Кіріспе

Британдық әкімші сэр Марк Эйчсон Янг (t=楊慕琦; 30 маусым 1886 – 12 мамыр 1974) – аумақтың жапондық оккупациясына дейін және кейін Гонконг губернаторы болған британдық әкімші.

Ерте өмір, соғыс қызметі

Янг колониялық әкімші Уильям Макворт Янгтың үшінші ұлы және оның екінші әйелі Фрэнсис Мэри, сэр Роберт Эйлс Эггертонның қызы, KCSI, JP, 1877-1882 жылдар аралығында Пәнжабтың лейтенант-губернаторы болған, сэр Роберт Эггертон 8-ші және 9-шы Грей Эггертон баронеттерінің туысы болды. Марк Янгтың әкесінің әкесі сэр Джордж Янг, 2-ші баронет болды. Янг Итон колледжінде және Кембридж Король колледжінде білім алды. Ол 1909 жылы Цейлон азаматтық қызметіне қабылданды және 1915 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британ армиясының атқыштар бригадасында (Принц-консорттың өз бригадасы) қызмет етті.

Колониялық әкімшілік

Янг 1923 жылдан 1925 жылға дейін Сэр Сесил Клементи басшылығымен, ал 1925 жылдан 1928 жылға дейін Мерчисон Флетчер басшылығымен Цейлонның басты көмекші колониялық хатшысы қызметін атқарды, содан кейін 1928 жылдан 1930 жылға дейін Сьерра-Леоне колониялық хатшысы болды. 1930 жылдан 1933 жылға дейін Палестинадағы Британдық мандат Үкіметінің бас хатшысы болды. 1933 жылдың 5 тамызынан 1938 жылдың наурызына дейін Барбадос губернаторы және бас қолбасшысы қызметін атқарды. 1937 жылдың қарашасынан 1938 жылдың ақпанына дейін Тринидад және Тобаго Үкіметінде қызмет етті. Содан кейін 1938 жылдан 1941 жылға дейін Танганьика Британдық мандатының губернаторы және бас қолбасшысы болды.

Гонконг губернаторы, соғыс тұтқыны

1941 жылы 10 қыркүйекте Янг Гонконгтың губернаторы болып тағайындалды. Жапон әскерлері Қытаймен соғыс жүргізіп жатқанда Гонконгқа жақын орналасқан Қытай құрлығының бір бөлігін басып алды. Янгтың қызмет мерзімінің басында Гонконг жапон шабуылының қаупіне тап болды. 1941 жылы 8 желтоқсанда сағат 08:00-де, Пёрл-Харборға шабуыл жасалғаннан кейін бірнеше сағат өткен соң, Гонконг Жапон императорлық әскерлерінің атысына түсті. Шайқас 17 күнге созылды және Янг колонияны 25 желтоқсанда жапон генералы Такаси Сакайға тапсырған кезде аяқталды. Гонконг халқы бұл күнді «Қара Рождество» деп атады, содан кейін 3 жыл 8 ай бойы жапон үкімшілігінде болды. Янг 18 желтоқсан күнінен бастап генерал Малтби және басқа әскерилердің шарттарды сұрауға және капитуляциялау туралы келіссөздер жүргізуге жасаған бірнеше әрекеттерін қабылдамады. Бұл, ішінара, Черчилльтің Янгқа тікелей берген нақты нұсқауына негізделді, ол оған: «(Гонконг) аралының әрбір бөлігі үшін күресу керек және жауға ең қасарысқандықпен қарсылық көрсету керек. Сіздердің қарсылық көрсетуге шамаңыз келген әр күні одақтастардың бүкіл әлемдегі мүддесіне көмектесесіздер» деді. Янг 1941 жылдың желтоқсанынан 1945 жылдың тамызына дейін жапондық тұтқын болып өтті. Ол бастапқыда «Peninsula» қонақүйінде, кейін Гонконг аралының оңтүстік жағалауындағы Стэнлидегі әскери тұтқын лагерінде ұсталды. Біраз уақыттан кейін ол генерал Малтби сияқты басқа жоғары ранкті одақтас тұтқындармен бірге Шанхай, Тайвань және Жапониядағы бірнеше тұтқын лагерлеріне, содан кейін Қытай-Монғол шекарасына жақын лагерьге, ал соңында Мөкденге (қазіргі Шеньян) Маньчжурияға дейін жеткізілді, соғыс аяқталғанда босатылды. Колонияның ең жоғары лауазымды шенеунігі болғанына қарамастан, Янг тұтқындаушылары тарапынан жамандыққа ұшырады. 1945 жылдың қыркүйегінде Жапония жеңіліп, капитуляциялады, ал британдықтар колонияны қайта бақылауға алды.

Жапондықтардың басып алуынан кейінгі губернаторлық

1946 жылы 1 мамырда Англияда денсаулығын қалпына келтіргеннен кейін Янг Гонконг губернаторының міндеттерін қайта бастады. Оралған соң ол Гонконг тұрғындарына 30 мүшеден тұратын Өкілдік кеңесті тікелей сайлауға мүмкіндік беретін саяси реформалар ұсынды. Ол жаңа кеңестің күнделікті мәселелерді шешетінін және оның қабылдаған шешімдері губернатордың вето құқығына бағынбайтынын көздеді. Янг, сэр Джеффри Норткоттың жоспарымен келісе отырып, жергілікті қытай мемлекеттік қызметкерлерін жоғары лауазымдарға тағайындауды қолдады. Бұл бастамалар губернатор сэр Александр Грантемнің кезінде тоқтатылды, ол консервативті көзқарастас болған. Янг 1947 жылы губернаторлық қызметтен зейнетке шықты.

Жеке өмір

Янг пен оның әйелі Жозефина Мэридің екі ұлы мен екі қызы болды. Янг, сэр Уильям Робинсон және Кристофер Паттен – қызмет мерзімін аяқтағаннан кейін Гонконгта марапатталмаған жалғыз губернаторлар. Бұл, басымен, Янгтың Гонконгтағы көп уақытын соғыс тұтқыны ретінде өткізгенімен және 1946-1947 жылдар аралығында ғана губернатор болып қызмет еткенімен байланысты. Оның бауырлары Джерард Макворт Янг (сонымен қатар Афинадағы британ мектебінің директоры) және сэр Хьюберт Уинтроп Янг, ККМГ, де отарлық әкімшілер болған.

Құрметтер

Қасиетті Михаил және Киелі Георгий орденінің серігі (C. M. G.) (1931)
Қасиетті Михаил және Киелі Георгий орденінің командор-кавалері (K. C. M. G.) Сер (1934)
Қасиетті Михаил және Киелі Георгий орденінің Ұлы крестінің кавалері (G. C. M. G.) Сер (1946)