Кіріспе

Радарлық шолу дисплейі

Жоспарлық позиция көрсеткіші (ЖПК) – радарлық антеннаны дисплейдің ортасында бейнелейтін, одан қашықтық және жер бетінен биіктік концентрлі шеңберлер түрінде көрсетілетін радарлық дисплейдің бір түрі. Радарлық антенна айналғанда, ЖПК-дағы радиалды сызық орталық нүктеден оның айналымымен бірге қозғалады. Бұл радарлық дисплейлердің ең көп таралған түрі.

Сипаттама

Радар антеннасы импульстарды радиолокациялық станцияның айналасында 360 градусқа айналып, белгілі бір көтерілу бұрышында жібереді. Қажеттілікке қарай бұрышын өзгерте немесе сол бұрышта қайталап тұра алады. Мақсаттардан қайтарылған эхо-сигналдар антеннамен қабылданып, қабылдағышпен өңделеді, ал осы деректердің ең тікелей көрсетілімі – PPI. Эхо-сигналдың биіктігі радардан қашықтықпен бірге артады, бұл көршілес суретте көрсетілгендей. Бұл өзгеріс түзу сызық емес, қисық сызық, себебі Жер беті қисық және радар көріс шегінен төменге қарай батып кетеді. Тұрақты орналасқан қондырғыларда солтүстік әдетте суреттің жоғарғы бөлігінде көрсетіледі. Кемелер мен ұшақтардың кішкентай радарлары сияқты жылдам қозғалатын қондырғыларда жоғарғы бөлік кеме немесе ұшақтың бағытын (қозғалыс бағытын) көрсетеді, бұл әдетте бағыт сызығымен белгіленеді. Кейбір жүйелер гирокомпастан алынған деректерді пайдаланып дисплейді айналдырып, солтүстікті қайтадан "жоғары" деп көрсете алады. Сондай-ақ, көрсетілген сигнал – антеннаның тек бір көтерілу бұрышындағы шағылыстыру қабілеті, сондықтан бір уақытта әр антеннаның көтерілу бұрышы үшін бірнеше PPI болуы мүмкін.

Тарих

PPI дисплейі алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Берлиндегі Jagdschloss эксперименталды радар жүйесінде қолданылды. Алғашқы өндірістік PPI Ұлыбританияның Телекоммуникация зерттеулер орталығында жасалды және алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыстың H2S радиолокациялық соқыр бомбалау жүйесінде пайда болды. Бастапқыда деректер катодты сәулелі түтікте нақты уақытта көрсетілді, сондықтан алынған ақпаратты сақтаудың жалғыз жолы экранның суретін түсіру еді. 1927 жылдың қыркүйегінде толық электрондық теледидарды ойлап тапқан американдық Фило Тейлор Фарнсворт осыған маңызды үлес қосты. Фарнсворт өзінің сурет түтігінің (катодты сәулелі түтік немесе CRT) нұсқасын жетілдіріп, оны "Иатрон" деп атады; бұл жалпы алғанда сақтау түтігі деп танылады. Ол суреттерді миллисекундтар, минуттар, тіпті сағаттар бойы сақтай алатын. Бір нұсқасы суретті шамамен бір секунд бойы сақтап, содан кейін жоғалып отыратын, радар үшін пайдалы болды. Бұл баяу жоғалатын дисплей түтігі радарды пайдаланудың бастапқы кезеңдерінен бастап әуе қозғалысын бақылаушылармен қолданылды. Радар жүйелерінің дамуымен деректерді цифрландырып, жадыда сақтау мүмкіндігі пайда болды, бұл кейінірек оларға қол жеткізуге жол ашты.

Қолданылуы

PPI қашықтық пен орналасуды көрсетуді қамтитын көптеген салаларда қолданылады, әсіресе радарларда, оның ішінде әуе қозғалысын басқару, кеме жүргізу, метеорология, кемелер мен ұшақтарда және т.б. PPI дисплейлері сонар деректерін көрсету үшін де қолданылады, әсіресе су асты соғысында. Дегенмен, судағы дыбыс жылдамдығы ауадағы микротолқындармен салыстырғанда өте баяу болғандықтан, сонардың PPI дисплейінде әрбір жіберілген дыбыстық "сигналдан" басталатын кеңейіп келе жатқан шеңбер пайда болады. Метеорологияда көп бұрышты сканерлеу мүмкіндігі болған жағдайда, CAPPI (Тұрақты биіктіктегі жазықтық позициялық индикаторы) бәсекелес дисплей жүйесі болып табылады. Деректерді өңдеу үшін компьютерлерді пайдаланатын қазіргі заманғы сонар және лидар жүйелері де радардың PPI дисплейлерін имитациялай алады.