Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мамандандырылған лексикография – мамандандырылған сөздіктерді жобалау, жасау, қолдану және бағалау теориялары мен принциптерін әзірлеумен айналысатын ғылыми сала. Мамандандырылған сөздік – әдетте бір немесе бірнеше ғылым саласындағы шектеулі құбылыстар жиынтығын қамтитын сөздік. Осы типтегі сөздіктің тағы бір атауы – LSP сөздігі.
Specialized lexicography is an academic discipline that is concerned with development of theories and principles for the design, compilation, use and evaluation of specialized dictionaries. A specialized dictionary is a dictionary that covers a relatively restricted set of phenomena, usually within one or more subject fields. An alternative term for this type of dictionary is LSP dictionary.
Мамандандырылған лексикографияның әртүрлі аспектілері
Мамандандырылған лексикографияны зерттеу лексикографияның жалпы саласы бойынша бірнеше маңызды мәселелерді қарастырады. Мәдениетке тәуелді салалардағы екі тілді сөздіктерді жобалау және жасау мәселесі пайдаланушының екі тілдегі тілдік біліктілігін, сондай-ақ екі мәдениеттегі қосымша (фактикалық) білімін қамтиды. Нильсеннің 1994 жылы сипаттағандай, сөздіктердің қамту аймағын лексикографиялық тұрғыдан үш түрге бөлуге болады. Біріншіден, бірнеше саланы қамтитын көп салалы сөздік; екіншіден, бір саланы қамтитын бір салалы сөздік; үшіншіден, жалпы саланың бір тармағын қамтитын тармақтық сөздік. Бұл айырмашылық лексикографиялық тұрғыдан маңызды, себебі бір салалық және тармақтық сөздіктердегі тақырыптық саланың жақсы жазылуы олардың тиісті деректерді қамту және ұсынуға арналған ең жақсы анықтамалық құралдар болуымен байланысты. Сөздіктің қандай мақсатта жасалғаны да маңызды. Сөздік пайдаланушыға екі негізгі функция бойынша көмектесу үшін жасалған болуы мүмкін: коммуникацияға бағытталған және білімге бағытталған. Алғашқысы мәтіндерді аудару, түсіну, жасау және редакциялаумен, ал екіншісі – коммуникациядан тәуелсіз жағдайларда білім (деректер мен ақпарат) алумен айналысады. Сондықтан мамандандырылған лексикография – сөздіктерді құрастырушылар мен оларды пайдаланушыларға көмектесетін принциптер мен әдістерді әзірлеуге тырысатын ғылым саласы. Нильсен 2008 жылы сөздіктегі деректерді ұсыну лексикографиялық ақпараттық шығындарды ең төмен деңгейде ұстауға мүмкіндік беретіндей етіп құрылуы керек деп санайды.
The study of specialized lexicography deals with several important aspects within the general field of lexicography. The problems involved in designing and making bilingual dictionaries within a culture dependent subject field involves aspects such as the user's linguistic competence in both languages as well as the user's extra linguistic (factual) competence in both cultures. As described in Nielsen 1994, the coverage of dictionaries may be divided into three lexicographically relevant types. First, the multi field dictionary, which covers several subject fields; secondly, the single field dictionary, which covers one subject field; and thirdly, the sub field dictionary, which covers one sub field within a general subject field. This distinction is lexicographically important, because the best treatment of a subject field is given in single field and sub field dictionaries, as these are the best reference tools for containing and presenting the relevant data. The function for which the dictionary has been designed is also relevant. The dictionary may have been designed to help the user with two general types of function: communication oriented and knowledge oriented. The former deals with the translation of texts, understanding of texts, production of texts and editing/revision of texts, and the latter deals with the acquisition of knowledge (data and information) in situations that are independent of communication. Specialized lexicography is therefore the discipline where scholars attempt to develop principles and techniques that can help both the compilers of dictionaries and the users. Nielsen 2008 argues that, in particular, the presentation of data in the dictionary should be structured in such a way that the lexicographic information costs are kept at a minimum.
Тиісті әдебиет
Хеннинг Бергенхольц/Свен Тарп (ред.) (1995): Мамандандырылған лексикография нұсқаулығы. Benjamins Publishing. Сандро Нильсен (1994): Екі тілді ЛСП сөздігі. Gunter Narr Verlag. Сандро Нильсен (2008): Лексикографиялық ақпарат құнының сөздік жасау және пайдалануға тигізетін әсері. Lexikos 18 (2008): 170–189. Сандро Нильсен (2010): "Оқушыларға арналған мамандандырылған аударма сөздіктері". P. A. Fuertes Olivera (ред.): Оқушыларға арналған мамандандырылған сөздіктер. Берлин/Нью-Йорк: de Gruyter, 69–82.
Henning Bergenholtz/Sven Tarp (eds.) (1995): Manual of Specialised Lexicography. Benjamins Publishing. Sandro Nielsen (1994): The Bilingual LSP Dictionary. Gunter Narr Verlag. Sandro Nielsen (2008): The Effect of Lexicographical Information Costs on Dictionary Making and Use. Lexikos 18 2008: 170 189. Sandro Nielsen (2010): "Specialised Translation Dictionaries for Learners". In: P. A. Fuertes Olivera (ed): Specialised Dictionaries for Learners. Berlin/New York: de Gruyter, 69 82.