Кіріспе

Америкалық саясаткер

Айфили Пауло Лаувао (24 желтоқсан 1919 – 1 тамыз 2002) Америка Самоасының екі рет губернаторы болды (1985–1989, 1993–1997). АҚШ территориясының Демократиялық партиясын құрған ол Америка Самоасының заң шығару және сот жүйесінде ұзақ жылдар бойы қызмет етті. Губернатор Лутали территорияның табиғатының кең аумақтарын сақтап қалуды қолдаған адам еді. Лутали Америка Самоасының ежелгі нысандары мен тарихи ғимараттарын сақтауға да атсалысты. Ол Тарихи мұраларды сақтау басқармасын жаңартты.

Білім

1951 жылдан 1954 жылға дейін Лутали мемлекеттік мектептердің әкімшілік бақылаушысы қызметін атқарды. 1952 жылдан 1954 жылға дейін ол Самоа мәдениеті оқу бағдарламасы комитетінің төрағасы, 1955 жылдан 1958 жылға дейін Білім беру кеңесінің мүшесі болды, ал 1974 жылы Америка Самоасының қоғамдық колледжін – Мапусаганы құрған Америка Самоасының жоғары білім беру кеңесінің алғашқы төрағасы болды. 1954 жылы Америка Самоасының Жоғарғы сотында заңгерлік тәжірибеге қабылданды және 1972 жылы Америка Самоасы адвокаттар қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі атанды. 1972 жылы жоғары соттың тұрақты судьясы, кейін Жер және мүліктер бөлімінің бас судьясы болып тағайындалды.

Саяси мансап

Лутали 1955 жылы Америка Самоасының Өкілдер палатасына сайланды және 1955–1958 жылдары оның спикері қызметін атқарды. Ол 1966 жылғы Конституциялық Конвенцияның мүшесі болды және 1975 жылдан 1979 жылға дейін Конгресске Америка Самоасының делегаты болды. 1977 жылы Америка Самоасының Сенатына сайланды және өз қызметінің бірінші жылында президент болып сайланды, төрт жылдық өкілеттігімен қатар Сенатта қызмет етті. 1977 жылғы Америка Самоасының губернаторлық сайлауында Питер Тали Коулманға жеңіліп, губернаторлыққа үміткерліктен бас тарты. 1978 жылы ол делегат ретінде тағы бір мерзімге сайланбайтынын мәлімдеді. 1984 жылы Америка Самоасының губернаторы болып сайланды, бірақ 1988 жылы екінші мерзімге қайта сайланбады. 1989 жылы ол өзінің округінен (Са’оле) Сенатқа қайта сайланды, онда 1992 жылы губернатор болып сайланғанға дейін Үкіметтік операциялар комитетінің төрағасы болды. Лутали Америка Самоасында АҚШ-тың 50-ші ұлттық паркін құруда Самоа басшыларымен және АҚШ Конгресімен бірлесіп маңызды рөл атқарды. Ол 1996 жылғы сайлауда үшінші мерзімге губернатор болып сайлануға үміткер болды, бірақ жеңіліске ұшырады.

Өлім

Лутали инсульт алды және LBJ медициналық орталығына түсті. Ол 2002 жылдың 1 тамызында қайтыс болды.

Мұра

Ануу аралындағы А. П. Лутали бастауыш мектебі оның құрметіне берілген. Утулейдегі А. П. Лутали атқарушы кеңсесі де оның есімімен аталады.