Кіріспе
Өнер туындыларын жалған авторға жатқызып жасау және сату
Өнер жалғандығы – белгілі, әдетте танымал суретшілердің есімдерімен жалған түрде сатылатын өнер туындыларын жасау және сату. Мұндай жалған өнер жасау өте пайдалы болуы мүмкін, бірақ қазіргі заманғы анықтау және талдау техникасы жасалған туындыларды анықтауды қатты жеңілдетті. Бұл алаяқтық сатып алушыға зиян келтіріп, туындының құнын немесе мәртебесін арттыру үшін оның шығу тегі туралы жалған мәлімет таратуға бағытталған. Заң бойынша, бұл тек белгілі суретшінің стильдік ерекшеліктерін көшіру ғана емес, жалған суретшінің қасақана қаржылық мүддесін де білдіреді. Қолға түскен жағдайда, кейбір жалған суретшілер жасаған туындыларын өнер сарапшыларына, сатушыларға немесе өнер әлеміне әзіл немесе алдау ретінде ұсынуға тырысады.
Тарих
Өнердің жалғандауы екі мың жылдан астам уақытқа созылады. Ежелгі Рим мүсіншілері ежелгі грек мүсіндерінің көшірмелерін жасаған. Сол кездегі сатып алушылар олардың түпнұсқа емес екенін білген болуы мүмкін. Классикалық кезеңде өнер көбінесе тарихи мағлұматтар, діни шабыт немесе жай ғана ләззат алу үшін жасалған. Суретшінің кім екені сатып алушы үшін көбінесе маңызды болмаған. Өнердегі алғашқы жалғандық Италия Ренессансында тіркелген және содан бері қоғаммен бірге дамып келеді. Тіпті өте танымал суретшілер де жалған туындылар жасаған. 1496 жылы Микеланджело ұйықтап жатқан Купидон мүсінін жасап, оны көне нәрседей көрінуі үшін қышқыл топырақпен өңдеген. Содан кейін ол оны Балдассаре дель Миланезе атты сатушыға сатты, ол өз кезегінде оны кардинал Рафаэле Риариоға сатты, ол кейіннен алаяқтық туралы біліп, ақшасын қайтаруды талап етті. Дегенмен, Микеланджелоға ақшаның өз үлесін сақтап қалуға рұқсат берілді. Өнердегі жалғандық Императорлық Қытайда да кездескен, бірақ Батыс әлемінен айырмашылығы, онда жалған туындыларға көбінесе оң көзқараспен қараған, себебі түпнұсқа және жалған жұмыстардың мәртебесі бірдей болған. 20-ғасырғы өнер нарығы Сальвадор Дали, Пабло Пикассо, Пол Клее және Матисс сияқты суретшілерді бағалаған, ал олардың туындылары жиі жалғандауға ұшыраған. Бұл жалған туындылар көбінесе өнер галереялары мен аукциондық үйлерге сатылады, олар өнер және антиквариат коллекционерлерінің талғамын қанағаттандырады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияның неміс әскерлерімен оккупациялануы кезінде, француздық аукциондық үйі Друотта ең қымбат бағаға сатылған картина – жалған Сезанн болды.
Африка
Африкадағы ең ерте даулы жалған туынды – Олукун, Ифеден табылған қола бас. Неміс этнологы Лео Фробениус 1910 жылы бұл артефактты жинап алды, ал 1934 жылы британдық билік оны сақтау үшін Ифе сарайына қайтаруға мәжбүр етті. Соңында бас Британ мұражайына оралды және 1940 жылы тазалау кезінде қателікпен жоғалған балауыз құю емес, құм құю арқылы жасалғандығы анықталды. Бұл мұражайға 1910 мен 1934 жылдар аралығында түпнұсқа қола бас жалғанмен ауыстырылған болуы мүмкін екенін ескертті. Осы кезеңде Африкаға көп саяхатшылар келгендіктен, жасалған өнерде еуропалық элементтер мен шабыт көбейді, мысалы, тәсбих пішінді мүсіндер мен афро-португал әшекейлі сүйек бұйымдары, және олар көбінесе туристерге сату үшін жасалған. Бұл бұйымдар түпнұсқалығы тұрғысынан толық айналым жасады; кейбіреулер олар фетишизацияланғанға дейін түпнұсқа емес екенін айтады, ал басқалары олар дәстүрлі материалдардан дәстүрлі мақсаттар үшін жасалған болса да, дәстүрлі формаларға сәйкес келмегендіктен түпнұсқа емес екенін санайды.
Австралиялық аборигендер
Тарихи тұрғыдан алғанда, абориген суретшілері тарихтың басынан бері келе жатқан және оларға табиғаттан тыс күштер, ата-бабалар және/немесе арбақтар жеткізген суреттерді көшірумен айналысады деп есептелген. Осы себепті, жекелеген шығармашылыққа жетерлік мән берілмеген және бір туындыны жасауға бірнеше адамның қатысуына ешқандай қарсылық болмаған. Бүгінде, егер суретшіге сыйлық берілсе немесе ол өз атымен туынды сатса, ол сол жұмыстың жалғыз авторы деп саналады. Егер ол жалғыз автор болмаса, бірақ өзін солай көрсетсе, онда ол өзін қасақана бұрмалау және алаяқтыққа ұшырату қаупіне тосып келеді. Солтүстік Территориядағы Утопиядан шыққан, ең танымал абориген суретшілерінің бірі – Эмили Каме Кнгваррейдің туындыларының көптеген жалған нұсқалары айналымда бар. Оның суретшілік мансабының басында, ол өзінің атымен жұмыстарын жариялай бастаған шәкірттер мектебін құрды. Оның туындыларының шамамен жартысы – салмақталған өнімдер. Кейіннен, оның қауымдағы ақсақалдары оның жұмысынан түсетін табыстың жоғалуынан алаңдап, талантты суретші болған бір мүшесін Эмили ретінде суреттерді сатуды жалғастыруға тағайындады. Мексика Тәуелсіздік соғысынан кейін шекараларын ашқаннан кейін, ол туристер үшін тартымды орынға айналды және Солтүстік Америка мен Еуропалықтар үшін танымал бағыт болды. Осы туристер өздерінің қызығушылықтарын көрсету үшін жеткілікті артефакттар сатып алып, жалған өнімдер нарығын құрды. Көшірмелер, репликалар, репродукциялар және пастиштер көбінесе заңды туындылар болып табылады, ал заңды репродукция мен қасақана жасалмалау арасындағы шекара нашар. Мысалы, Гай Хейн Огюст Роденнің бірнеше мүсіндерін қайта жасау үшін түпнұсқа қалыптарды пайдаланды. Бірақ, Хейн содан кейін репродукцияларға Роденнің түпнұсқа құю зауытының атын қойғанда, олар қасақана жасалма туындыларға айналды.
Суретшілер
Суретші-жалғаншы, еліктеуге тырысатын өнер түрінде кем дегенде, белгілі бір шеберлікке ие болуы керек. Көптеген жалғаншылар бұрынғы кезде нарыққа енуге тырысып, сәтсіз аяқталған жас суретшілер болған, соңында жалған жасауға көшкен. Кейде түпнұсқа иесінен қарызға алынып немесе ұрланып, көшірме жасау үшін пайдаланылады. Жалғаншы түпнұсқаны өзінде қалдырып, көшірмесін иесіне қайтарады. 1799 жылы Альбрехт Дюрердің 16 ғасырдан бері Нюрнберг қалалық әкімшілігінде ілінген автопортреті қарызға берілді. Суретші түпнұсқаның көшірмесін жасап, түпнұсқаның орнына көшірмесін қайтарды. Жалғандық 1805 жылы түпнұсқа аукционға шығарылып, патшалық коллекцияға сатылғанда ашылды. Көптеген жалғаншылар тек ақша табу үшін жұмыс істейді, бірақ кейбіреулері өнер әлемінің сенімсіздігі мен мақтандығын әшкерелеу үшін жалған жасағанын мәлімдейді. Әдетте, ұсталғаннан кейін суретшілер олардың жасағандары тек "әшкерелеушілік әрекеттер" екенін айтады. Кейбір әшкереленген жалғаншылар кейіннен көшірмелерін адал түрде сатып, оларды көшірме деп белгілейді, ал кейбіреулері өздерінің атақ-даңқына ие болып, жеке өнер иесі ретінде танылды. Орсон Уэллс режиссерлік еткен "F for Fake" фильмінде көрсетілген, қайтыс болған Эльмир де Хори жасаған жалған суреттер соншалықты құнды болғандықтан, нарықта жалған де Хори суреттері пайда болды. Бір ерекше жағдай - Хан ван Мегерен суретші, ол "барғандағы ең жақсы Вермеерді" жасап, сегіз жылдан кейін 1945 жылы оны ашты. Оның өзінің жұмысы да құнды болды, бұл басқа жалғаншыларды тартты. Осы жалғаншылардың бірі - оның ұлы Жак ван Мегерен, ол ұсынған өнер туындысының "оның әкесі Хан ван Мегерен жасаған" деген сертификаттарды жазуға мүмкіндік алды. Ежелгі артефакттарды жасаумен айналысқан Бригидо Лара Монументальді Веракрус стилін жасап, бүкіл мәдениетке тән артефакттарды әлемдік мұражайларға жеткізді. Жалғаншылар көбінесе қайтыс болған суретшілердің туындыларын көшіреді, бірақ кейбіреулері тірі суретшілерді еліктейді. 2004 жылдың мамыр айында норвегиялық суретші Кьелл Нупен Кристианстад галереясының оның жұмысының рұқсатсыз қол қойылған көшірмелерін сататынын байқады. 2012 жылы американдық өнер жалғаншысы Кен Перензи өзінің естеліктерін жариялады, онда ол Джеймс Баттерсворт, Мартин Джонсон Хед және Чарльз Бёрд Кинг сияқты шеберлердің мыңдаған шынайы көрінетін көшірмелерін жасап, оларды Кристис және Сотбис сияқты танымал аукциондық үйлерге және бай жеке коллекционерлерге сату туралы егжей-тегжейлі айтып берді.
Дилерлер
Кейбір өнер сатушылар мен аукциондық үйлер жалған туындыларды нақты деп қабылдауға құлшынып, пайда табу үшін оларды жылдам сатуға тырысады. Егер сатушы туындының жалған екенін анықтаса, ол оны тыныш түрде қайтарып алып, бұрынғы иесіне қайтарады, соның арқасында жалған автор оны басқа жерде сатуға мүмкіндік алады. Мысалы, Нью-Йорктегі M. Knoedler & Co. галереясы 1994-2008 жылдар аралығында абстрактілі экспрессионистердің туындылары деп саналған 80 миллион долларлық жалған өнер туындыларын сатқан. Осы кезеңде Глафира Розалес өзінің нақты деп санайтын 40 сурет әкеліп, галерея президенті Энн Фридманға сатқан. 2013 жылы Розалес сым арқылы жасалған алаяқтық, ақшаны жылыстау және салықтан қашу айыптарын мойындады. 2017 жылдың шілдесінде федералды судья Розалеске алаяқтықтың құрбандарына 81 миллион АҚШ долларын төлеуге бұйрық берді. Пей Шен Цянға айыптау қойылды, бірақ ол Қытайға қашып кетіп, сотқа тартылмады. Осы іске қатысты соңғы сот процесі 2019 жылы аяқталды. Бұл оқиға 2020 жылы шыққан Netflix құжаттық фильмі «Made You Look: The True Story About Fake Art» тақырыбы болды. Кейбір жалған авторлар туындыны нақты көрсету үшін оған қатысты жалған құжаттар жасады. Британдық өнер сатушы Джон Дрю өзінің серігі Джон Майатт жасаған жалған туындылар үшін жалған құжаттар жасады және тіпті белгілі өнер мекемелерінің архивтеріне жалған суреттерді қосты. 2016 жылы Эрик Споутц американдық шеберлерге дұрыс емес жатқызылған жүздеген өнер туындыларын, жалған шығу тегі туралы құжаттармен бірге сату фактісі бойынша кінәлі деп танылды. Споутц 41 айға федералды түрмеге кесілді және ол схемадан тапқан 1,45 миллион долларын мемлекетке қайтаруға және 154,100 доллар өтемақы төлеуге міндеттелді. Сарапшылар мен мекемелер өздерінің қателіктерін мойындауға тартыншақ болуы мүмкін. Өнер тарихшысы Томас Ховингтің пікірінше, өнер нарығының 40% -ына дейін түрлі жалған өнер туындылары құрайды.
Нақты жалған
Сотталғаннан кейін Джон Майатт өзінің жалған суреттерін "Нағыз жалғандар" деп атайды. Бұл Майаттке танымал өнер туындыларының заңды көшірмелерін жасауға және сатуға, немесе суретшінің стилінде сурет салуға мүмкіндік береді. Оның "Нағыз жалғандар" сериясы Винсент ван Гог, Клод Моне, Леонардо да Винчи және Густав Климт сияқты суретшілердің туындыларын көшіреді, оларды түпнұсқа ретінде немесе шектеулі басылым түрінде сатып алуға болады. Олар коллекционерлер арасында танымал және ондаған мың фунт стерлинг (GBP) сатылуы мүмкін. Британдық бизнесмен Джеймс Стант Лос-Анджелестегі суретші және сотталған жалған жасаушы Тони Тетродан бірнеше "нағыз жалғандар" жасауға тапсырыс берген. Алайда, осы туындылардың бір бөлігі Стант принцтер қорына берілді, бұл король Карл III-нің көптеген қайырымдылық ұйымдарының бірі, және олар шынайы туындылар екендігі түсінігімен тарихи Дамфрис үйінде қойылды. Тетро туындыларды өзінің деп мәлімдегеннен кейін, олар Дамфрис үйінен сырттай алып тасталып, Стантқа қайтарылды.
Анықтау әдістері
Ең айқын жалғандықтар бұрынғы өнер туындыларының нашар көшірмелері болып табылады. Жалған жасаушы бірнеше жұмыстың элементтерін біріктіріп, "жаңа" туынды жасауға тырысуы мүмкін. Жалған жасаушы, олар еліктеуге тырысатын суретшіге тән ерекшеліктерді жіберуі немесе жалған жұмыстың сәл өзгеше көшірмесі немесе одан да белгілі жұмыстың бұрынғы нұсқасы екенін дәлелдеу үшін тарихи дұрыс емес элементтерді қосуы мүмкін. Шебер жалған жасаушының жұмысын анықтау үшін тергеушілер басқа әдістерге жүгінуі керек.
Тексеру әдісі
Көбінесе, шынайылығын анықтау үшін бұйымды мұқият тексеру (кейде Мореллиандық талдау деп аталады) жеткілікті. Мысалы, мүсін қазіргі заманғы әдістер мен құралдармен жасалған болуы мүмкін. Кейбір жалған жасаушылар түпнұсқа суретшілерге тән емес көркемдік әдістерді қолданған, мысалы, дұрыс емес қылқаламмен салған, перспектива бұрыс, сүйікті тақырыптары немесе техникалары басқаша болған, немесе суретшінің өмірінде қол жетімді болмаған түстерді пайдаланған. Кейбір жалған жасаушылар бұйымдарды химиялық заттарға батырып, "ескіртуге" тырысқан, ал кейбіреулері тіпті заттарға тесіктер бұрғылап, құрт жеген іздерін имитациялауға әрекеттенген (оң жақтағы суретті қараңыз). Көркем туындының шынайылығын растау кезінде сарапшылар оның тегін де анықтайды. Егер заттың құжаттамасы болмаса, оның жалған болу ықтималдығы жоғары. Жалған жасаушылар қолданған тағы бір әдіс – суреттің шынайы емес екенін көрсетеді. Суреттің кемшіліктерін немесе өзгертулерін жасыру үшін, жалған жасаушылар кейде суреттің арт жағына жаңа немесе ескі қағазды желімдейді немесе жалған суретті түпнұсқа мөлшерінен кішірейтіп кесіп алады. Белгісіз туындыларға жақында қосылған жапсырмалар немесе суретшілердің тізімдері, егер олардың өзі туынды сияқты ескі болмаса, күдік тудыруы керек. Көркем туындыларды қалпына келтірушілер ескі таспалар тозығы жеткенде жаңаларын қолдануға құқылы, бірақ ескі кенептердегі жаңа таспалар жалған жасаушының суреттің идентификациясын өзгертуге тырысқанын көрсетеді. Суреттің арт жағындағы ескі шеге тесіктері немесе орнату іздері суреттің бұрын рамкасынан алынып, өңделгенін және содан кейін бастапқы рамкасына немесе басқа рамкаға қайта орнатылғанын көрсетеді. Суреттерге немесе графикаға қойылған қолтаңбалар, егер олардың сызықтары немесе түсі туындының стиліне сәйкес келмесе (жаңа, қалың, т.б.). Дилердің "естігеніне" сүйенген, қолтаңбасы жоқ туындының белгілі бір суретшіге тиесілі екендігі. Соңғы кезде банкноттардың сиясында қолданылатын магниттік қолтаңбалар, көркем туындылардың шынайылығын растау үшін танымал бола бастады.
Frames, either new or old, that have been altered in order to make forged paintings look more genuine. To hide inconsistencies or manipulations, forgers will sometimes glue paper, either new or old, to a painting's back, or cut a forged painting from its original size. Recently added labels or artist listings on unsigned works of art, unless these labels are as old as the art itself, should cause suspicion. While art restorers legitimately use new stretcher bars when the old bars have worn, new stretcher bars on old canvases might be an indication that a forger is attempting to alter the painting's identity. Old nail holes or mounting marks on the back of a piece might indicate that a painting has been removed from its frame, doctored and then replaced into either its original frame or different frame. Signatures on paintings or graphics that look inconsistent with the art itself (either fresher, bolder, etc.). Unsigned work that a dealer has "heard" is by a particular artist. More recently, magnetic signatures, such as those used in the ink of bank notes, are becoming popular for authentication of artworks.
Цифрлық аутентификация
Суретшілердің сандық бейнелерін статистикалық талдау – жақында қолданыла бастаған жаңа әдіс, ол картиналардың жасалма екенін анықтауға мүмкіндік береді. Толқындық ыдырау деп аталатын техниканы пайдалана отырып, сурет негізгі суреттер жиынтығына, яғни суб-диапазондарға бөлінеді. Бұл суб-диапазондар текстураларды анықтау үшін талданады, сонда әрбір суб-диапазонға белгілі бір жиілік беріледі. Мысалы, көк аспан сияқты кең беттер көбінесе төмен жиілікті суб-диапазондар ретінде көрінеді, ал шөп жапырақшаларындағы ұсақ штрихтар жоғары жиілікті суб-диапазондарды құрайды. Питер Брюгельдің үлкеніне жатқызылған 13 суреттің тобы осы толқындық ыдырау әдісімен тексерілді. Олардың бесеуі имитация екені белгілі болды. Талдау нәтижесінде бес жалған картина дұрыс анықталды. Бұл әдіс Пьетро Перуджиноның шеберханасында жасалған "Балалы Құдай ана және қасиеттілер" картинасын зерттеу үшін де қолданылды. Тарихшылар Перуджиноның осы туындының тек бір бөлігін салғанына бұрыннан күмәнданып келген. Толқындық ыдырау әдісі көрсеткендей, картинаны жасауға кем дегенде төрт суретші қатысқан.
Аутентификациядағы мәселелер
Өнер аутентификациясына маманданған өнер мамандары 1850-ші жылдардың соңында өнер әлемінде көріне бастады. Олар көбінесе тарихшылар немесе музей кураторлары болып, сурет, мүсін және өнердің басқа да түрлері туралы кітаптар жазатын. Әртүрлі салалар арасында байланыс нашар болғандықтан, туындыларды аутентификациялау кезінде қателіктер жиі жасалатын. 1900 жылға дейін көптеген кітаптар мен өнер каталогтары жарық көргенімен, олардың көпшілігі кеңінен таралмады және көбінесе заманауи өнер туындылары туралы ақпаратты қамтымады. Сонымен қатар, 1900 жылға дейінгі мамандарда қазіргі сарапшылар қолданатын маңызды технологиялық құралдар жетіспеді. Дәстүр бойынша, суретшінің "каталогы резонне" шығармасы оның түпнұсқалығын және құндылығын растаудың кілті саналды. Суретшінің каталогынан шығарылу, иесінің түпнұсқалығын растауға бағытталған кез келген дәлеліне қарамастан, туындының болашақтағы сатуына зиян келтіруі мүмкін. Сарапшылардың белгілі бір туындының түпнұсқалығы туралы әрқашан келіспеуі оның тегін анықтау мәселесін күрделендіреді. Кейбір суретшілер тіпті өздерінің туындылары ретінде көшірмелерді қабылдады. Мысалы, Камиль Коро 700-ден астам сурет салған, бірақ басқалар жасаған көшірмелерге өзінің атынан қол қойған, себебі ол көшірме жасауды құрмет тұтқан. Кейде бұрын жалған деп жарияланған туынды кейіннен түпнұсқа деп танылады. Вермеердің "Виргиналда отырған жас әйел" 1947 жылдан 2004 жылдың наурызына дейін жалған саналды, бірақ кейбір сарапшылар оның түпнұсқа екенімен келіспейді. Туындыны қалпына келтіру кейде соншалықты кеңейтілген, ескі материалдардың орнына жаңа материалдар қолданылып, түпнұсқа туындының мәні жоғалады. Суретші суретті заманауи өнер нарығында жақсырақ сату үшін суретке қосымша бөлшектер қосуы немесе бұрынғыларын алып тастауы мүмкін. Алайда, бұл тек қазіргі заманғы құбылыс емес. Тарихи суретшілер де басқа суретшілердің туындыларын кейбір фонды немесе бөлшектерін қайта бояу арқылы "реттеуге" тырысқан. Көптеген жалған туындылар әлі де анықталмай жүр. ХХ ғасырдың ең әйгілі жалған жасаушысы Хан ван Мегерен өзінің Вермеер жалған туындылары үшін тарихи кенептерді пайдаланды және олардың түпнұсқа екенін қамтамасыз ету үшін өзінің пигменттерін жасады. Ол жалған туынды жасағанын тек сатқындықпен айыпталғаннан кейін мойындады, бұл қылмыс өлім жазасына әкелді. Оның жасаған туындылары соншалықты шеберлікпен жасалғандықтан, ван Мегерен өзін елге опасыздық жасады деген айыптан ақтап алу үшін полиция күзетінде жүріп тағы бір "Вермеерді" жасауға мәжбүр болды. Соңғы кездегі жалған туынды болуы мүмкін Гетти куросы, оның түпнұсқалығы әлі де шешілмеген. Гетти куросы жеті басқа туындымен бірге 1983 жылдың көктемінде Калифорния штатының Малибу қаласындағы Дж. Пол Гетти мұражайына ұсынылды. Келесі 12 жыл бойы өнер тарихшылары, консерваторлар және археологтар куросты зерттеді, ғылыми сынақтар бетінің жасанды түрде жасалмағанын көрсетті. Алайда, куроспен бірге ұсынылған басқа да туындылардың бірнешеуі жалған екені анықталғанда, оның түпнұсқалығы тағы да күмән тудырды. 1992 жылдың мамыр айында Афинада (Грекия) оның түпнұсқалығын анықтау үшін халықаралық конференция өткізілді. Конференция мәселені шеше алмады. Өнер тарихшылары мен археологтардың көпшілігі оны жалған деп айыптаса, ғалымдар мүсіннің түпнұсқа екеніне сенді. Бүгінгі күнге дейін Гетти куросының түпнұсқалығы құпия болып қала береді және мүсін "грек, б.з.д. 530 жыл немесе қазіргі жалған" деген датамен көрсетіледі. Осы мәселелермен күресу үшін бірқатар бастамалар жасалуда. "Өнердегі аутентификация" қоры 2012 жылы өнердің түпнұсқалығымен айналысатын әртүрлі салалардағы сарапшылар құрды. Қордың мақсаты – әртүрлі мамандықтардағы сарапшыларды біріктіріп, өнердің жалғандығына қарсы күрес жүргізу. Оның мүшелері арасында Дэвид Бомфорд, Мартин Кемп және Маурицио Серачини сияқты белгілі сарапшылар бар. Мәдени мұра ғылымдарының ашық көзі – CHSOS, Антонино Косентино құрған. Олар "көркем өнерді, тарихи және археологиялық нысандарды ғылыми зерттеудің практикалық әдістерін ұсынады". Халықаралық өнер зерттеулер қоры – IFAR. 1969 жылы құрылған бұл "көрнекі өнердегі адалдыққа арналған коммерциялық емес білім беру және ғылыми-зерттеу ұйымы. IFAR – арт-объектілердің түпнұсқалығы, меншік құқығы, ұрлық және басқа да көркемдік, құқықтық және этикалық мәселелер туралы бейтарап және сенімді ақпарат ұсынады. IFAR – бұл қоғам мен...".
Фотографиялық жалғандық
Соңғы кезде фотосуреттер жалғандаудың нысанына айналды, ал осы туындылардың нарықтық құны арта түскен сайын, жалған жасау да жалғаса береді. Ман Рэй мен Ансел Адамс қайтыс болғаннан кейін, олардың туындылары жиі жалғандау нысаны болды. Жалған фотосуреттерді анықтау өте қиын, себебі сарапшылар түпнұсқа мен қайта басылған суреттердің аражігін ажырата білуі керек. Фотограф Ман Рэйдің өмірінде басылым өндірісі дұрыс басқарылмаған, және оның көптеген негативтері студиясына кіре алатын адамдар тарапынан ұрланған. Фотонегативтерге ие болу, жалған өндірушіге шексіз мөлшерде жалған басылымдар жасауға мүмкіндік береді, оларды кейін түпнұсқа деп сатуға болады. Егер бірдей фотоқағаз қолданылса, жалған басылымдарды түпнұсқадан ажырату өте қиын болар еді. Қолданылмаған фотоқағаздың өмірлік мерзімі қысқа (2-5 жыл) болғандықтан және фотоқағаздың құрамы жиі өзгергендіктен, жалған басылымдар түпнұсқадан көп ұзамай жасалуы керек еді. Әрі қиындық тудыратыны, Ман Рэй қайтыс болғаннан кейін, басылым авторлық құқықтарын оның жесірі Джульетта Ман Рэй мен оның інісі басқарды, олар Ман Рэйдің бұрын қабылдамаған көптеген басылымдарын шығаруға рұқсат берді. Бұл қайта басылымдардың құны шектеулі болғанымен, Ман Рэйдің өмірінде басылған түпнұсқалардың құны күрт өсті, соның салдарынан көптеген жалған өндірушілер қайта басылымдарды өзгертіп, оларды түпнұсқаға ұқсатуға тырысады.
АҚШ-тың құқықтық мәселелері
АҚШ-та өнер туындыларын жалған жасаушыларға қатысты қылмыстық қудалау федералды, штаттық және/немесе жергілікті заңдарға сәйкес мүмкін. Мысалы, федералдық қудалаулар жалпы қылмыстық заңдарды, соның ішінде рэкетке қатысты және жемқорлық ұйымдар туралы заңды (RICO) пайдалана отырып, сәтті жүзеге асырылды. Шагал, Миро және Далидің жалған баспаларын сатқан отбасыға қарсы RICO бойынша шара қолданылды. Кінәлі деп танылғандар басқа да қылмыстар жасады, оның ішінде алаяқтық, ақшаны жылыстау және пошта арқылы алаяқтық. Федералды прокурорлар айыпталушылар мұндай байланыс түрлерін қолданған жағдайда, федералды сымдық немесе пошталық алаяқтық туралы заңдарды пайдалана отырып, жалған жасаушыларды қудалай алады. Дегенмен, өнер туындыларын жалған жасаушыларға қатысты қылмыстық іс сирек қозғалған, себебі дәлелдеу талаптары жоғары және құқық қорғау органдарының басымдықтары әртүрлі. Мысалы, интернеттегі өнерге қатысты алаяқтықтар федералды соттардың шешімдерінде кездеседі, оларды PACER сот жазбаларында қарастыруға болады. Кейбір алаяқтықтар танымал аукциондық сайттарда жасалады. Сот-медициналық сараптама немесе тіпті PACER / құқық қорғау органының деректері мен интернеттегі зерттеулер арқылы алаяқтықтың толық көлемін анықтауға қажетті іздер оңай қолжетімді. Қылмыстық қудалау штаттық қылмыстық заңдар бойынша да мүмкін, мысалы, қылмыстық алаяқтыққа немесе жеке қолтаңбаларды жалған жасауға қарсы тыйым салу. Алайда, штаттық заңдар бойынша қылмыстық жауапкершілікті қозғау үшін, үкімет айыпталушының алаяқтық ниеті болғанын дәлелдеуі керек. Барлық қылмыстық қудалаулардағыдай, дәлелдеу жүгі жоғары; «әділ күмәнді жою» қажет. Өнер туындыларын жалған жасауға азаматтық санкциялар да қолданылуы мүмкін. Мысалы, Федералды сауда комиссиясы (FTC) FTC заңын өнер нарығындағы әділетсіз сауда практикасына қарсы күресу үшін пайдаланды. FTC заңын қолдана отырып, FTC v. Magui Publishers, Inc. ісінде жалған Дали баспаларын сатқан сатушыға қарсы сәтті шара қолданылды, ол алаяқтық әрекеттерден толығымен тыйым салынды және заңсыз табысын қайтаруға міндеттелді. Бұл істе айыпталушы жалған баспаларды сатудан миллиондаған доллар тапқан. Штаттық деңгейде өнер туындыларын жалған жасау алаяқтық, маңызды фактілерді жалған көрсету немесе келісімшартты бұзу түрінде қарастырылуы мүмкін. Бірдей коммерциялық кодекс алданып қалған сатып алушыларға шынайылық кепілдігіне сүйене отырып, келісімшарт негізінде өтемақы алуға мүмкіндік береді. Өнер туындыларын жалған жасауға қатысты басым азаматтық теория – азаматтық алаяқтық болып табылады. Азаматтық алаяқтық туралы талапты негіздеу кезінде талапкер, әдетте, жауапкердің маңызды фактілерді жалған көрсеткенін, бұл көрсетудің алдау ниетімен жасалғанын, талапкердің көрсетуге орынды түрде сенегенін және көрсету нәтижесінде талапкерге зиян келгенін дәлелдеуі керек. Кейбір заңгерлер бұқаралық нарықта өсіп келе жатқан өнер туындыларын жалған жасау мәселесін шешу үшін қолданыстағы зияткерлік меншік заңдарын күшейтуді ұсынды. Олардың пікірінше, қазіргі заңдық жүйе осы өсу үрдісіне қарсы күресте тиімді емес.
Ұлыбританияның құқықтық мәселелері
Ұлыбританияда өнер туындысы жалған екені анықталса, иесінің оны қалай алғанына қарай түрлі заңдық шаралар қолданылады. Егер ол аукцион үйінен сатып алынса, сатып алушы белгілі бір мерзім ішінде туындыны қайтарған жағдайда, құны өтелетін шарттық кепілдік болуы мүмкін. Сатып алу арқылы қосымша шарттық кепілдіктер де қолданылуы мүмкін, яғни мақсатына сай келу сияқты талаптар шартқа жатады (1979 жылғы Сатып алу туралы заңның 13-14-тармақтары немесе 2015 жылғы Тұтынушылардың құқықтары туралы заңның 9-11-тармақтары). Жалған туындыларды анықтау көптеген себептерге байланысты қиын: жалғандықты анықтауға қажетті ресурстардың жетіспеуі, иесі мен сатушы үшін жағымсыз экономикалық салдарлар тудыратындықтан жалғандықты анықтауға деген жалпы ұмтылмаушылық және дәлелдеу міндеттемесі жалған жасаушыларды қылмыстық жауапкершілікке тартуды қиындатады. Бұған қоса, өнер нарығының халықаралық сипаты түрлі елдердің заңдарының өзгешелігіне байланысты қиындықтар туғызады.
Өнер қылмысы туралы білім беру
2009 жылдың жазында ARCA – Өнерге қарсы қылмыстарды зерттеу қауымдастығы өнер қылмыстарын зерттеуге арналған алғашқы аспирантура бағдарламасын ұсынды. Өнер қылмысы және мәдени мұраны қорғау бойынша аспирантуралық сертификат бағдарламасына өнер жалғандарын және жасалмаларын талқылайтын курстық жұмыстар кіреді. Өнер қылмысы туралы білім беру үшін ғылыми қауымдастық жалған және жасалма өнер туындыларын талдау арқылы зерттеу жұмыстарын жүргізуді қажет етеді.
Фильм
Орсон Уэллс өнердің жалғандығы туралы "F үшін жалған" (F for Fake) деген фильм түсірді. "Миллион қалай ұрлануға болады" (How to Steal a Million, 1966, режиссері Уильям Уайлер) фильмінде Одри Хепберн Cellini-дің "Венера" мүсініне техникалық сараптама жасаудың алдын алу үшін ұрымен (Питер О'Тул) бірігеді, бұл оның әкесі мен атасын өнердің жалғандарын жасаушы ретінде әшкерелейді (соңғысы Сезанн мен Ван Гогтың көптеген жалғандарын жасайды). "Incognito" (1998, режиссері Джон Бадхам, басты рөлде Джейсон Патрик) фильмінде атақты "екінші қатардағы" суретшілердің суреттерін жасау шебері Рембрандттың суреттерін салуға шақырылады, бірақ әдемі Рембрандт сарапшысымен кездескеннен кейін кісі өлтіруде айыпталады. 1999 жылғы "Томас Крон ісі" фильмінің қайта түсірілімінде Пирс Броснанның миллионер кейіпкері сақтандыру тергеушісімен (Рене Руссо) бірге ұрланған (кейін, оның бастамасымен, жалған) Моне картинасымен мысық пен тышқан ойнайды. Монедің "Сан-Джорджо Маджоре кешкісі" картинасы Камиль Писсарроның "Эрагнидегі суретшінің бағы" картинасымен үйлестірілген. "Заманауилар" фильмінде басты кейіпкер, суретші Ник Харт, өзінің сурет сатушысы үшін бірнеше суреттерді, соның ішінде Сезанн картинасын да жасайды. Олар бай коллекционерге сатылады, ол олардың жалған екенін білгеннен кейін, компанияның куәлігінде оларды жояды. 2001 жылғы халықаралық өнердің жалғандығы туралы деректі фильм "Жалғандық" (The Forgery) белгілі суретші Корнель (Гийом Корнелис ван Беверлу) және голландтық өнердің жалғаншысы Герт Ян Янсенмен сұхбаттардан тұрады. Польшалық "Винчи" комедиясында екі ұры Леонардо да Винчидің "Арминелі әйел" картинасын ұрлауға тапсырыс алады. Олардың бірі құнды картинаның Чарторыски мұражайынан жоғалып кетуін қаламай, оның жалған нұсқасын жасауға бұйырады. 2007 жылғы "Сент-Триньянс" фильмінде басты кейіпкерлер Вермеердің "Жемше құлақшасы бар қыз" картинасын ұрлап, оны жалтақтауға тырысады. 2014 жылғы "Жалғангер" (The Forger) фильмінде Джон Траволта рөлін сомдаған кейіпкер белгілі бір өнер туындысын жасауға тырысады. 2012 жылғы "Гамбит" фильмінің қайта түсірілімінде Колин Ферт кейіпкері Монедің "Астық үйінділері" сериясынан жасалған жалған суретті британдық миллиардерге (Алан Рикман) сатуды жоспарлайды. Ол "Таңғы астық үйіндісі" картинасының иесі, ал "Кешкі астық үйіндісі" картинасын ұзақтан іздеп келеді. "Астық үйінділері" Моне суреттерінің шынайы сериясы болғанымен, бұл фильмдегі екі сурет те ойдан шығарылған.