Кіріспе

Британдық отарлық әкімші және дипломат (1811–1863)

Джеймс Брюс, Элгиннің 8-ші графы және Кинкардиннің 12-ші графы (20 шілде 1811 – 20 қараша 1863) – британдық отарлық әкімші және дипломат. Ол Ямайканың губернаторы (1842–1846), Канада провинциясының генерал-губернаторы (1847–1854) және Үндістанның вице-королі (1862–1863) қызметтерін атқарды. 1857 жылы ол Қытай мен Жапонияны батыс саудасына ашу процесіне көмектесу үшін Қытай және Таяу Шығыстағы Жоғары комиссар және толық өкілдік құқығы бар елші болып тағайындалды. 1860 жылы Қытайдағы екінші опиум соғысы кезінде ол Бейжіңдегі Ескі жазғы сарайды – өнер туындылары мен тарихи жәдігерлердің құнды коллекцияларына ие сәулеттік кереметтің қиратылуын бұйырды, бұл мәдени мұраның есептелемейтін зор жоғалуына әкелді. Содан кейін ол Цин әулетін Пекин шартына қол қоюға мәжбүр етті, осы арқылы Коулун түбегін Гонконгтың британдық колониясына қосты.

Ерте өмір және білім

Лорд Элгин 1811 жылы 20 шілдеде Лондонда дүниеге келді. Ол Элгин графының 7-ші және Кинкардин графының 11-ші титулын иеленген әкесі мен оның екінші әйелі Элизабет Освальдтың ұлы еді. Ол 20 шілдедегі туған күнін әкесімен бөлісті. Оның алты бауыр және үш жарты қарындасы мен бір жарты ағасы болды. Лорд Элгиннің әкесі Эльгин мәрмәрлерін сатып алуға жұмсаған қаражаттан құлдырады; оларды тасымалдауға оған көп ақша кетті, содан кейін ол оларды британ үкіметіне үлкен шығынмен сатты. 1841 жылы қарашада әкесі қайтыс болғаннан кейін ол Элгин графының 8-ші титулын мұраға алды.

Жамайка

1842 жылы Джеймс Брюс Ямайка губернаторы болды. Төрт жылдық қызметі барысында ол баршаның құрметіне ие болды. Ол афро-карибтік жұмысшылардың жағдайын жақсартты және ақ плантаторлармен олардың арасынан жұмыс істеу арқылы келісімге келді.

Канада

1847 жылы оны Лорд Джон Расселдің әкімшілігінде Соғыс және колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы Генри Грей, 3-ші граф Грей, Канада провинциясының генерал-губернаторы етіп тағайындады. Лорд Элгиннің кезінде Канадада жауапты үкімет құруға алғашқы нақты әрекеттер басталды. Лорд Элгин заң шығарушы органның істерінен алшақтап, генерал-губернаторлық қызметін атқарудың жаңа үлгісін көрсетті. Одан бері генерал-губернатор елдің саяси істерінде көбінесе символдық рөл атқарады. Генерал-губернатор ретінде ол Канадаға келіп жатқан иммигранттардың көптігінен туындаған шығындармен күресті, бұл 19 ғасырдағы иммиграция мәселесі бойынша үздіксіз пікірталас тудырды. 1849 жылы Болдуин Лафонтен үкіметі 1837 жылғы көтерілістер кезінде француз канадалықтарына келген зиянды өтеу мақсатындағы «Көтеріліс шығындары туралы» заң жобасын қабылдады. Лорд Элгин, торилердің қарсылығына және Англияда бұл шешім қалай қабылданады деген алаңдаушылығына қарамастан, заң жобасына патшалық бекітімін берді. Бұл шешім Монреальдегі Парламент ғимаратын ағылшын тілді наразылардың өртеп жіберуіне әкеп соқты. Элгинге шабуыл жасалды. Ол әскери күш шақырудың орнына отбасын елдегі сарайына көшіріп, тәртіпті қалпына келтіруді азаматтық билік органдарына тапсырды. АҚШ-пен жақсы қарым-қатынаста болғаны, колонияның өзін-өзі басқаруын және қорғауын қолдағаны, сондай-ақ еркін сауда және балық шаруашылығы мәселелерін шешкені үшін 1849 жылы ол барон Элгин титулына ие болды. Элгин Батыс Үндістанда көрген өнеркәсіптік мектептердің үлгісіне риза болды. 1854 жылы Англияға оралғаннан кейін Лорд Палмерстон оған Ланкастер герцогтігінің канцлері лауазымын ұсынды, бірақ ол одан бас тартты. Ескі жазғы сарайды ағылшын-француз әскерлері өртеп жіберді. Әскерлер сарай толығымен өртенбей тұрып, императорлық жинақтарды асығыс тонап алды. Жақын маңдағы Жазғы сарайға (Циньи Юань) да шабуыл жасалды, бірақ Ескі жазғы сарайға қарағанда зардабы аз болды. 1860 жылдың 24 қазанында лорд Элгин Пекин шартына қол қойды, онда Қытай Коулун түбегінің бір бөлігін және Гонконгты Ұлыбританияға мәңгілікке беруге міндеттелді. Тарихшы Олив Чеклендтің сөзіне сүйенсек, лорд Элгин «Қытай мен Жапония халқына сауданы күштеп таңу саясатына күдікпен қарады. Ол британдық саясатты анықтаған «коммерциялық қарақшылықты» өкінішпен айтты». Кантонды бомбалау туралы әйеліне жазған хатында ол: «Өмірімде осылай ұялған емеспін» деп жазды.

Үндістан

Елгин Англияға оралғаннан кейін бір ай ішінде Лорд Палмерстон оны Үндістанның вице-королі және генерал-губернаторы етіп таңдады. Ол 1862 жылы вице-король болды, патша тағысымен тікелей тағайындалған алғашқы вице-король және Үндістан мемлекеттік хатшысына бағынды. Елгин Суматрада голландтарды тежеуге тырысты және бұрынғы шарттарды күшіне енгізу үшін Пешавар шекарасына әскер жіберді. Ол Дәрімшаладағы Сент-Джон шөл даласындағы шіркеу қорытында жерленген.

Неке және балалылық

Эльгин 1841 жылғы 22 сәуірде Чарльз Леннокс Камминг Брюстің жалғыз қызы Элизабет Мэри Камминг Брюске үйленді. Неке қысқа ғасырлы болды, оның әйелі екінші қызы дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай, 1843 жылғы 7 маусымда Ямайкада қайтыс болды. Олардың тағы бір қызы болды: Леди Эльма Брюс (1842–1923), 1864 жылы 5-ші барон Тёрлоуге тұрмысқа шықты. 1846 жылғы 7 қарашада Эльгин 1-ші Дурхэм графының қызы Мэри Луиза Лэмбтон ханымға үйленді, ол Британдық Солтүстік Америка істері жөніндегі есептің (1839) белгілі авторы (сондай-ақ Канаданың генерал-губернаторы) және Колониялық хатшы 3-ші граф Грейдің тума қызы (Альберт Грейдің ағасы, 4-ші граф Грей, кейін Канаданың генерал-губернаторы). Олардың төрт ұлы мен бір қызы болды:

Эльгиннің Канададағы мұрасы туралы Канаданың Ұлттық кино басқармасы түсірген «Лорд Эльгин: Халықтың дауысы» (1959) атты қысқаша деректі драмасы бар, оны Джулиан Биггс режиссерлік еткен. Қытай Франциямен қарым-қатынасын жаңартқанмен, қытай өнері мен артефактілерін британдық аукциондарда сату Лондон мен Пекин арасындағы керішілікті мәселе болып қала береді. Дегенмен, Жазғы сарайдан табылған барлық аң-зодиак бастары қытай мұражайларына қайтарылды.