Кіріспе
Атлант мұхитындағы дауыл маусымы
1997 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы орташа деңгейден төмен болды. Ол 1 маусымда ресми түрде басталып, сол жылдың 30 қарашасына дейін жалғасты. Бұл мерзім әр жылдың Атлант бассейнінде тропикалық циклонның көпшілігі қалыптасатын дәстүрлі кезеңін белгілейді. 1997 жылғы маусым салыстырмалы түрде тыныш болды, тек жеті атаулы дауыл пайда болды, сондай-ақ бір тропикалық депрессия мен нөмірленбеген субтропикалық дауыл болды. 1961 жылғы маусымнан бері алғаш рет тамыз айында Атлант бассейнінде ешқандай белсенді тропикалық циклон тіркелмеді – бұл маусымның тарихи тұрғыдан ең белсенді айларының бірі, және осы құбылыс 2022 жылға дейін қайталанбады. Күшті Эль-Ниньо құбылысы Атланттағы белсенділікті төмендетті, ал Тынық мұхитының шығыс және батыс бөліктерінде дауылдардың санын тиісінше 19-ға және 26-ға дейін арттырды. Эль-Ниньо жылдарындағыдай, тропикалық циклогенез тропикалық ендіктерде жойылды, нәтижесінде тек екеуі 25°N-нен оңтүстікке қарай тропикалық дауылға айналды. Бірінші жүйе – операциялық түрде байқалмаған субтропикалық дауыл – 1 маусымда Багама аралдарының солтүстігінде пайда болды және келесі күні ешқандай әсер қалдырмай тарады. Тропикалық дауыл Ана 30 маусымда Оңтүстік Каролина жағалауында пайда болды және 4 шілдеде Солтүстік Каролинада аз әсер еткеннен кейін тарады. Билл дауылы 11 шілдеден 13 шілдеге дейін жалғасты және Ньюфаундлендте жеңіл жаңбыр жаудырды. Билл тарап жатқанда, Клаудетт тропикалық дауылы пайда болды және Солтүстік Каролинада күшті толқындар тудырды. Ең қиратушы дауыл – Дэнни дауылы, ол әсіресе Оңтүстік Алабамада кең ауқымды су тасқынына әкелді. Дэнни салдарынан 9 адам қаза тауып, шамамен 100 миллион доллар (1997 жылғы АҚШ доллары) көлемінде зиян келтірді. Эрика дауылының сыртқы аймақтары Кіші Антиль аралдарына күшті желдер мен толқындар әкеліп, екі адамның өліміне және 10 миллион долларлық шығынға себеп болды. Грейс тропикалық дауылының алғы құбылысы Пуэрто-Рикода су тасқынына әкелді, ал Бесінші тропикалық депрессия және Фабиан тропикалық дауылы ешқандай құрлыққа әсер етпеді. Жалпы алғанда, 1997 жылғы Атлант мұхитындағы дауылдар 12 адамның өліміне және шамамен 111,46 миллион долларлық зиянға әкелді. TOC
Маусымдық болжамдар
+1997 жылғы маусымдағы тропикалық белсенділіктің болжамыКөшіңкі дауылдарАттары аталған дауылдарҚұрделген дауылдарҮлкен дауылдарRefAverage (1981–2010) 12.1 6.4 2.7 Рекордтық жоғары белсенділік30 15 7†Рекордтық төмен белсенділік10†0†WRCEarly 199774N/ACSUM30 мамыр, 199711 7 3Актуалды белсенділік 8 3 1† Осындай бірнеше оқиғалардың ең соңғысы. (Барлығын қараңыз) Дауыл маусымының алдынан дауыл сарапшылары, мысалы, доктор Уильям М. Грей және оның Колорадо мемлекеттік университетінің (CSU) және Ауа-райы болжау орталығының (WPC) әріптестері дауыл белсенділігінің болжамдарын жасайды. Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасының (NOAA) мәлімдемесіне сәйкес, 1981–2010 жылдар аралығындағы Атлантика мұхитындағы дауыл маусымында шамамен он екі тропикалық дауыл, алты дауыл, үш ірі дауыл және жинақталған циклон энергиясы (ACE) индексі 66–103 бірлікке тең болды. CSU-нің 1996 жылдың желтоқсанында жарияланған маусымға арналған алғашқы болжамында он бір ат қойылған дауыл, жеті дауыл және үш ірі дауыл болжалды, олар Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша кем дегенде 3-санатқа жеткен тропикалық циклон ретінде анықталады.
Forecasts of hurricane activity are issued before each hurricane season by noted hurricane experts such as Dr. William M. Gray and his associates at Colorado State University (CSU), as well as the Weather Prediction Center (WPC). As stated by the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), an Atlantic hurricane season between 1981–2010 contained roughly twelve tropical storms, six hurricanes, three major hurricanes, and an accumulated cyclone energy (ACE) index of 66–103 units. CSU's first outlook for the season, issued in December 1996, predicted eleven named storms, seven hurricanes, and three major hurricanes, which are defined as a tropical cyclone reaching at least a Category 3 rating on the Saffir–Simpson Hurricane Scale.
Маусымдық жиынтық
Атлантикадағы дауыл маусымы ресми түрде 1 маусымда басталды, бұл 1981–2010 жылдар аралығындағы маусымдық орташа көрсеткіштен (маусымға шаққанда үш дауыл) төмен болды. Маусымның соңғы даулы – «Грейс» тропикалық даулы 17 қазанда тарады, маусымның ресми аяқталуына, 30 қарашаға дейін бір айдан астам уақыт қалғанда. 2022 жылға дейін осы айда қызмет болмаған соңғы жағдай осы болды. Аталған кезеңдегі жалғыз тропикалық циклон – 3 қыркүйекте пайда болған «Эрика» даулы. Қазан айында екі қысқа өмір сүрген тропикалық циклон пайда болды: «Фабиан» және «Грейс». 17 қазанда «Грейс» экстратропикалық циклонға айналғаннан кейін тропикалық циклогенез тоқтады.
Сансыз субтропикалық дауыл
Мамыр айының соңында Флоридада найзағайлар жиынтығы қалыптасты. Ұзақ толқынның төмендеуі оны солтүстік-шығысқа қарай жылжытты, айналым орталығының маңындағы конвекцияны күшейтті. 31 мамырда пайда болған төмен қысым аймағы 1 маусымда субтропикалық депрессияға айналды. Бақылау жүргізу кезінде ол фронталды төмен қысым ретінде қарастырылды, бірақ кейінгі талдаулар оның өмір бойында бөлек қалғанын және аты жоқ субтропикалық дауыл ретінде жіктелгенін көрсетті. Ол алты сағаттан кейін субтропикалық дауыл күшіне жетіп, АҚШ-тың шығыс жағалауымен қатар жылдам қозғалды. Конвекция ортаны айналып, алға жылжып келе жатқан суық фронттың қолайсыз жағдайларына қарамастан, қарқындылығын арттыра берді. 1 маусымның түнінде Солтүстік Каролина жағалауында максималды жел жылдамдығы 50 миль/сағ (85 км/сағ) құрады. Дауыл шығысқа бұрылып, 2 маусымда Массачусетс штатының оңтүстік-шығысында экстратропикалық жүйеге айналды. Одан кейін көп ұзамай, дауылдың қалдықтары суық фронтпен бірікті.
Тропикалық дауыл Ана
Оңтүстік Каролина жағалауында 30 маусымда 1200 UTC-де тропикалық депрессияға айналған төмен қысым жүйесі пайда болды. Ол баяу шығысқа қарай жылжып, 1 шілдеде тропикалық дауыл статусына жетті. Тропикалық дауылға айналғаннан кейін, Ана сәл күшейді. 2 шілдеде ертеңгі сағаттарда Ана ең жоғары қарқынына жетті, максималды тұрақты жел жылдамдығы 45 миль/сағ (75 км/сағ) және минималды орталық қысымы болды. Кейін 2 шілдеде, қысқа толқынды ойыс Ананы солтүстік-шығысқа қарай, тік желдің күштілігі артып келе жатқан аймаққа итермеледі. Сонымен бірге, Ана әлсіреуге көшті, себебі ол теңіз бетінің температурасы төмендеп жатқан аймаққа қарай жылжыды. 3 шілде күні кешке қарай Ана тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. Дауыл тропикалық сипаттамаларын жоғалтып, 4 шілдеде Атлант мұхитының батысында экстратропикалық циклонға айналды. Экстратропикалық қалдықтар шамамен жиырма төрт сағаттан кейін тарап кеткенше сақталды. Билл солтүстік-шығысқа қарай жылжуын жалғастырғанда тез күшейді. 12 шілде күні түскі уақытта спутниктік суреттерде көзге көрінетін ерекшелік байқалды, бұл Биллдің салыстырмалы түрде жоғары ендікте дауыл статусына жеткенін көрсетті. Шындығында, Билл дауылға айналды және максималды тұрақты жел жылдамдығы 75 миль/сағ (120 км/сағ) және минималды қысымға жетіп, ең жоғары қарқынына жетті. Дауыл статусында бар болғаны 12 сағаттан кейін, Билл қайтадан тропикалық дауыл статусына дейін әлсіреді және 13 шілдеде Ньюфаундлендтің Кейп-Рейс мүйісінен 185 миль (298 км) оңтүстіктегі суық фронтпен сіңірілді.
Клаудетт тропикалық дауыл
11 шілдеде АҚШ-тың оңтүстік-шығысында «Билл» дауылының жолына әсер еткен фронтальдық жүйе тропикалық емес төмен қысымды аймақты тудырды. Фронт әлсірегеннен кейін төмен қысымды аймақ 13 шілдеде Уилмингтон қаласынан оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай 523 шақырым жерде «Үшінші тропикалық депрессияға» айналды. Барлау ұшақтарының мәліметтеріне сүйене отырып, депрессия тез арада «Клаудетт» тропикалық дауылына күшейді. Дауыл солтүстік-шығысқа қарай жылжып, Оутер-Банкс аймағының оңтүстік-шығысынан өтті. Желдің бағыты өзгеруіне қарамастан, дауылда жолақты құрылымдар пайда болды. 14 шілдеде дауылдың ең жоғары жылдамдығы сағатына 75 шақырымға (45 миль) жетті. Содан кейін «Клаудетт» фронтальдық жүйеден алшақтап, шығысқа бұрылды. «Клаудетт» тропикалық дауылы құрлықта аз ғана әсер етті. Солтүстік Каролина штатындағы «Клаудетт» дауылынан туған күшті ағыстар бірнеше құтқару операциясына және бір адамның жаралануына себеп болды, бірақ қаза болғандар жоқ. Аймақ құрғақшылықтан зардап шегіп тұрғандықтан, Солтүстік Каролинаның жағалау тұрғындарының кейбіреулері «Клаудетт» дауылының жағалаудан алыс қалуына көңілдері тоңды.
Дэнни дауылы
Мексика шығанағының солтүстігінде 16 шілдеде тропикалық төмен қысым төртінші тропикалық депрессияға айналды. Депрессия баяу шығысқа, солтүстік-шығысқа қарай жылжып, келесі күні Дэнни тропикалық дауылға айналды. Дэнни шығысқа қарай солтүстік-шығысқа қарай жалғасты, Луизиана штатының Бурас қаласының жанына жеткенде дауыл күшіне жетті. Жердің тарлығына байланысты Дэннидің көп бөлігі суда қалды және күшін көп жоғалтпады. Дэнни Мексика шығанағына қайта оралды және 19 шілдеде Алабама штатында екі рет құрлыққа шықты, бірінші санаттағы дауылдың ең төменгі шегінде. Бір күн бойы тоқтағаннан кейін, Дэнни солтүстікке жылжып, тропикалық депрессияға дейін әлсіреді. Солтүстікке қарай Алабама штатын кезіп өткен Дэнни шығысқа бұрылып, АҚШ-тың оңтүстік-шығысы арқылы өтті. Солтүстік Каролинада орналасқан Дэнни дамудағы тропикалық ойысқа (тrough) әсер етті, бұл оның тропикалық дауылға қайта күшеюіне себеп болды. 24 шілдеде Дэнни Солтүстік Каролина және Вирджиния штатының шекарасынан жақын жерде Атлант мұхитынан шықты. Дэнни солтүстікке бұрылып, 26 шілдеде Нантакет аралынан 30 миль (48 км) қашықтықта болды. Содан кейін ол теңізге шығып, 27 шілдеде майданмен (front) сіңірілді. Дэнни Луизианада да мол жаңбыр жаудырды, ең жоғарғы көрсеткіші Бурас Триумф қаласында тіркелді. Ауыр жаңбырдың салдарынан штаттың кейбір аймақтарында су тасқыны болды. Дэннидің су тасқыны мен күшті желдері Луизианада 300-ден астам үйді және 170-тен астам кәсіпорынды зақымдады. 19 шілдеде Дэнни Алабама штатындағы Дофин аралын кесіп өткенде жаңбыр жауды. Бұл Дэнниді Алабама штатында тіркелген ең көп жаңбыр жаудырған тропикалық циклонға айналдырды. Солтүстікке қарай Оңтүстік Каролина және Вирджинияда Дэнни бірнеше торнадо тудырды, олардың кейбіреулері елеулі зақым келтірді. Кейбір оқшауланған аймақтарда қатты жаңбыр жауды, Солтүстік Каролинаның орталық бөлігінде 8–12 дюйм (200–300 мм) жаңбыр жауғаны хабарланды. Дэнни соңында Массачусетс штатына да әсер етті, жеңіл жаңбыр жаудырды. Жалпы алғанда, Дэнни тоғыз адамның өліміне және шамамен 100 миллион долларлық зиянға әкелді.
Эрика дауылы
Тропикалық толқын, кейіннен Нора дауылға дамыды, 3 қыркүйекте Кіші Антиль аралдарынан шамамен 1150 миль (1850 км) шығысқа қарай орналасқанда тропикалық депрессия алтыға айналды. Сол күні депрессия жетіліп, Ерика тропикалық дауылға дейін күшейді. Ол батыс-солтүстік-батыс бағытта жылжып, 4 қыркүйекте дауыл статусына жетті. Эрика Кіші Антиль аралдарының үстінен аз ғана қашықтықта өтіп, кейіннен жақындап келе жатқан тропопаузаға жауап ретінде солтүстікке бұрылды. Дауыл 8 қыркүйекте 125 миль/сағ (205 км/сағ) ең жоғарғы жел жылдамдығына жетіп, тез күшейді. 24 сағат бойы ең жоғарғы күшін сақтағаннан кейін Эрика салқын суларда әлсіреп, шығысқа бұрылды. 15 қыркүйекте Азор аралдарының жанынан өткеннен кейін тропикалық дауылға айналды. Дауыл Кіші Антиль аралдарының солтүстігінде жеңіл жаңбыр мен жел әкелді, сондай-ақ АҚШ-тың Кариб теңізіндегі аумағына 10 миллион долларлық зиян келтірді. Эрика Азор аралдарында да күшті жел соғып, жаңбыр жауды. Дауылдың соңғы кезеңінде Азор аралдарына дауылдық жел соққылары мен жаңбыр әкелді, бірақ ешқандай зиян тіркелмеді.
Маусымдық әсерлер
Бұл 1997 жылғы Атлантика мұхитының дауылды маусымында қалыптасқан барлық дауылдардың тізімі. Онда олардың атауы, соқтығысу ұзақтығы, ең жоғары санатталуы мен қарқындылығы, әсер еткен аймақтар, келтірген зиян және қаза болғандардың саны көрсетілген. Қашандағы өлімдер (жақшада көрсетілген) қосымша және тікелей емес (мысалы, жол апаты тікелей емес өлімге жатады), бірақ бәрібір сол дауылмен байланысты. Зиян мен қаза болғандардың саны дауыл экстратропикалық, толқын немесе төмен қысымды аймақ ретінде болған кездегі жалпы соманы қамтиды, ал барлық зиян сомалары 1997 жылғы АҚШ долларымен есептелген.