Кіріспе

Американдық саясаткер (1853–1920)

Винтроп Мюррей Крейн (көбінесе В. Мюррей Крейн немесе жай ғана Мюррей Крейн деп аталады; 23 сәуір 1853 – 2 қазан 1920) – американдық кәсіпкер және Республикалық партияның саясаткері, 1900 жылдан 1903 жылға дейін Массачусетс штатының 40-шы губернаторы қызметін атқарды және 1904 жылдан 1913 жылға дейін АҚШ Сенатында сол штаттың өкілі болды. 1879 жылы ол отбасылық компаниясы, қағаз өндіруші Crane & Co., АҚШ валютасы үшін қағаз жеткізу бойынша эксклюзивті мемлекеттік келісімшартқа қол жеткізді, бұл монополия компания осы күнге дейін сақтап тұр. 1890 жылдары ол штаттағы Республикалық партия саясатына белсенді қатысып, жергілікті, штаттық және ұлттық партиядағы ықпалды тұлғаға айналды. Ол тікелей Массачусетс штатының 37-ші вице-губернаторы (1896 жылы) және 40-шы губернаторы (1899 жылы) болып сайланды. 1904 жылы ол АҚШ Сенатына тағайындалып, 1913 жылға дейін қызмет етті. Крейн Теодор Рузвельт және Уильям Говард Тафт президенттеріне кеңес берді. Губернатор ретінде "Текстерлер" (Teamsters) ереуілін бейтараптандырудағы табысы Рузвельтті 1902 жылғы көміршілер ереуілін шешу үшін келіссөзші ретінде шақыруға итермеледі. Ол бірнеше рет кабинеттік лауазымдарға ұсынылғандардан бас тартты және сайлау кампанияларын жүргізуді және сөз сөйлеуді ұнатпайтыны мәлім болды. Мансабының соңында ол болашақ президент Калвин Кулиджге саяси кеңесші болды, ол Крейннің қайтысынан бір ай өткен соң вице-президент болып сайланды.

Ерте өмір

Уинтроп Мюррей Крейн 1853 жылдың 23 сәуірінде Массачусетс штатының Далтон қаласында дүниеге келді. Оның анасы Луиза Фанни Лафлин еді. Оның әкесі, Зенас Маршалл Крейн, «Крейн қағаз компаниясының» иесі болды, бұл кішкентай қауымдастықта үлкен экономикалық күшке ие және қағаз өнімдерін ірі көлемде өндіретін маңызды кәсіпорын еді.

Crane & Co. (Крейн және компания)

1870 жылы Крейн отбасылық бизнеске қосылып, ағасы Зенас кішімен бірге компанияның маңызды даму кезеңін басқарды. 1872 жылы Крейн Винчестер қайталайтын қару компаниясына қаптау қағазын жеткізу бойынша маңызды келісімшарт жасады, ал 1879 жылы АҚШ валютасы – Федералдық резервтік банкноттары үшін қағазды эксклюзивті түрде жеткізуге келісім жасады. "Крейн компаниясы" бүгінгі күнге дейін федералды үкіметке валюта қағазын жеткізуші болып табылады. Компания 1890 жылдар бойы өсіп, Крейн Otis Elevator Company және American Telephone and Telegraph Company компанияларына инвестиция салған арқасында зор байлық жинады.

Саясатта

1892 жылы Крейн 1888 жылы құрылған Массачусетс республикашыларының фракциясы – "Жас республикашылдар клубының" үміткері ретінде Республикалық Ұлттық Конвенцияға делегат болып сайланды. Бұл фракция аталмыш штаттың партиялық аппаратына және саяси жағдайға басымдық ететін болатын. Конвенциядан кейін Крейн Массачусетс Республикалық партиясының төрағасы болып сайланды. Ол Массачусетс штатының батысынан болса да, партияның негізінен шығыс өңіріндегі жетекшілері оны "сенімді" және орташа бағытты кандидат деп қарады, ол қаржы жинауда жақсы нәтижелер көрсетеді деп есептеді. Крейн саяси консерватор болғанымен, партияның екі қанаты арасындағы келіспеушіліктерді шешуде шеберлік танытты және прогрессивтік немесе консервативтік қанаттың біріне толық бойлаудан бас тартты. Ол сонымен қатар, үгіт науқаны кезінде митингтерде сөз сөйлемейтін, саяхаттап жүріп көп сөйлемейтін саясаткер ретінде танымал болды, және ол қызмет еткен заң шығару органдарында сөз сөйлегені туралы жазбалар жоқ.

Массачусетс штатының губернаторы

1896 жылы Крейн Массачусетс штатының вице-губернаторы болып сайланды, ол басқа жас республикашыл Роджер Вулкотттың басшылығымен қызмет етті. Бұл лауазым Массачусетс Республикалық саясатындағы дәстүрлі сатылы жолдың бір бөлігі болды, ал келесі қадам – губернаторлық. Вулкотт үшінші, дәстүрлі бір жылдық мерзімінен кейін зейнеткерлікке шыққанда, Крейн губернаторлыққа үміткер болды. Ол ұйымдаспаған демократиялық оппозицияға қарсы сәтті жеңіске жетіп, келесі екі жылда үлкен артықшылықпен қайта сайланды. Крейннің губернаторлық қызметі фискалдық консервативтік саясат, іскерлік басқару және салыстырмалы түрде реформалардың аздығымен ерекшеленді. Оның басшылығы бейтарап деп сипатталды және тіпті демократтар да оған жақсы қарайтын. 1902 жылы Крейн «Текстерлер» ереуілін сәтті аяқтады, содан кейін президент Теодор Рузвельт оны 1902 жылғы көмір ереуіліне делдалдыққа шақырды, ол ұлттық қысқы көмірмен жабдықтауға қауіп төндірді. Ол Бостон жоғары теміржолы мен Вест-Энд көшесі теміржолының бірігуіне заң шығару арқылы рұқсат беруге вето қойды, өйткені онда зардап шеккен халықтың референдумына шақыру туралы ереже болмады. Дегенмен, ол Фичбург теміржолын Бостон және Мэн теміржолына, ал Бостон және Олбани теміржолын Нью-Йорк орталық теміржолына жалға беруге рұқсат беретін заңға қол қойды. Крейн Нью-Йорк орталық теміржолының ірі акционері болды. Содан кейін ол 1905 жылғы 18 қаңтарда өткен арнайы сайлауда мерзімін аяқтау үшін сайланды. Ол 1907 жылы қайта сайланды және 1913 жылға дейін қызмет етті. Сенатор ретінде Крейн көпшілік алдында сөйлемеуімен және көшпелі маневрлер жасамайтынымен танымал болды. Нью-Йорк штатының сенаторы Чонси Депью Крейннің «ешқашан сөйлемегенін» жазды. «Оның өтініш жасағанын есімде жоқ. Дегенмен ол осы кеңестің ең ықпалды мүшесі болды». Кальвин Кулидж «оның ықпалы өте зор болды, бірақ ол көзге көрінбейтін» деді. Ол Канада және Ньюфаундленд доминионымен өзара теңдікке (тарифтерді төмендетуге) қарсы болды және ұсынылған келісімнің ережелерін жұмсарту үшін жұмыс істеді. 1905 жылы Крейн демократ Уильям Л. Дугластың губернаторлыққа екінші мерзімге сайлануына кедері келтірген болуы мүмкін. 1904 жылы еңбекшілердің қолдауымен және жоғары танымалдылығымен сәтті аяқ киім өндіруші Дуглас сайлауда жеңіске жетті. Чарльз С. Хамлиннің айтуынша, республикашылар Дугластың Азамат соғысы кезінде дезертир болғаннан кейін, алдамшылықпен құрметті босатылғанын анықтады. Крейн мен сенатор Генри Кэбот Лодж жасаған бұл ақпаратты жарияламау шарты Дугластың қайтадан үміткер болмауы болды. 1908 жылғы президенттік сайлауда Крейн Уильям Говард Тафтты ерте қолдады, бірақ кейіннен Тафтты әлсіз кандидат деп санап, оған қарсы шықты. Бұл оны Тафттың жақтасы, сенатор Генри Кэбот Лоджға қарсы қойып, ұлттық конвенцияға штаттық делегацияны бақылау үшін күреске түсті. Крейн делегаттарға қалай дауыс беру керектігі туралы ресми нұсқау бермеуді жөн көрді, ал Лодж олардың Тафтқа адал болуына талап етуді жөн көрді. Крейн Лодждің қолдауын Джон Дэвис Лонгты, Тафттың жақтасын, көптеген делегат ретінде сайлауға алмастырды. Крейн ақырында Тафт пен Лодж екеуімен де татуласты. Ол Тафт сайланғаннан кейін оның ең жақын кеңесшілерінің бірі болды және 1911 жылы Лодждің қайта сайлануын қамтамасыз ету үшін жұмыс істеді. 1912 жылғы жалпы сайлауда Рузвельттің партиядан кетуі Республикалық партияны екіге бөлді, ал партияның консервативті элементтері штаттық заң шығарушы органның фракциясында басымдық алды. Бұл 1913 жылдың басында сенаторлық орынға ультраконсервативті Джон У. Уикстің Крейнге қарсы сайлануына әкелді.