Кіріспе

Терінің эпидермис (теріні құрайтын) және тері асты ұлпалары арасындағы қабаты. Дермис немесе корий – эпидермис (теріні құрайтын) және тері асты ұлпалары арасында орналасқан, негізінен тығыз, қалыпсыз дәнекер тінінен тұратын және денеге стресс пен кернеуден қорғаныш беретін тері қабаты. Ол екі қабатқа бөлінеді: эпидермиске жақын, папиллярлық аймақ деп аталатын беткі аймақ және ретикулярлық дермис деп аталатын терең, қалың аймақ. Дермис жер асты мембранасы арқылы эпидермиске тығыз байланысқан. Дермистің құрылымдық компоненттері – коллаген, эластикалық талшықтар және экстрафибриллярлық матрица. Онда сонымен қатар жанасу сезімін беретін механорецепторлар және жылу сезімін беретін терморецепторлар да бар. Бұған қоса, дермисте шаш түбірлері, тер бездері, май бездері (себум бездері), апокрин бездері, лимфа тамырлары, жүйкелер және қан тамырлары орналасқан. Бұл қан тамырлары дерма мен эпидермис жасушаларын қоректендіріп, метаболизм қалдықтарын шығаруға көмектеседі.

Құрылымы

Дерма үш негізгі жасуша түрінен тұрады: фибробластар, макрофагтар және маст жасушалары. Бұл жасушалардан өзге, дерма сондай-ақ коллаген (күштілік береді), эластин (серпімділік береді) және экстрафибриллярлық матрица сияқты матрицалық компоненттерден де құралған. Экстрафибриллярлық матрица – жасушадан тыс, гель тәрізді зат, негізінен гликозаминогликандардан (әсіресе гиалуронаннан), протеогликандардан және гликопротеиндерден тұрады.

Терілік папиллярлар

Терілік папиллярлар (ДП) (жеке папилляр, латын тіліндегі *papula* сөзінің кішіртілген түрі, 'ісік') – дерманың эпидермиске кіретін кішкентай, сосақ тәрізді өсінділері (немесе араласып өсуі). Қол және аяқ терісінің бетінде олар эпидермалық, папиллярлық немесе сүргі жоталары түрінде көрінеді (көбінесе саусақ іздері деп аталады). Терілік папиллярлардағы қан тамырлары барлық түк қыбырларын қоректендіріп, эпидермис жасушаларының төменгі қабаттарына қоректік заттар мен оттегі жеткізеді. Қол және аяқтардағы жоталардың пішіні генетикалық бейімділікпен анықталатын және туылмас бұрын қалыптасатын ерекшеліктер. Олар өмір бойында айтарлықтай өзгермейді (көлемінен басқа) және осылайша саусақ іздерінің пішінін анықтайды, оларды жеке сәйкестендіруде пайдалы етеді. Терілік папиллярлар дерманың ең жоғарғы қабатының – папиллярлық дерманың – құрамына кіреді, ал олар құрайтын жоталар дерма мен эпидермис арасындағы беттік ауданды едәуір арттырады. Дерманың негізгі қызметі эпидермисті қолдау болғандықтан, бұл екі қабат арасындағы оттегі, қоректік заттар мен метаболизм қалдықтарының алмасуын күшейтеді. Сонымен қатар, беттік ауданының артуы дерма мен эпидермис қабаттарының ажырауын болдырмай, олардың арасындағы байланысты нығайтады. Жасы ұлғайған сайын папиллярлар жалпайып, кейде саны көбейеді. Қол, саусақ, аяқ және бақайшақтың терісі сот-медициналық сарапшылар тарапынан сүргі жоталы тері деп белгіленеді. Анатомия мамандары оны қалың тері, шашты тері немесе түксіз тері деп атайды. Онда көтерілген жоталар, қалың және күрделі эпидермис, жоғары сезімталдық және шаш пен май бездерінің болмауы сипатталады. Жоталар ұстау қабілетін жақсарту үшін сүргіні күшейтеді. Терілік папиллярлар шаштың қалыптасуында, өсуінде және циклдық жаңаруында маңызды рөл атқарады. Шырыш қабықшаларда дерілік папиллярларға баламалы құрылымдар "шекті тінді папиллярлар" деп аталады, олар беткі эпителийдің тік тірегімен араласып өседі. Терілік папиллярлар жұқа тері аймақтарында аз байқалады.

Ретикулярлық дерма

Ретикулярлық дерма – дерманың төменгі қабаты, папиллярлық дерманың астында орналасқан, тығыз ретсіз жалғастырылған тінден құралған және тығыз орналасқан коллаген талшықтарымен сипатталатын қабат. Дерманың серпімді талшықтарының басты орны осы қабатта.