Карен Армстронг: Діни көзқарастағы өзгерістер мен өмір жолы

Кіріспе

Ағылшын жазушысы (1944 жылы туған) діни автор

Карен Армстронг (1944 жылдың 14 қарашасында туған) – ирландтық католик тегінен шыққан британдық автор және комментатор, салыстырмалы дін туралы кітаптарымен танымал. Бұрынғы Рим-католик діни қарындасы, ол консервативті көзқарастан еркін және мистикалық христиандық сенімге көшкен. Ол монастырда оқып жүргенде Оксфордтағы Сент-Анн колледжіне түсіп, ағылшын тілін мамандық еткен. 1969 жылы монастырдан кетіп, Ирландиядан шыққан отбасына қосылды, олар оның тууынан кейін Бромсгроувке, содан кейін Бирмингемге көшіп кеткен. 1962 жылы, 17 жасында, ол қасиетті Иса баласының қарындастары қауымының мүшесі болды, онда ол жеті жыл бойы қызмет етті. Армстронг монастырда физикалық және психологиялық зорлық-зомбылыққа ұшырағанын айтады; The Guardian газетінде жарияланған мақалаға сәйкес, "Армстронгтан денесін қамшымен жазалау және қолына тік бұғау тағу талап етілді. Ол рұхсатсыз сөйлеген кезде, екі апта бойы инесіз тігіш машинамен тігуге мәжбүр болды". Постлутант және жаңадан кіруші деңгейлерінен қабылданған соң, ол ағылшын тілін оқу үшін Оксфордтағы Сент-Анн колледжіне оқуға түсті. Армстронг 1969 жылы Оксфордта оқып жүргенде орденінен кетті. Ұсынылған бірінші сыныппен бітіргеннен кейін, ол ақын Альфред Теннисон туралы докторлық диссертациясын бастады. Армстронгтың сөзіне сүйенсек, ол университет комитеті мақұлдаған тақырып бойынша диссертация жазған. Дегенмен, сыртқы сарапшы тақырыптың қолайсыз екендігіне қанағаттанбады және оны қабылдамады. Армстронг бұл шешімге ресми наразылық білдірмеді, жаңа тақырыпты таңдамады, керісінше, академиялық мансабынан үмітін үзді. Ол өмірінің осы кезеңінде сопақша бөлігінің эпилепсиясынан туындаған денсаулығының нашарлауын бастан өткергенін айтады, бірақ сол кезде бұл диагноз қойылмаған. Осы шақта ол Женифер және Герберт Хартпен бірге тұрып, олардың мүгедек ұлын күтімге алды, осы туралы "Спиральді баспалдақ" атты естеліктерінде айтылған. Бұрын өзін "жеке тәңіршіл" деп сипаттаса да, жақында ол: "Мен енді өзімді тәңіршіл деп атамаймын. Егер болса, мен Конфуцийшімін деп ойлаймын" деді.

Karen Armstrong (born 14 November 1944) is a British author and commentator of Irish Catholic descent known for her books on comparative religion. A former Roman Catholic religious sister, she went from a conservative to a more liberal and mystical Christian faith. She attended St Anne's College, Oxford, while in the convent and majored in English. She left the convent in 1969. into a family of Irish ancestry who, after her birth, moved to Bromsgrove and later to Birmingham. In 1962, at the age of 17, she became a member of the Sisters of the Holy Child Jesus, a teaching congregation, in which she remained for seven years. Armstrong says she suffered physical and psychological abuse in the convent; according to an article in The Guardian newspaper, "Armstrong was required to mortify her flesh with whips and wear a spiked chain around her arm. When she spoke out of turn, she claims she was forced to sew at a treadle machine with no needle for a fortnight." Once she had advanced from postulant and novice to professed nun, she enrolled in St Anne's College, Oxford, to study English. Armstrong left her order in 1969 while still a student at Oxford. After graduating with a Congratulatory First, she embarked on a DPhil on the poet Alfred Tennyson. According to Armstrong, she wrote her dissertation on a topic that had been approved by the university committee. Nevertheless, it was failed by her external examiner on the grounds that the topic had been unsuitable. Armstrong did not formally protest this verdict, nor did she embark upon a new topic but instead abandoned hope of an academic career. She reports that this period in her life was marked by ill health stemming from her lifelong but, at that time, still undiagnosed temporal lobe epilepsy. Around this time she was lodged with Jenifer and Herbert Hart, looking after their disabled son, as told in her memoir The Spiral Staircase. Although she had once described herself as a "freelance monotheist," more recently she said, "I wouldn't even call myself a monotheist anymore. If anything, I'm a Confucian, I think."

Мансап

1976 жылы Армстронг Дуличтегі Джеймс Алленнің қыздар мектебінде ағылшын тілі сабағын оқытуға кірісті, сонымен қатар монастырьдағы өмірі туралы естеліктерді жазумен айналысты. Бұл естелік 1982 жылы «Тар жолмен» деген атпен жарық көрді және мақтауға лайық болды. Сол жылы ол тәуелсіз жазушы және теледидарда сөйлейтін жүргізуші ретінде жаңа мансабын бастады. 1984 жылы британдық Channel Four телеарнасы оған әулие Павелдің өмірі туралы «Бірінші христиан» атты деректі фильмді жазуды және көрсетуді тапсырды. Бұл жобаға қасиетті жерлерге саяхаттап, әулиенің қадамдарымен қайтадан жүру кірді. Армстронг бұл сапарды «маңызды тәжірибе» деп сипаттады, ол оның бұрынғы көзқарастарын жоққа шығарды және оның барлық келесі жұмыстарына шабыт берді. «Құдай тарихы: Иудаизм, христиандық және исламның 4000 жылдық ізденісі» (1993) кітабында ол үш негізгі монотеистік дәстүрдің Таяу Шығыстағы басталуынан бастап қазіргі күнге дейінгі эволюциясын баяндайды, сондай-ақ индуизм мен буддизмді талқылайды. Өзінің көзқарасында Армстронг ( «Спиральді баспалдақ» және басқа да жерлерде) канадалық теолог Уилфред Кантуэлл Смит, протестант пасторы және иезуит Бернард Лонерганды басшылық ететін тұлғалар ретінде мойындайды. 1996 жылы ол «Иерусалим: бір қала, үш дін» атты кітабын жариялады. Армстронгтың «Ұлы трансформация: діни дәстүрлеріміздің бастауы» (2006) кітабы «Құдай тарихы» кітабындағы тақырыптарды жалғастырады және Карл Ясперс анықтаған «Аксиалды дәуір» деп аталатын кезеңде әлемдік діндердің пайда болуын және қалыптасуын зерттейді. Ол жарық көрген жылы Армстронгты BBC радиосының Desert Island Discs бағдарламасына өзінің сүйікті сегіз жазбасын таңдауға шақырды. Ол Раге Омардың «Мухаммедтің өмірі» бағдарламасында және басқа да телешоуларда бірнеше рет пайда болды. Оның еңбектері қырық бес тілге аударылған. Ол «Мұхаммед: Пайғамбар мұрасы» (2002) атты PBS деректі фильмінің кеңесшісі болды. 2007 жылы Сингапурдың ислам діни кеңесі Армстронгты МУИС лекциясын оқуға шақырды. Армстронг – Иса семинарының мүшесі, христиан дінінің тарихи негіздерін зерттеуге тырысатын ғалымдар мен дінтанушылар тобы. Ол The Guardian және басқа басылымдарға көптеген мақалалар жазды. Ол Билл Мойерстің PBS-дегі дін туралы танымал сериясының негізгі кеңесшісі болды, АҚШ Конгресінің мүшелеріне сөз сөйледі және БҰҰ-ның дін туралы алғашқы сессиясында сөйлеген үш ғалымның бірі болды. Ол Британдық эпилепсия қауымдастығының вице-президенті, басқаша айтқанда, Эпилепсиялық әрекет деп аталады. Солтүстік Лондонда орналасқан еврей білім беру орталығы және раввиндік колледж Лео Бэк колледжінде сабақ берген Армстронг, еврей дәстүрінің сенімге ғана емес, іс-қимылға да баса назар аударғаны оған үлкен әсер еткенін айтады: «Дін – нәрсеге сену емес. Бұл сіз не істейтініңіз туралы. Бұл – этикалық алхимия. Бұл – сізді өзгертетін, қасиеттілік пен құдіреттілік сезімін беретін мінез-құлық». Ол діни фундаментализм – жауап ғана емес, сонымен қатар қазіргі заманғы мәдениеттің өнімі деп санайды және осы себепті «Бізге жанашырлықты поляризацияланған әлемде анық, жарқын және серпінді күшке айналдыру қажет. Өзін-өзі бағалаудан асып түсетін қағидаға негізделген жанашырлық саяси, догматикалық, идеологиялық және діни кедергілерді бұзуға қабілетті. Бір-бірімізге терең тәуелділіктен туған жанашырлық – адамдар арасындағы қарым-қатынас пен адамзаттың жетілуі үшін маңызды. Бұл – ағартуға апаратын жол және әділ экономика мен бейбіт әлемдік қоғамды құру үшін қажет». 2008 жылдың ақпан айында 100 000 долларлық TED сыйлығын алған Армстронг, діни дәстүрлердегі ортақ моральдық басымдықтарды анықтау үшін, әлемдік түсіністік пен бейбіт әлемді дамыту үшін Алтын ереже рухымен жанашырлық туралы харта жасауға шақырды. Ол 2009 жылдың қараша айында Вашингтон қаласында таныстырылды. Оған Иордания королевасы Нур, Далай-лама, архиепископ Десмонд Туту және Пол Саймон қол қойды. 2012 жылы Джек П. Блейни Диалог сыйлығы оның әлемдік діндер туралы түсіністікті дамытуға және олардың арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға, сондай-ақ жанашырлықты өмір салты ретінде насихаттауға жеткен ерекше жетістіктерін мойындады. Канададағы сыйлық резиденциясы кезінде Армстронг «Жанашырлық хартасының жаһандық мәлімдемесі» атты баяндама жасады және Ванкуверде жанашыр қалалар бастамасын іске қосты.

In 1976, Armstrong took a job teaching English at James Allen's Girls' School in Dulwich while working on a memoir of her convent experiences. This was published in 1982 as Through the Narrow Gate to excellent reviews. That year she embarked on a new career as an independent writer and broadcasting presenter. In 1984, the British Channel Four commissioned her to write and present a television documentary on the life of St. Paul, The First Christian, a project that involved traveling to the Holy Land to retrace the steps of the saint. Armstrong described this visit as a "breakthrough experience" that defied her prior assumptions and provided the inspiration for virtually all her subsequent work. In A History of God: The 4,000 Year Quest of Judaism, Christianity and Islam (1993), she traces the evolution of the three major monotheistic traditions from their beginnings in the Middle East up to the present day and also discusses Hinduism and Buddhism. As guiding "luminaries" in her approach, Armstrong acknowledges (in The Spiral Staircase and elsewhere) the late Canadian theologian Wilfred Cantwell Smith, a Protestant minister, and the Jesuit father Bernard Lonergan. In 1996, she published Jerusalem: One City, Three Faiths. Armstrong's The Great Transformation: The Beginning of Our Religious Traditions (2006) continues the themes covered in A History of God and examines the emergence and codification of the world's great religions during the so called Axial Age identified by Karl Jaspers. In the year of its publication Armstrong was invited to choose her eight favourite records for BBC Radio's Desert Island Discs programme. She has made several appearances on television, including on Rageh Omaar's programme The Life of Muhammad. Her work has been translated into forty five languages. She was an advisor for the award winning, PBS broadcast documentary Muhammad: Legacy of a Prophet (2002), produced by Unity Productions Foundation. In 2007 the Islamic Religious Council of Singapore invited Armstrong to deliver the MUIS Lecture. Armstrong is a fellow of the Jesus Seminar, a group of scholars and laypeople which attempts to investigate the historical foundations of Christianity. She has written numerous articles for The Guardian and for other publications. She was a key advisor on Bill Moyers' popular PBS series on religion, has addressed members of the United States Congress, and was one of three scholars to speak at the UN's first ever session on religion. She is a vice president of the British Epilepsy Association, otherwise known as Epilepsy Action. Armstrong, who has taught courses at Leo Baeck College, a rabbinical college and centre for Jewish education located in North London, says she has been particularly inspired by the Jewish tradition's emphasis on practice as well as faith: "I say that religion isn't about believing things. It's about what you do. It's ethical alchemy. It's about behaving in a way that changes you, that gives you intimations of holiness and sacredness." She maintains that religious fundamentalism is not just a response to, but is a product of contemporary culture and for this reason concludes that, "We urgently need to make compassion a clear, luminous and dynamic force in our polarized world. Rooted in a principled determination to transcend selfishness, compassion can break down political, dogmatic, ideological and religious boundaries. Born of our deep interdependence, compassion is essential to human relationships and to a fulfilled humanity. It is the path to enlightenment, and indispensable to the creation of a just economy and a peaceful global community." Awarded the $100,000 TED Prize in February 2008, Armstrong called for drawing up a Charter for Compassion, in the spirit of the Golden Rule, to identify shared moral priorities across religious traditions, in order to foster global understanding and a peaceful world. It was presented in Washington, D. C. in November 2009. Signatories include Queen Noor of Jordan, the Dalai Lama, Archbishop Desmond Tutu and Paul Simon. In 2012, the Jack P. Blaney Award for Dialogue recognized her outstanding achievement in advancing understanding about and among world religions, and promoting compassion as a way of life. During her award residency in Canada, Armstrong gave the "State of the Charter for Compassion Global Address" and co launched a compassionate cities initiative in Vancouver.

Құрметтер

1999 жылы Армстронг Мұсылман қоғамдық істер кеңесінің медиа сыйлығын алды. 2004 жылы Нью-Йорк ашық орталығы оны «діни дәстүрлерді және олардың құдаймен байланысын терең түсінгені үшін» құрметтеді. 2006 жылы Армстронг Астон университетінен құрметті доктор дәрежесін алды. 2008 жылдың мамыр айында Рузвельт институты оған «Дін бостандығы» сыйлығын табыс етті. Бұл сыйлық әр жыл сайын президент Франклин Д. Рузвельт 1941 жылы демократия үшін өте маңызды деп жариялаған «Төрт бостандыққа» деген адалдығын көрсеткен ерлер мен әйелдерге берілетін төрт медальдің бірі: сөз және дін бостандығы, қанағаттанбау және қорқыныштан азат болу. Институт Армстронгтың «діни топтар арасындағы алабұдынды, қақтығысты және зорлық-зомбылық кезеңінде өзара түсіністікке ұмтылған маңызды дауыс» екенін мәлімдеді. Ол «оның діни түсіністік арқылы бейбітшілік табуға деген ұмтылысы, мейірімділік туралы оқытулары және рухани құндылықтарды бағалауы үшін» жоғары бағаланды. Ол сондай-ақ 2008 жылғы TED сыйлығының иегері атанды. 2009 жылы Армстронг Тюбинген университетінің доктор Леопольд Лукас сыйлығымен марапатталды. 2011 жылы Армстронг Nationalencyklopedin's International Knowledge Award сыйлығын «адамзат үшін діннің маңызы туралы білімді таратудағы ұзақ жылғы еңбегі үшін және әсіресе діндер арасындағы ортақ белгілерді көрсеткені үшін» алды. «Ол бірқатар кітаптары мен жүлделі лекциялары арқылы әлемдегі оқиғалар дінмен тығыз байланысты бола бастаған кезде бейбітшілікке шақыратын дауыс ретінде танылды». 2010 жылдың 12 мамырында Король университеті (Кингстон, Онтарио) Армстронгқа құрметті діни ғылым докторы атағын берді. 2011 жылдың 30 қарашасында (Сент-Эндрю күні) Армстронг Сент-Эндрю университетінің құрметті доктор дәрежесіне ие болды. 2012 жылдың 20 наурызында Карен Армстронг әлемдік діндерді түсінуді дамытудағы еңбегі үшін 2011/12 жылғы Джек П. Блейни диалог сыйлығымен марапатталды. 2014 жылдың 3 маусымында Макгилл университеті оған құрметті діни ғылым докторы атағын берді. 2017 жылы Армстронг әлемдік діндерді зерттеудегі жетістіктері үшін Астурия ханшайымы сыйлығымен марапатталды.

In 1999 Armstrong received the Muslim Public Affairs Council's Media Award. Armstrong was honoured by the New York Open Center in 2004 for her "profound understanding of religious traditions and their relation to the divine." She received an honorary degree as Doctor of Letters by Aston University in 2006. In May 2008 she was awarded the Freedom of Worship Award by the Roosevelt Institute, one of four medals presented each year to men and women whose achievements have demonstrated a commitment to the Four Freedoms proclaimed by President Franklin D. Roosevelt in 1941 as essential to democracy: freedom of speech and of worship, freedom from want and from fear. The institute stated that Armstrong had become "a significant voice, seeking mutual understanding in times of turbulence, confrontation and violence among religious groups." It cited "her personal dedication to the ideal that peace can be found in religious understanding, for her teachings on compassion, and her appreciation for the positive sources of spirituality." She also received the TED Prize 2008. In 2009 she was awarded the Dr. Leopold Lucas Prize by the University of Tübingen. Armstrong was honoured with the Nationalencyklopedin's International Knowledge Award 2011 "for her long standing work of bringing knowledge to others about the significance of religion to humankind and, in particular, for pointing out the similarities between religions. Through a series of books and award winning lectures she reaches out as a peace making voice at a time when world events are becoming increasingly linked to religion." On 12 May 2010, she was made honorary Doctor of Divinity by Queen's University (Kingston, Ontario). On 30 November 2011 (Saint Andrew's Day), Armstrong was made honorary Doctor of Letters by the University of Saint Andrews. On 20 March 2012, Karen Armstrong was awarded the 2011/12 Jack P. Blaney Award for Dialogue for her work in advancing understanding about and among world religions. On 3 June 2014, she was made an honorary Doctor of Divinity by McGill University. In 2017 Armstrong was bestowed Princess of Asturias award in recognition of her investigations into world religions.

Қабылдау

А. Армстронгты философ Ален де Боттон "діннің ең зиялы қазіргі заманғы қорғаушыларының бірі" деп сипаттады, ол "діни фундаментализм мен соғысқорлықпен күреседі". "Вашингтон пост" газеті оны "беделді және жемісті дін тарихшысы" деп атады. Salon журналының Лора Миллер оны "күні бүгінге дейін ең түсінікті, кең ауқымды және үнемі қызықты дін жазушысы" деп сипаттады. Ислам энциклопедиясының (2009) авторы Хуан Эдуардо Кампо Армстронгты Ислам мен оның бастаулары туралы кең жұртшылыққа polemika емес, "шамалы объективті" көзқарас ұсынатын ғалымдар тобына қосты. 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін ол дінаралық диалогқа шақырып, лекция оқуға зор сұранысқа ие болды. Армстронг теология мен орта ғасырлық тарихты дұрыс түсінбегені үшін сынға ұшырады, әсіресе консервативті First Things және National Review басылымдарында.