Кіріспе
Теннесси штатының мемлекет басшысы және үкіметі тізімі
a list
Теннесси губернаторы – Теннесси штатының үкімет басшысы және штаттың қарулі күштерінің бас қолбасшысы. Губернатор – штаттың барлық сайлаушылары тікелей сайлаған Теннесси штаты үкіметіндегі жалғыз лауазым иесі. Қазіргі губернатор – Республикалық партия мүшесі Билл Ли, ол 2019 жылдың 19 қаңтарында штаттың 50-ші губернаторы болып қызметке кірді. Ол 2022 жылы екінші мерзімге қайта сайланды.
Біліктіліктері
Теннесси штатының Конституциясы бойынша, губернатордың жасы кемінде 30-ға толуы керек және оның лауазымға сайлану алдында штатта кемінде жеті жыл тұруы тиіс. Губернатор төрт жылдық мерзімге сайланады және қатарынан екі мерзімнен астам қызмет ете алмайды. АҚШ-та Нью-Джерси және Гавайи штаттарында ғана губернатор штаталық деңгейде сайланатын жалғыз мемлекеттік лауазым иесі болып табылады.
Құзыреті мен міндеттері
Теннесси штатының Конституциясында "Осы штаттың жоғары атқарушы билігі губернаторға жүктеледі" деп көрсетілген. Көптеген мемлекеттік департамент басшылары және кейбір кеңестер мен комиссиялардың мүшелерін губернатор тағайындайды. Губернатор Теннесси регенттер кеңесінің, Теннесси университетінің қамқоршылар кеңесінің төрағасы болып табылады, сондай-ақ Мемлекеттік қаржыландыру кеңесінде, Мемлекеттік құрылыс комиссиясында, Теңестіру кеңесінде, Теннесси жергілікті даму органында, Мектеп облигациялары органында және Теннесси өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы даму комиссиясында орын алады. Штат конституциясының III бабының 9-тармағы губернаторға Бас Ассамблеяны арнайы сессияға шақыруға берілген құқықты бекітеді, ал қаралатын мәселелер жариянамада көрсетілген мәселелермен ғана шектеледі. Алғашқы мерзімінен кейін судьялар келесі мерзімге сотта қызмет етуіне қатысты халықтың пікірін білу үшін қайта сайлауға түсуге міндетті.
Министрлер кабинетінің тағайындалуы
Теннесси губернаторының кабинеті жеті негізгі қызметкерден және 23 атқарушы департаменттен тұрады. Негізгі қызметкерлердің қатарында бас операциялық менеджер, штаб бастығы, арнайы көмекші, аға кеңесші, коммуникация директоры, саясат директоры және губернатордың орынбасары бар. Атқарушы департамент кабинетіне ауыл шаруашылығы, сауда, сот орындау, даму мүмкіндігі шектеулі азаматтар, білім, қоршаған орта, жалпы қызметтер, денсаулық сақтау, қаржы, еңбек министрлері және тағы басқалар кіреді. Көптеген атқарушы департамент лауазымдарын губернатор тағайындайды, бірақ мемлекеттік хатшы, бас прокурор, қазынашы және губернатордың орынбасары сияқты лауазымдарға үміткерлер губернатордың шектеулі қатысуымен штат бойынша сайлау арқылы таңдалады. Штат контролерлері мен департамент басшыларын әдетте губернатордың араласуына тәуелсіз комиссиялар немесе кеңестер тағайындайды. АҚШ бойынша ең көп таралған тәртіп бойынша білім беру, табиғи ресурстар, еңбек және жоғары білім беру салаларындағы басшылар осылай таңдалады. Губернатор болып сайлануға дейін, Билл Ли екі тағайындау жасады: әскери департаментке генерал-майор Джефф Холмс, ал Ардагерлерді қолдау департаментіне отставкадағы лейтенант-полковник Кортни Роджерс. Қаңтар айының басында губернатор Билл Ли үш жаңа кабинет мүшесін тағайындады: дәрігер Лиза Пирси – Денсаулық сақтау департаментіне, Брэд Тернер – Даму мүмкіндігі шектеулі азаматтар департаментіне және Кристи Бранском – Жалпы қызметтер департаментіне. Жаңа кабинет мүшелерін тағайындаумен қатар, Билл Ли «Билл Ли Транзициясы» деп аталатын жаңа веб-сайтты жариялады, онда Теннесси тұрғындары әкімдікте жұмыс істеуге өтініш бере алады және саясат мәселелерін тексеруге болады.
Мемлекеттік мекенжай
Теннесси штатының Конституциясының III бабының 11-тармағында губернатордың «уақыт-уақытпен Бас Ассамблеяға үкіметтің жағдайы туралы ақпарат беруі және олардың қарауына қажет деп санаған шараларды ұсынуы» қарастырылған. Штат туралы жылдық үн сөз әдетте Бас Ассамблеяның сессиясының басында, қаңтар айында жасалады және алдағы заңнамалық сессияның басымдықтары мен заңнамалық күнтәртібін белгілеу үшін, әсіресе жаңа басшылық үшін қолданылады. Мысалы, 2019 жылы Билл Ли өзінің алғашқы Штат туралы үн сөзінде штаттың «жаңбырлы күн» қорына қосымша қаражат бөлу жоспарын жариялады: «Біздің штат өсіп келе жатқандықтан, Америкадағы ең тұрақты және тиімді басқарылатын штаттардың қатарында қалуға бейілдіміз. Біз өркендеу кезеңінде өмір сүреміз, бірақ осындай сәттерде болашақта жағдай нашарлаған кезде қолдану үшін қор жинауымыз керек. Сондықтан мен ерекше мақтанамын: менің бюджетімде штат тарихындағы «жаңбырлы күн» қорына ең ірі қаржылық үлес енгізіледі. Бұл бюджет іске асырылған кезде біздің «жаңбырлы күн» қорымыз 1,1 миллиард долларды құрайды – бұл нақты ақшамен де, жалпы кірістің пайыздық үлесімен де бұрынғыдан да көп». Губернатордың қызметтен кету алдындағы соңғы үн сөзі шығып келе жатқан губернатордың жетістіктерін көрсету үшін пайдаланылады. 2018 жылы Хаслам Теннесси штатындағы жұмыс орындарының өсу қарқынын, K-12 білім беруге және мұғалімдердің жалақысына бөлінген қаражатты арттыруды, салықтарды және шығындарды қысқартуды, сондай-ақ Теннесси тарихындағы жоғары мектеп бітірушілер санының рекордтық деңгейін атап өтті – барлығы оның басшылығымен қол жеткізілді.
Өтемақы
2022 жылға қарай губернатордың жалақысы жылына 204 336 долларға белгіленді. Бұл АҚШ штатының губернаторлары арасындағы төртінші ең жоғары жалақы. Билл Хаслам мен оның ізашары Фил Бредесен екеуі де қызметке кіріспес бұрын жеке байлыққа ие болған және губернаторлық қызметі үшін мемлекеттік жалақы алудан бас тартқан.
Мұрагерлік жол
Теннесси штаты вице-губернатор сайламайды. Губернатордың қайтысы, қызметтен алынуы немесе қызметтен кетуі салдарынан губернатор лауазымында бос орын туған жағдайда, Теннесси Конституциясы Теннесси Сенатының спикеріне губернатор болу құқығын береді. Бұрынғы компания президенті, Ли компаниясының бұрынғы басшысы, ол әзірге жұмыс орындарын құру және экономикаға баса назар аударды. Өзінің бюджеттік ұсынысында Ли К-12 білім беру, психикалық денсаулық сақтау, қылмыстық әділет, ауылдық экономикалық даму және денсаулық сақтау салалары бойынша жоспарларын ұсынды. Хаслам сияқты Ли де «Төтенше жағдайлар» қорына қаражат жинауды көздеп отыр, сондай-ақ этика және ашықтыққа қатысты үш мәселені де қарастырады.
Тәжірибе
Соңғы кездері көптеген губернаторлар бизнесмен болған. Фил Бредесен HealthCare America корпорациясын құрды, ал Билл Хаслам бірнеше төрағалық және басқарушы лауазымдарды атқарды және кіші лига бейсбол командасының тең иесі. Қазіргі губернатор Билл Ли қызметке кірмес бұрын өз компаниясының президенті болды. сондай-ақ 1812 жылғы соғыс болды.
Джон Севье
Джон Севиер Теннесси штатының алғашқы губернаторы болды. Ол штатты іс жүзінде құрды және ол жаңа аумақ болғандықтан, штат құрумен байланысты көптеген мәселелерді шешуге тура келді. Оның еңбектерінің көп бөлігі шекарадағы кезеңімен байланысты болғанымен, Теннесси саясатына оның ықпалы бүгінге дейін сезіледі. "Көптеген деректер Теннессидегі саяси аймақтық бөлшектену Джексон мен Севиер арасындағы араздықпен басталғанын көрсетеді".
Джеймс К. Полк
Джеймс К. Полк Америка Құрама Штаттарының 11-ші президенті болды. Ол 1839-1841 жылдар аралығында Теннесси штатының губернаторы болып та қызмет еткен. Ол Джексондық демократиялық идеалдардың берілген жақтасы еді. Доктор Зайгенталер оның туралы былай деп жазды: "Полк үшін саясаттың бәрі қаржылық мәселелермен байланысты, федерализм мен республикашылдық арасындағы ерте кездегі күреске, Гамильтон мен Джефферсонға, бай элита мен қарапайым халық арасындағы күреске терең байланысты болды."
Рей Блантон
Рей Блантон 1975 жылдан 1979 жылға дейін губернатор болды. Ол өзінің партиясының жетекшілері – спикер Нед МакВертер мен вице-губернатор Джон С. Уайлдер бастаған «төңкеріс» салдарынан қызметтен ерте босатылды, олар Ламар Александерді мерзімінен бұрын қызметке тағайындап, күмәнді сипаттағы қосымша кешірімдерге жол бермеуді мақсат етті. Ол сонымен қатар Нешвилл қаласының бұрынғы мэрі. Бредсен «Cover Tennessee» деп аталатын денсаулық сақтау жоспарын ұсынды, оның құны шамамен бір адамға 50 доллар болады және адам жұмыс орнын ауыстырған жағдайда да онымен бірге жүреді. «Cover Tennessee» жоспарына «Cover Kids» бағдарламасы да кіреді, ол төмен кірісті жүкті әйелдер мен балаларға қызмет көрсетеді. Бұл қызметтерге вакцинация, профилактикалық күтім, көру, тіс, психикалық денсаулық, дәрігерлік қызметтер, физиотерапия және логопедия, сондай-ақ ауруханаға жатқызу кіреді. Ол «Жаңбырлы күн» қорын көбейтті, төрт теңгерілген бюджетті бекітті және мектепке дейінгі білім беру бағдарламаларын кеңейтті.
Билл Хаслам
Билл Хаслам, республикашыл, 2011 жылдан 2018 жылға дейін губернатор болды, Фил Бредесеннен кейін осы лауазымға келді. Ол билікке Ұлы дағдарыс кезінде келгендіктен, экономиканы жаңғыртуға баса назар аударды. Ол штаттың бюджетін қатаңдатты, Теннесси штатының «Жаңбырлы күн» қорына қосымша қаражат сұрады және Теннессиді кәсіпкерлік үшін тартымды ету үшін жұмыс істеді. Дегенмен, оның ең маңызды жетістігі білім беру саласында. Ол ең көп танылғаны – TN Promise және Reconnect бағдарламалары, олар студенттерге екі жыл бойы тегін оқумен колледжге түсуге мүмкіндік береді. Бұл Теннессиді кәсіпкерлер үшін тартымды ету және жұмыс күшін жақсарту мақсатында жасалды. TN Promise және Reconnect сияқты дәстүрлі консервативтік емес, бірақ табысты жетістіктерге қол жеткізілді. Cover Tennessee бағдарламасы азаматтар жұмыс берушіні ауыстырған жағдайда да оларға қолдау көрсетеді, ал Cover Kids жүкті әйелдер мен төмен кірісті отбасылардағы балаларға қызмет көрсетеді. Теннесси губернаторларының тарихы демократтар мен республикашылдар арасында алмасумен толы, бірақ бұрынғы демократтардың бекінісі қазір берік республикалық позицияда.
Жетістіктер
Теннесси губернаторларының жетістіктері көбінесе әкімшіліктің басымдықтарына байланысты өзгеріп келді. Губернатор Хасламнан бері білім беруге және техникалық және қоғамдық колледждерге түсетін студенттер санын арттыруға ерекше мән берілді. Билл Ли осы басымдылықты жалғастырып, мектеп қауіпсіздігі мен ресурстық қызметкерлерді қаржыландыруды ұлғайтуға бағытталған бюджет ұсынды. Демократтық және Республикалық әкімшіліктер Теннессиде саясатты қалыптастырғанда теңгерімді бюджеттің ең маңыздысы болуы керек деген пікірде болды. Губернатор Сандквист 1995 жылдан 2003 жылға дейін қызмет етті. 1996 жылы Сандквист этика және әлеуметтік қамтамасыздандыру реформаларына баса назар аударды және Теннесси Регуляторлық Орталығының және «Отбасыға Бірінші» заңының құрылуына атсалысты. Бұрынғы Мемлекеттік қызмет комиссиясын алмастырған «Отбасыға Бірінші» заңы бойынша әлеуметтік жәрдемақы алатын азаматтардың саны 70 000-нан 30 000-ға дейін азайды. Сондай-ақ, Сандквист 1996 жылы Балаларға қызмет көрсету департаментін құрды. Фил Бредсен мемлекеттік басқарудағы ысырапты азайту, TennCare реформалау және Теннесси мектептерін жақсарту үшін үгіт жүргізді. 2004 жылы Бредсен TennCare реформасын жүзеге асырды, нәтижесінде бюджет жартысынан астамға қысқартылды және шамамен 200 000 азамат Medicaid-ке қатысуға құқығынан айырылды. Бредсен білім беруді 366,5 миллион долларға қаржыландыруды арттырды, бұл мектепке дейінгі білім беруге ынталандыру және мұғалімдердің жалақысын көтеруге бағытталды. 2006 жылы Бредсен «Теннессиді қамтамасыз ету» бағдарламасын құрды, ол Теннесси тұрғындарының бұрыннан бар денсаулық мәселелерін қорғады және сақтандырылмаған балаларға көмек көрсетуді кеңейтті. 2007 жылы Бредсен білім беруді қаржыландыруды одан әрі арттыру үшін темекіге салық енгізді, бұл білім беруге 343 миллион долларға бағаланды. Хаслам әкімшілігі Теннессидегі экономиканы және білім беруді жақсартуға ерекше мән берді. 2012 жылы Хаслам құрылыс шығындарын 560 миллион долларға арттыру және мұрагерлік және сыйлық салығын жою туралы бюджетке қол қойды. Бұл заң жобасына компанияларды Теннессиге көшіруге ынталандыру мақсатын көздеген «Жылдам жол» жоспары да кірді. Хасламның ең танымал жетістігі – «Теннесси уәдесі» және «Қайта қосылу» бағдарламалары. «Теннесси уәдесі» Теннесси тұрғындарына екі жыл тегін колледж немесе техникалық білім алу мүмкіндігін береді. «Қайта қосылу» бағдарламасы ересектерге жоғары білім алуға оралуына ынталандыру ұсынады. 2012 жылы Хаслам мемлекеттік қызметкерлердің жұмысын жақсарту мақсатында T.E.A.M. заңын енгізді. Бұл заң жобасында жұмысқа қабылдау және жоғарылау саясаты өзгертіліп, еңбек өтіліне қарағанда жұмыс өнімділігіне басымдық берілді. 2017 жылы Хаслам IMPROVE заңын енгізді, оның мақсаты қажетті жол құрылысына 10 миллиард доллар бөлу еді. Бұл заң азық-түлік сатуға салынатын салықты қысқартты, бірақ газға, дизельге және табиғи газға салынатын салықты көтерді. Сондай-ақ, заң жобасында электр көлік иелеріне жыл сайын 100 доллар төлейтін және барлық көліктерді тіркеу ақысын арттыратын ережелер енгізілді.