінде қонақтап тұрған. Оның әйелі Лилиан Ли 2010 жылы сәуір айында 97 жасында дүние салды.
Lee died at his home in La Jolla, San Diego, California, on July 26, 2001, at the age of 91. He had five children (three daughters and two sons). He was a friend of entertainment mogul Walt Disney, who visited the Lee family and stayed at their home. His wife, Lillian Lee, died in April 2010 at the age of 97.