Кіріспе
Американдық солдат, генерал және педагог Сэмюэл Чэпман Армстронг (30 қаңтар 1839 - 11 мамыр 1893) – Американдық Азамат соғысы кезінде американдық солдат және генерал болған, кейіннен педагог ретінде танымал болды, әсіресе афроамерикандықтарды тәрбиелеумен айналысты. Гавайидегі миссионерлердің ұлы, ол Американдық Азамат соғысы кезінде Одақ армиясында генерал шеніне көтеріліп, афроамерикандық сарбаздардың бөлімдерін басқарды. Білім беру саласындағы қызметімен ең көп танылды, Вирджиния штатында афроамерикандықтар және кейіннен жергілікті американдықтар үшін нормалды мектептің негізін қалап, алғашқы директоры болды, ол кейін Хэмптон университетіне айналды. Ол сондай-ақ университет мұражайын, Хэмптон университеті мұражайын құрды, ол елдегі ең көне афроамерикандық мұражай және Вирджиния штатындағы ең көне мұражай болып табылады.
Samuel Chapman Armstrong (January 30, 1839 – May 11, 1893) was an American soldier and general during the American Civil War who later became an educator, particularly of non whites. The son of missionaries in Hawaii, he rose through the Union Army during the American Civil War to become a general, leading units of Black American soldiers. He became best known as an educator, founding and becoming the first principal of the normal school for Black American and later Native American pupils in Virginia which later became Hampton University. He also founded the university's museum, the Hampton University Museum, which is the oldest Black American museum in the country, and the oldest museum in Virginia.
Ерте және отбасылық өмірі
Христиан миссионері Ричард Армстронгтың үшінші ұлы (1805–1860), Армстронг Гавайи Корольдігіндегі Уайлуку, Мауиде, он баланың алтыншысы болып дүниеге келді, олардың сегізі ересек жасқа жетті. Оның анасы, Клариса Чапман Армстронг, Массачусетс штатының Стокбридж қаласындағы қауымдық отбасында өсті. Оның әкесі американдық шетелдік миссиялар жөніндегі комиссиясы тарапынан жіберілген пресвитериандық пастор болды, ол бірнеше Вильямс колледжінің түлектерімен байланысты әртүрлі протестанттық ағымдармен құрылды. Оның ата-анасы сол кезде Сандвич аралдары деп аталған аралдарға алғашқы миссионерлердің бірі болды. 1832 жылы олар Гавайи аралдарында бірнеше христиандық қауымдастарды құрды. 1840 жылы тәжірибелі миссионер қайтыс болғаннан кейін, Ричард Армстронг Самуил нәресте кезінде Оахудағы Гонолулудегі Каваиахао шіркеуінің екінші пасторы болды. Көптеген басшылар мен олардың отбасылары тарихи шіркеуге (1853 жылы Ричард Армстронг басқарған кезде қазіргі атауын алған) жиналды. Ричард Армстронг корольдіктің құпия кеңесінде қызмет етті және білім министрі, кейіннен мемлекеттік білім беру бастығы болды. Ол корольдік бойынша мектептер ашты және ауыл шаруашылығымен қатар қолөнерге баса назар аударды. Ол студенттерге оқуға, жазуға, арифметикаға үйретумен қатар, теміршілік, ағаш өңдеу және шелек жасау сияқты мамандықтарды үйретті. Миссионерлер мен басшылардың балалары сияқты Сэмюэл де бастауыш білімін Гонолулудағы Пунахоу мектебінде және оған байланысты Оаху колледжінде алды. Пунахоуда оның құрметіне "Пунахоу ұлы" деп жазылған қола тақта орнатылған. Пунахоуды бітіргеннен кейін ол әкесінің хатшысы болды. 1860 жылы 21 жастағы Сэмюэл Армстронг әкесі аттан құлап қайтыс болғаннан кейін, әкесінің өсиетімен Гавайиден АҚШ-қа кемемен сапар шегіп, Массачусетс штатындағы Вильямс колледжінде оқуын бастады. Ол 1862 жылы бітірді. Армстронг 1869 жылдың 13 қазанында Массачусетс штатының Стокбридж қаласында тұратын Эмма Дин Уокерге үйленді. Ол 1878 жылдың 10 қарашасында екі қыз туғаннан кейін қайтыс болды: Луиза Х. Армстронг Сковилл және Эдит Э. Армстронг, екеуі де Хэмптон институтында қысқа уақыт оқытты (онда Луизаның күйеуі Уильям Сковилл ондаған жылдар бойы сенімгер ретінде қызмет етті). Ол он жылдан астам жесірлікте қалды. Армстронг 1890 жылдың 10 қыркүйегінде Вермонт штатының Монпелье қаласында Хэмптон институтының мұғалімі Мэри Элис Фордқа қайта үйленді. Олардың ұлы Дэниел Армстронг АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері болды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Иллинойс штатының Уокеган қаласының жанындағы Ұлы көлдердегі теңіз оқу орталығында қара түсті рекруттерді даярлау бағдарламасын басқарды. Олардың қызы Маргарет Армстронг Ұлы депрессия кезінде Хэмптон институтының президенті Артур Хоумен үйленді; олардың ұлдары 1950 жылдардан 1970 жылдарға дейін сенімгерлер ретінде қызмет етті. Армстронг бұрынғы командирі жараланып қайтыс болғаннан кейін 8-ші АҚШ түсті әскерін басқаруға тағайындалды. Армстронгтың Гавайидегі және осы полктердегі тәжірибесі оның афроамерикандықтардың әл-ауқатына деген қызығушылығын оятты. Армстронг гавайлік Дж.Р. Киалоха мен Каиви әртүрлі USCT полктеріндегі жеке сарбаздар екенін атап өтті. Армстронг Петербургті қоршау кезінде 8-ші полкті басқарды, ал оның әскерлері конфедераттар окоптарынан шыққаннан кейін қалаға кірген алғашқы одақтық полктардың бірі болды. 1864 жылдың қарашасында Армстронг Петербургті қоршау кезінде "Дип Боттом мен Фасселлдің диірменінде көрсеткен ерлігі мен еңбегі үшін" полковник шеніне көтерілді. 8-ші USCT солтүстік Вирджиния армиясын келесі Аппоматтокс науқаны кезінде қуды. Роберт Ли Аппоматтокс сотында бағынғаннан кейін Армстронг пен оның адамдары Техас штатындағы Мексика шекарасындағы Рио-Гранде қаласының жанындағы Ринггольд казармасына теңіз арқылы жіберілместен бұрын қысқа уақытқа Петербургке оралды. 1865 жылдың 10 қазанында 8-ші USCT Техастан Филадельфияға қарай жолға шықты, Армстронг пен оның адамдары кешіккеннен кейін 10 қарашада әскери қызметтен босатылды. 1866 жылдың 13 қаңтарында президент Эндрю Джонсон Армстронгты 1865 жылдың 13 наурызынан бастап еріктілердің бригадир генералдық шеніне тағайындау үшін ұсынды, ал АҚШ Сенаты жаңа комиссияны 1866 жылдың 12 наурызында растады.
Білім беруші
Соғыс аяқталған соң Армстронг бостандықтанушылар бюросына қосылды. Америкалық миссионерлер қауымдастығының көмегімен ол 1868 жылы Вирджиния штатының Хэмптон қаласында Хэмптон университеті деп аталатын Хэмптон Нормальдық және ауыл шаруашылығы институтын құрды. Институттың мақсаты – қара түсті студенттерге орта білімнен кейін білім алып, мұғалім болуға, сондай-ақ пайдалы жұмыс дағдыларын меңгеруге мүмкіндік беру, ал білімдерін қол еңбегі арқылы төлеуге болатын, бұл оның әкесі Гавайиде қолдағандай болатын. Армстронгтың мансабы мен Жаңарту кезеңінде ақтар мен афроамерикандықтар тарапынан қолдау тапқан нәсілдік бейімделудің басым тұжырымы техникалық және кәсіби білім беруді қара нәсілділердің өркендеуімен байланыстырды. Бұл идея жаңа емес еді және тарихы Америка Азамат соғысына дейін жетеді. Бірақ соғыстан кейін, әсіресе, қаралар мен ақтар расистік Оңтүстікте афроамерикандықтар үшін еркіндіктің парадоксын түсінді. Еркіндік құлдықтың қатыгездігі мен кемсітуінен құтылуды білдірді, бірақ W.E.B. Дюбуа сипаттағандай, қара нәсілді адам "өзінің кедейлігін сезінді; бір тиын ақшасы, үйі, жері, құрал-сайманы немесе жинаған ақшасы болмады, ол бай, жері бар, білікті көршілерімен бәсекеге түсті. Кедей болу қиын, бірақ долларлы елде кедей нәсіл болу – қиындықтардың ең төменгі шегі". Құлдықтан құтылу Одақтың жеңісінің сөзсіз нәтижесі болғанымен, Оңтүстіктегі миллиондаған қара нәсілділердің тағдыры одан да күңгірт болды. Бұрынғы құлдыраушылар мен ақ филантроптар өз күштерін қара қауымды тұрақтандыруға, жаңадан босатылған қараларға өздерінің қоғамдастығына тәуелсіз үлес қосуға, нәсілдерін жақсартуға көмектесуге және американдық ақтар ұсынған стандартқа ұмтылуға бағыттады. 1831 жылы Нат Тернердің құл көтерілісінен кейін Вирджиния Бас Ассамблеясы құлдарды, бостандықта тұрған қара нәсілділерді немесе мулаттарды оқуға немесе жазуға үйретуді заңсыз ететін жаңа заң қабылдады. Ұқсас заңдар Оңтүстіктегі басқа да құлдық ұстаған штаттарда қабылданды. Азамат соғысынан кейін бұл заңдарды жою осы адамдардың еркін кәсіпкерлік жүйесіне қосылуға және өздерін қамтамасыз етуге тырысқанда кездесетін үлкен қиындықтардың бірі – сауатсыздық мәселесіне назар аударуға көмектесті. Бұл растық өрлеу процесін жүзеге асырудың бір құралы – Хэмптон Нормальдық және Индустриалдық институты сияқты мектептер болды. Хэмптон институты ақтардың қара нәсілділерді өздерінен төмен санағандықтан оларды дамытуды өздерінің міндеті деп есептеген патерналистік көзқарасын көрнекті етті. Генерал Сэмюэл Армстронг оқу бағдарламасын соғыстағы аболиционист және Гавайидегі ақ миссионерлердің баласы ретіндегі өзінің тәжірибесін көрсету үшін қалыптастырды. Армстронг АҚШ-тағы құлдық институтының бірнеше ғасырлары қара нәсілділерді төмен моральдық күйге түсірді және оларды американдық өркениет деңгейіне жеткізуге ақтар ғана көмектесе алады деп сенді. "Шешім Хэмптон стиліндегі білім беруде жатыр, яғни мәдени өркендеуді моральдық және қолмен жұмыспен біріктіретін білім беру, немесе Армстронг айтқандай, "басты, жүректі және қолдарды" қамтитын білім беру". Генерал қара нәсілділердің сайлауға қатыспауы және саясаттан алшақтауы керек екенін айтты, өйткені олардың құл ретінде ұзақ уақыт бойы өмір сүрген тәжірибесі және бұрынғы пұтқа табынушылық нәсілді үкіметке жауапты қатысудан төмендетіп тастады. Армстронг ақ нәсілділердің басымдылығын сақтап, олардың цивилизацияға жеткенше әлсіз қара нәсілділерді билеуі керек деп есептеді. Армстронгтың бағалауынша, осы цивилизация процесіне бірнеше ұрпақтың моральдық және діни дамуы қажет болады". Ақ мәдениетті африкалық американдықтарға сіңірудің негізгі құралы – еңбек пен қол өнерінің моральдық күші болды. Армстронгтың өкілеттігі кезіндегі Хэмптон стиліндегі білім берудің негізі осы еңбек пен өнеркәсіпке баса назар аудару болды. Алайда, қара нәсілділерді жұмысқа үйрету институттың басты мақсаты емес, құралы болды. Жеке қолөнершілер мен жұмысшылардың сыныптарын дайындаудың орнына, Хэмптон болашақ қара мұғалімдерді даярлайтын нормальдық мектеп (мұғалімдер мектебі) болды. Теориялық тұрғыдан алғанда, осы қара мұғалімдер Хэмптонның өзін-өзі қолдау және еңбекқорлық идеясын бүкіл АҚШ мектептерінде, әсіресе Оңтүстікте қолданатын еді. Осы мақсатта, Хэмптонға түсудің алғышарты мұғалім болу ниеті болды. Шын мәнінде, "Хэмптонның алғашқы жиырма сыныбының 723 түлектерінің шамамен 84 пайызы мұғалім болды". Армстронг осы шәкірттеріне қол еңбегінің моральдық құндылығын сіңіруге тырысты. Бұл тұжырым Хэмптонның қара білім берушілерді даярлауының маңызды бөлігіне айналды. Бәлкім, Армстронгтың Хэмптон стиліндегі білім берудің ең жақсы шәкірті Букер Т. Вашингтон болды. 1872 жылы мектепке келгеннен кейін Вашингтон Армстронгтың оқуларын және философиясын қабылдауды бастады. Вашингтон Армстронгты "адамның ең тамаша үлгісі, денелік, рухани және рухани тұрғыдан ең ғибратты" деп сипаттады. Вашингтон Хэмптон институтының мақсатын да тез түсінді. Хэмптоннан кеткеннен кейін ол өзінің шала киген түріне қарамастан, бөлмені сыпырып, шаңын сүргенде көрсеткен қабілетіне байланысты мектепке қабылданғанын есіне алды. Хэмптонға келген күнінен бастап Вашингтон Армстронгтың қара білімі туралы идеясын қабылдады. Вашингтон Вашингтон, округ Колумбиядағы Уэйленд семинариясына оқуға түсті және Армстронгтың факультетінде оқыту үшін Хэмптонға оралды. Сэм Армстронгтың Джордж В. Кэмпбеллге, Льюис Адамсқа және Мирабо Б. Свонсонға ұсынуымен, Алабама заңнамасы тағайындаған үш комиссардан тұратын комиссия Букер Вашингтонды 1881 жылы Алабама штатындағы жаңа нормальдық мектептің директоры етіп тағайындады, ол 20 ғасырда Таскаги университетіне айналды. Көптеген діни ұйымдар, бұрынғы Одақ армиясының офицерлері мен сарбаздары және бай филантроптар Самуэль Армстронг және доктор Вашингтон сияқты пионер-білім берушілердің жұмысына шабыттандырылып, Оңтүстіктегі африкалық американдықтардың жақсартуына арналған білім беру күш-жігерін құруға және қаржыландыруға кірісті. Өзінің "Құлдықтан жоғары" атты автобиографиясында Букер Т. Вашингтон оны Хэмптонға ең көп әсер еткен нәрсе – генерал Сэмюэл С. Армстронг, "мен кездескен ең асыл, сирек адам" екенін айтты. "Егер Хэмптоннан барлық ғимараттарды, сыныптарды, оқытушыларды және өнеркәсіптерді алып тастаса, онда ондағы адамдарға генерал Армстронгпен күнделікті қарым-қатынас жасау мүмкіндігі берілгенде, бұл өзі жемісті білім болар еді". ("Құлдықтан жоғары", III тарау)
Өлім және мұра
1892 жылы сөйлеу сапарында инсульттан ішінара мүгедектік алған Армстронг, миллионер досы Коллис П. Хантингтон ұсынған жеке теміржол вагонымен Хэмптонға оралды. Коллис П. Хантингтон – Чессапик және Огайо темір жолын, сондай-ақ Ньюпорт Ньюс кеме құрылысы және құрғақ док компаниясын салған адам. Ол Армстронгпен афроамерикалықтарды оқыту жобаларында бірлесіп жұмыс істеген. Армстронг 1893 жылғы 11 мамырда Хэмптон институтында екінші инсульттан кейін қайтыс болды. Оның әйелі Жаңа Англияға қайтып оралды. Жоғарыда отбасы туралы бөлімде айтылғандай, оның барлық қыздары Хэмптон университетімен байланысты болды, ал ұлы Дэниел Армстронг әскери-теңіз офицері болып, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде афроамерикалық әскерлерді даярлады. Оның немересі Харольд Хоу II Линдон Джонсон президенттігі кезінде Білім министрі болды. Оның (және отбасының кейбір мүшелерінің) құжаттары Уильямс колледжі кітапханасының Арнайы жинақтар бөлімінде сақтаулы.
Нормальды мектептердің өсуі мен құлдырауы
Жаңа мұғалімдердің саны үнемі артып, өздерінің қауымдарына оралған кезде, 20 ғасырдың басындағы үштен бір бөлігіне дейін Оңтүстікте қара нәсілділер үшін жеке тұлғалар, атап айтқанда Генри Х. Роджерс, Эндрю Карнеги және ең бастысы Джулиус Розенвальд берген қаржымен 5000-нан астам жергілікті мектеп салынды. Олардың әрқайсысы қарапайым отбасыдан шығып, байлыққа жеткен адамдар еді. Доктор Вашингтон кейіннен, қосалқы қаржы талап ету арқылы, қайырымдастырушылар өзін-өзі құрметтеу сезімін де арттырғысы келді деп жазды. Жергілікті тұрғындар өздерінің еңбегі мен құрбандықтары арқылы өзіне көмектесіп жатқанын білуге мүмкіндік алды. Көптеген қауымдастықтарда Розенвальд мектептерінің тарихы осының рас екенін көрсетеді. Уақыт өте келе, бастапқыда Хэмптон, Тускиги және басқа жерлерде қара нәсілділермен жұмыс істеу үшін құрылған мұғалімдер даярлайтын мектептер өндірістік оқыту, практикалық дағдылар мен қарапайым сауаттылықтан басқа, жоғары білім беретін оқу орындарына айналды. Бұл оқу орындарының көптегені толық аккредиттелген университеттерге дейін жетті.
Атаулар ауыстырылуы
Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Армстронг орта мектебі 1909 жылы Армстронгтың құрметіне аталды. Вашингтон қаласындағы Армстронг оқу-өндірістік мектебі 1902 жылы оның есімімен аталып, 1958 жылы Ардагерлер орта мектебі, ал 1964 жылы Армстронг ересектер білім беру орталығы болып қайта аталды. Қазіргі таңда мұнда Достық Армстронг академиясы орналасқан. АҚШ армиясының Форт-Армстронгы (Гавайи) Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін салынған, Гонолулу портын қорғаған жағалау артиллериялық батареясы болды. Жердің бір бөлігі Принс Кухио федералды ғимаратын салуға пайдаланылды. Форт Армстронгтың қалған бөліктері әскери жабдықтарды тасымалдауға арналған контейнерлік терминалға айналды, ол әлі де сол атаумен танылады. Пунахоу мектебінде оның құрметіне гуманитарлық еңбектері үшін ғимарат пен түлектерге берілетін сыйлық аталды. Таскиги университетіндегі Армстронг залы (Ғылым ғимараты) 1929 жылы Армстронгтың есімімен аталды.