Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Корольдік теңіз күштері офицері (1746–1823)
Royal Navy officer (1746–1823)
Джордж Кит Эльфинстон, 1-ші Кит виконты (7 қаңтар 1746 – 10 наурыз 1823), Наполеон соғыстары кезіндегі британдық теңіз офицері.
George Keith Elphinstone, 1st Viscount Keith (7 January 1746 – 10 March 1823), was a British naval officer active throughout the Napoleonic Wars.
Ертегі қызмет
Джордж Элфинстон – Чарльз Элфинстонның, 10-шы лорд Элфинстонның және оның әйелі леди Клементина Флемингтің, 6-шы граф Уигтаунның қызы және мұрагері Джон Флемингтің баласы. Элфинстон 1746 жылдың 7 қаңтарында Шотландиядағы Элфинстон мұнарасында дүниеге келген. Оның үш үлкен ағасының екеуі Британ армиясына қосылса, үшіншісі Уильям Фуллертон Элфинстон бастапқыда Корольдік теңіз флотында қызмет етіп, кейін Шығыс Үндістан компаниясына өтті. Элфинстон үшінші ағасын теңіз флотына еріп, 1761 жылдың 4 қарашасында 100 зеңбірекке ие кемеге қатысты. Ол онда ұзақ қалмады, келесі жылдың 1 қаңтарында капитан Джон Джервис басқаратын 44 зеңбірекке ие фрегатқа ауысты. Солтүстік Америкадағы Госпортта қызмет еткен Элфинстон қыркүйек айында Сигнал тауы шайқасында француздарды Ньюфаундлендтен ығыстырған науқанға қатысты. Жыл соңында Госпорт Ұлыбританияға қайтып келді, ал келесі жылдың наурыз айында Элфинстон оны тастап, 32 зеңбірекке ие HMS Juno фрегатына қосылды. Ол «Джуно» кемесінде екі айдан кейін 20 зеңбірекке ие HMS Lively фрегатына ауысты. Жерорта теңізі флотының құрамында Элфинстон 1765 жылдың қаңтарына дейін «Lively» кемесінде қызмет етті, содан кейін ол үйге демалысқа кетті. Демалысы аяқталған соң, Элфинстон 1766 жылдың тамыз айында 32 зеңбірекке ие HMS Emerald фрегатында қызмет етуге тағайындалды. Алайда, желтоқсан айында ол ағасы Уильямның Шығыс Үндістан компаниясының «Tryton» кемесіне үшінші борттық офицер ретінде Қытайға сапарға бару үшін капитанынан «Emerald» кемесін тастауға рұқсат алды. Екі бауырластың туысы Джордж Кит, 10-шы граф Маришал, сапар үшін әрқайсысына 2000 фунт стерлинг қарыз берді, бұл ақша оларға экспедициядан пайда табуға мүмкіндік берді. Ол 1770 жылы лейтенант, 1772 жылы командир, ал 1775 жылы капитан болды.
George Elphinstone was the fourth son of Charles Elphinstone, 10th Lord Elphinstone, and his wife Lady Clementina Fleming, the daughter and heiress of John Fleming, 6th Earl of Wigtown. Elphinstone was born on 7 January 1746 at Elphinstone Tower, Scotland. Of his three elder brothers, two joined the British Army while the third, William Fullerton Elphinstone, initially served in the Royal Navy before joining the East India Company. Elphinstone followed his third brother into the navy, joining the 100 gun ship of the line on 4 November 1761. He stayed in her only briefly, transferring to the 44 gun frigate , commanded by Captain John Jervis, on 1 January of the following year. Serving in Gosport on the North American Station, Elphinstone saw action in the campaign that culminated in the removal of the French from Newfoundland at the Battle of Signal Hill in September. At the end of the year Gosport sailed back to Britain, and in March of the following year Elphinstone left her to join the 32 gun frigate HMS Juno. He stayed in Juno only briefly, transferring from her to the 20 gun frigate HMS Lively after two months. As part of the Mediterranean Fleet, Elphinstone served in Lively until January 1765, at which point he went on leave at home. His leave over, Elphinstone was next appointed to serve on the 32 gun frigate HMS Emerald in August 1766. In December, however, he obtained permission from his captain to leave Emerald in order to join his brother William's East India Company ship, Tryton, as third mate on a trip to China. The two brothers' uncle, George Keith, 10th Earl Marischal, lent each £2,000 for the journey, which money allowed them to profit from the expedition. He became lieutenant in 1770, commander in 1772, and post captain in 1775.
Капитаннан кейінгі
Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде ол каперлерге қарсы күресте жұмыс істеді, сондай-ақ Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласын басып алу кезінде әскери-теңіз бригадасымен бірге қызмет етті. 1781 жылдың қаңтарында 50 зеңбірекке қолбасшылық еткен ол бірнеше күн бұрын британдық кеменің шабуылынан қорғалған голландтық 50 зеңбірекке ие кемені жаулап алды. 1782 жылдың 15 қыркүйегінде Делавэр шығанағында француздың 38 зеңбірекке ие "Айгл" фрегатын жаулаған эскадрильяны басқарды, осы шайқаста капитан Латуш Тревилл тұтқынға алынды. Бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін ол он жыл бойы құрлықта қалды, алдымен Данбартоншир, содан кейін Стирлингшир округінен парламент депутаты болып сайланды. 1790 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды.
During the American Revolutionary War he was employed against the privateers, and with a naval brigade at the occupation of Charleston, South Carolina. In January 1781, when in command of the 50 gun , he captured a Dutch 50 gun ship that had beaten off a British vessel of equal strength a few days before. On 15 September 1782 in the Delaware Bay he led a squadron that captured the French 38 gun frigate Aigle during which Captain Latouche Tréville was taken prisoner. After peace was signed he remained on shore for ten years, serving in Parliament as member first for Dunbartonshire, and then for Stirlingshire. He was elected a fellow of the Royal Society in 1790.
Әмірші
1793 жылы соғыс қайта басталғанда, ол 74 зеңбірекке ие кемеге тағайындалды, онда ол Самуэль Худтың Тулонды басып алуына қатысты. Ол әсіресе ағылшын және испан теңіз бригадасын жетектеп, француздарды жағаға шабуылдап жеңуімен ерекше көзге түсті. Қала эвакуацияланғанда, ол қашқындарды кемеге мінгізу міндетін атқарды. 1794 жылы ол контр-адмирал, ал 1795 жылы Голландияның Кап колониясын басып алу үшін жіберілді, осылайша Жақсы Үміт мүйісіндегі базаны құрды. Ол 1795 жылы Капты басып алуға үлкен үлес қосты және 1796 жылдың тамызында Салданха шығанағында голланд эскадрильясын толығымен тұтқынға алды. Осы аралықта ол Үндістанға сапар шекті, онда денсаулығы нашарлап, Салданхадағы тұтқындау үйге қайтып келе жатқанда орын алды. 1797 жылы Нор фольклоры көтерілісі басталғанда, ол басқаруға тағайындалды және жағдайды тез қалпына келтіре алды. Плимутте де ол табысты болды, онда эскадрилья да алағайланып тұрды. 1798 жылдың соңында ол Сент-Винсентке екінші қолбасшы ретінде жіберілді. Бұл лауазым ұзақ уақыт бойы ризашылық білдірмейтін болды, өйткені Сент-Винсент денсаулығының нашарлауына байланысты жартылай қабілетсіз және өте авторитарлық болды, ал Хорацио Нельсон Киттің тағайындалуын өзіне жеке қарапайымдық деп есептеді, сондықтан ол ренжіді және бағынбады. 1799 жылдың мамырында ол Брюидің экспедициясын тоқтатуға тырысты, бірақ британдық теңіз командирлерінің арасындағы келіспеушіліктерге байланысты сәттілікке жете алмады. Кейт жаудың шегінуіне Брестке дейін еріп барды, бірақ оларды шайқасқа шақыра алмады. Қараша айында ол Жерорта теңізінде бас қолбасшы болып қайтадан тағайындалды. Ол австриялықтармен бірлесіп Генуяны қоршауға алды, ол 1800 жылдың 4 маусымында капитуляциялады. Алайда, Маренго шайқасынан кейін ол бірден қайта қолға түсті, ал француздар осылайша тез қайтадан кіріп, адмирал кемелерін порттан шығаруда үлкен қиындықтарға тап болды. 1801 жылдың соңы мен келесі жылдың басында француздардан Мысырды қайтарып алуға жіберілген армияны тасымалдаумен айналысты. Жаудың теңіз күштері толығымен портқа тығылып, британдық адмирал теңізде шайқасқа қатысу мүмкіндігіне ие болмады, бірақ ол конвойды басқарғаны және Абукирдегі қонуды ұйымдастырғаны үшін жоғары бағаланды. Ол Ұлыбританияның бароны Кит және 1797 жылы ирландиялық барондық атағын алды. 1803 жылы соғыс қайта басталғанда, ол Солтүстік теңіздің бас қолбасшысы болып тағайындалды (сол кезде Нор басқаруы да кірді), ол 1807 жылға дейін осы лауазымда қалды. 1812 жылдың ақпанында ол Англия бұғазының бас қолбасшысы болып тағайындалды, ал 1814 жылы виконт атағына көтерілді. Соңғы екі лауазымында ол алдымен жоспарланған шабуылға қарсы шараларды қадағалаумен, содан кейін Испания және Португалия жағалауларында жұмыс істейтін көптеген шағын эскадрильялар мен жеке кемелердің қозғалысын басқарумен және сауданы қорғаумен айналысты. Наполеон бас сауғалап Англияға келгенде ол Плимутте болды. Британ үкіметінің шешімдері құлаған императорға оның арқылы жеткізілді. Лорд Кит дау-дамайға түсуден бас тартты және тек өзінің бұйрықтарын орындауға тиіс екенін айтты. Ол өзінің көрнекті тұтқынының сыртқы түріне қатты әсерленбеді және Наполеон мен оның сүйіктілерінің мақтаныштарын күлкілі деп ойлады. Лорд Кит 1823 жылы Шотландиядағы өзінің меншігі Фифтегі Форт қаласының жанындағы Туллиаллан қасабасында қайтыс болды және шіркеу шіркеуіне жерленді.
When war broke out again in 1793, he was appointed to the 74 gun , in which he took part in the occupation of Toulon by Samuel Hood, 1st Viscount Hood. He particularly distinguished himself by beating a body of the French ashore at the head of a naval brigade of British and Spaniards. He was entrusted with the duty of embarking the fugitives when the town was evacuated. In 1794 he was promoted rear admiral, and in 1795 he was sent to occupy the Dutch Cape Colony thereby establishing the Cape of Good Hope Station. He had a large share in the capture of the Cape in 1795, and in August 1796 captured a whole Dutch squadron in Saldanha Bay. In the interval he had gone on to India, where his health suffered, and the capture at Saldanha was effected on his way home. When the Nore Mutiny broke out in 1797 he was appointed to the command, and was soon able to restore order. He was equally successful at Plymouth, where the squadron was also in a state of effervescence. At the close of 1798, he was sent as second in command to St Vincent. It was for a long time a thankless post, for St Vincent was at once half incapacitated by ill health and very arbitrary, while Horatio Nelson, who considered that Keith's appointment was a personal slight to himself, was peevish and insubordinate. In May 1799, he was unable to counter Bruix' expedition, mainly due to sparring among the British naval commanders. Keith followed the enemy to Brest on their retreat, but was unable to bring them to action. He returned to the Mediterranean in November as commander in chief. He co operated with the Austrians in the siege of Genoa, which surrendered on 4 June 1800. It was however immediately afterwards lost in consequence of the Battle of Marengo, and the French made their re entry so rapidly that the admiral had considerable difficulty in getting his ships out of the harbour. The close of 1801 and the beginning of the following year were spent in transporting the army sent to recover Egypt from the French. As the naval force of the enemy was completely driven into port, the British admiral had no opportunity of an action at sea, but his management of the convoy carrying the troops, and of the landing at Aboukir, was greatly admired. He was made Baron Keith of the United Kingdom, an Irish barony having been conferred on him in 1797. On the renewal of the war in 1803 he was appointed Commander in Chief, North Sea (which at the time included Nore Command), which post he held until 1807. In February 1812 he was appointed commander in chief in the English Channel, and in 1814 he was raised to a viscountcy. During his last two commands he was engaged first in overseeing the measures taken to meet a threatened invasion, and then in directing the movements of the numerous small squadrons and private ships employed on the coasts of Spain and Portugal, and in protecting trade. He was at Plymouth when Napoleon surrendered and was brought to England in by Captain Maitland (1777–1839). The decisions of the British government were expressed through him to the fallen Emperor. Lord Keith refused to be led into disputes, and confined himself to declaring steadily that he had his orders to obey. He was not much impressed by the appearance of his illustrious charge and thought that the airs of Napoleon and his suite were ridiculous. Lord Keith died in 1823 at Tulliallan Castle, near Kincardine on Forth, Fife, his property in Scotland, and was buried in the parish church.
Отбасылық өмір
Ол екі рет үйленген: 1787 жылы Альди полковнигі Уильям Мерсердің қызы Джейн Мерсерге, ал 1808 жылы Генри Трал мен Хестер Тралдың қызы Хестер Мария Тралға. Ол Бозуэллдің Джонсон өмірінде және мадам д’Арблейдің күнделігінде «Куини» деп аталады. Ол екі некеден де қыз бала туды, екіншісі Георгина Августа Генриетта болды, бірақ ұлы болған жоқ. Осылайша, виконттық атағы оның қайтысымен тоқтатылды, ал британдық және ирландтық барондықтары оның үлкен қызы Маргаретке (1788–1867) көшті, ол граф де Флаоға үйленді, бірақ оның қайтысымен бұл атақ та жойылды. Оуэн салған портреті Гринвичтегі суреттер залында, ал Джордж Сандерс салған портреті Гринвичтегі Ұлттық теңіз мұражайында сақталуда.
He was twice married: in 1787 to Jane Mercer, daughter of Colonel William Mercer of Aldie, and in 1808 to Hester Maria Thrale, daughter of Henry Thrale and Hester Thrale, who is spoken of as 'Queeney' in Boswell's Life of Johnson and in Madame d'Arblay's Diary. He had a daughter by each marriage, the second being Georgina Augusta Henrietta, but no son. Thus the viscountcy became extinct on his death, but the British and Irish baronies descended to his elder daughter Margaret (1788–1867), who married the Comte de Flahault, only to become extinct on her death. A portrait of him by Owen is in the Painted Hall in Greenwich and another by George Sanders in the National Maritime Museum, Greenwich.
Фримасондық
Ол 1769 жылдың 16 маусымында Холируд үйі ложасында (Санкт-Люк), № 44 Шотландия еркін мұрагерлеріне қабылданды.
He was initiated into Scottish Freemasonry in Lodge Holyrood House (St Luke's), No. 44, on 16 June 1769.
Көркем шығармаларда
Лорд Кит пен оның әйелі 'Куини' Патрик О'Брайанның Обри-Матурин сериясындағы бірнеше романдарда пайда болады. Ол Роберт Брайтуэллдің «Флэшмен және теңіз қасқыры» романында да кездейсоқ айтылады, бұл роман Томас Кокрейннің, 10-шы Дундональд графының ерліктеріне шала негізделген (Джек Обри кейіпкері де ішінара осыған сүйенеді).
Lord Keith and his wife 'Queeney' appear in several of the novels in Patrick O'Brian's Aubrey–Maturin series. He is also mentioned in passing in Robert Brightwell's novel Flashman and the Seawolf, based loosely on the exploits of Thomas Cochrane, 10th Earl of Dundonald (as is, in part, the character of Jack Aubrey).