Кіріспе
Американдық саясаткер Джеймс Ральф Сассер (30 қыркүйек 1936 жылы туған) – американдық саясаткер, дипломат және адвокат. Демократ, Сассер 1977 жылдан 1995 жылға дейін Теннесси штатынан АҚШ сенаторы болып үш рет қызмет етті және Сенаттың Бюджет комитетінің төрағасы болды. 1996 жылдан 1999 жылға дейін Клинтон әкімшілігі кезінде ол Қытайдағы АҚШ елшісі болды.
James Ralph Sasser (born September 30, 1936) is an American politician, diplomat, and attorney. A Democrat, Sasser served three terms as a United States senator from Tennessee from 1977 to 1995, and was Chairman of the Senate Budget Committee. From 1996 to 1999, during the Clinton Administration, he was the United States Ambassador to China.
Ерте өмір және мансап
Джеймс Ральф Сассер 1936 жылғы 30 қыркүйекте Теннесси штатының Мемфис қаласында дүниеге келген. Ол Нэшвиллдегі мемлекеттік мектептерде оқыған. 1954-1955 жылдары Теннесси университетінде білім алған, онда Каппа Сигма бауырластығының Ламбда бөліміне қосылды. 1958 жылы Вандербильт университетінде бакалавр дәрежесін, ал 1961 жылы Вандербильт университетінің құқық мектебінде заңгер дипломын алды. 1961 жылы Теннесси штатының адвокатурасына қабылданды және Нэшвиллде заңгерлік қызметін бастады. 1957 жылдан 1963 жылға дейін АҚШ Теңіз корпусының резервінде қызмет етті. Джим Сассер ұзақ жылдар бойы Демократиялық партияның белсенді мүшесі болды және Альберт Гор ағаның 1970 жылғы қайта сайлау науқанының жетекшісі болды. Заңгер мамандығымен айналысқан Сассер өз күшімен сайлауға түсіп, 1976 жылы Сенатқа партиялық үміткерлікті жеңіп алды. Ол басқалармен қатар, Нэшвиллдегі кәсіпкер және заңгер Джон Джей Хукерді жеңді, ол оның күшті мінезі, (кездейсоқ) байлығы және «Нэшвилл Теннесси» газетінің иесі Сейгенталер отбасымен байланыстарының арқасында әлі де перспективті кандидат саналды. Оның ұлы Грей Сассер, сондай-ақ заңгер, Теннесси Демократиялық партиясының бұрынғы төрағасы.
1976 жылғы сайлау
Партиясының Сенатқа үміткерлігін жеңгеннен кейін Сассер Чаттанугадағы тәттілер империясының мұрагері, бір мерзімдік сенатор Билл Броктың өкілдігіне шабуыл жасауға кірісті. Сассер Броктың бұрынғы президент Ричард М. Никсонмен байланысын және оның табыс салығы кодексінің ережелерін пайдалануын баса көрсетті, оның зор байлығы мен жоғары табысына қарамастан, ол өткен жылы табыс салығынан 2000 доллардан аз төлеген. Сассер салық мәселесін пайдаланып, Броктың көптеген теннессиліктерге қарағанда аз салық төлегенін көрсетті, олардың табысы одан әлдеқайда төмен болған. Сассердің сайлау науқанына экс-сенатор Гордың да зор үлесі болды. Брок 1970 жылы Горды сенатқа сайлауда, Гордың Вьетнам соғысына қарсылығының негізінде жеңген еді. Сассер Брокты оңай жеңіп, Сенатта үш мерзім бойы қызмет етті.
Қайта сайлану, 1982 және 1988 жылдар
1982 жылы ол бес мерзімдік АҚШ өкілі Робин Бердтің қарсылығын оңай жеңіп шықты. Бұл нәтиже соншалықты күшті болды ki, 1988 жылы оның республикалық қарсыласы Билл Андерсен есімді саяси аренада танылмаған адам болды, оның қаражаты жеткіліксіз, көбінесе формалдық кампаниясының сәтті болуына ешқандай мүмкіндік болмады.
1994 жылғы қайта сайлау науқаны
Сассердің танымалдылығын жоққа шығарған екі күтпеген оқиға болды. Теннессидің кейбір сайлаушылары Клинтон әкімшілігінің алғашқы екі жылына, әсіресе Клинтонның әйелі Хиллари Клинтонның ұлттық денсаулық сақтау жүйесін жасауы мен жақтауына, сондай-ақ Федералдық шабуылдық қаруларға тыйым салу заңының қабылдануына наразылық білдірді. Екіншісі – Нэшвиллдегі жүрек трансплантациясы хирургі Билл Фристтің республикашылдар тарапынан күтпеген үміткер ретінде ұсынылуы болды. Фрист саясатта белгілі емес және үгіт жұмысында толық жаңағыл (36 жасқа дейін ешқашан дауыс бермеген), бірақ ол Нэшвиллдің ең танымал және ең бай дәрігерлік отбасыларының бірінен шыққандықтан, оған, әсіресе Нэшвилл аймағында, танымалдылық пен әдетте үш мерзім ішінде жиналған үгіт науқанының қаржылық қорымен теңесе алатын ресурстар берді, мұндай мүмкіндік көптеген «көтерілісші» кандидаттар үшін өте қиын. Фристтің пайдасына тағы бір фактор – актер және адвокат Фред Томпсонның Теннессидегі екінші Сенат мандатына бір уақытта жүргізген республикалық үгіт науқаны, ол 1993 жылы АҚШ вице-президенті болу үшін отставкаға кеткен Ал Гордың орнын толтыруға арналған еді. Фрист белгілі бір дәрежеде осы беделді тұлғаның жарқыраған сәулесінде жүрді және сонымен қатар үгіт жұмысындағы дағдыларын дамытты, ол оның үгіт науқанының басында мүлдем болмаған. Фристтің артықшылығына тағы бір себеп – Сассердің өзінде көп харизма болмағаны еді. Үгіт кезінде Нэшвилл радиостанциялары Сассерді тілге келтіргенде, оның тек «Кермит Бақаға ұқсайтын сайыста» жеңе алатынын айтты. 1994 жылғы қарашадағы АҚШ-тың жалпы сайлауындағы саяси сенсациялардың бірінде Фрист қолданыстағы Сассерді шамамен 14 пайыздық айырмамен (56% - 42%) жеңді. Сассер және Пенсильваниядан келген Харрис Воффорд 1994 жылғы сайлауда қайта сайлануға тырысқан жалғыз сенаторлар болды. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, Харлан Мэтьюспен бірге ол Теннесси штатынан АҚШ Сенатына сайланған соңғы демократ.
Сенат жетістіктері
1989 жылы сенатор Лоутон Чилс зейнеткерлікке шыққаннан кейін Сассер Сенат Бюджет комитетінің төрағасы болды. Осы қызметінде ол Сенатта көпшілік көшбасшысы Джордж Дж. Митчеллдің маңызды серігі болды. Сассер президент Джордж Бушпен 1990 жылғы бюджеттік келісімге келісуге көмектесті. 1993 жылы ол президент Билл Клинтонның алғашқы бюджетін қабылдауды ұйымдастырды, ол 10 жыл ішінде бюджет тапшылығын 500 миллиард долларға азайтты, бірақ республикашылдардың ешбір дауысысыз қабылданды. Осы табыстарының арқасында Сассер партия жетекшілігінде жоғарылап көтеріле бастады. Сенатта көпшілік көшбасшысы Митчелл зейнеткерлікке шығу ниетін жариялағанда, Сассердің Сенатқа төртінші рет сайланған жағдайда осы лауазымға сайлануы күтілді.
Қытайдағы елші
Сассер Клинтон әкімшілігі кезінде болған, Қытайдың АҚШ-тың ішкі саясатына әсер етуге тырысқан мүмкін күш-жігеріне байланысты ядролық тыңшылық және сайлау қаржына қатысты дау кезеңінде Қытайдағы АҚШ елшісі қызметін атқарды. Сассер қайтадан БАҚ назарына түсті, АҚШ Косово соғысына араласып, АҚШ әскери ұшақтарының Белградтағы Қытай елшілігін қателесіп бомбалауынан кейін Пекиндегі АҚШ елшілігі қоршауға алынғанда. Елшілік қоршауынан кейін көп ұзамай Сассер зейнетке шықты (оның бұл міндетін қоршауға дейін атқаруы жоспарланған, сондықтан зейнетке шығуы тікелей нәтиже болған жоқ) және АҚШ-қа оралды. Қазір ол уақытын Теннесси мен Вашингтон арасында кеңесші ретінде бөліп отыр.