Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Найзағайдың негізінде қалыптасатын бұлт
Cloud formation occurring at the base of a thunderstorm
Қабырғалық бұлт (мурус немесе тұғырлы бұлт) – кумулонимбус бұлтының айналасындағы негізінің астында дамитын, ірі, локальды, тұрақты және көбінесе күрт төмендейтін бұлт. Торнадолар кейде осы бұлттан пайда болады. Ол әдетте найзағайдың жаңбырсыз аймағының (RFB) астында орналасады және дауыл ішіндегі ең күшті көтерілу ағынының орнын көрсетеді. Айналатын қабырғалық бұлттар найзағайдағы мезоциклонды көрсетеді; көптеген күшті торнадолар осы бұлттардан пайда болады. Көптеген қабырғалық бұлттар айналады, бірақ кейбіреулері айналмайды. Қабырғалық бұлттың тағы бір қосымша түрі – флумен. Қабырғалық бұлт әдетте дауылдың арт жағында болады, бірақ кішкентай, айналатын қабырғалық бұлттар (мезовортекстің белгісі) сирек жағдайларда алдыңғы жиекте (әдетте квази-сызықтық конвективтік жүйе (QLCS) немесе дауылдық фронт) пайда болуы мүмкін.
A wall cloud (murus or pedestal cloud) is a large, localized, persistent, and often abrupt lowering of cloud that develops beneath the surrounding base of a cumulonimbus cloud and from which tornadoes sometimes form. It is typically beneath the rain free base (RFB) portion of a thunderstorm, and indicates the area of the strongest updraft within a storm. Rotating wall clouds are an indication of a mesocyclone in a thunderstorm; most strong tornadoes form from these. Many wall clouds do rotate; however, some do not. Another accessory cloud is the flumen, A wall cloud will usually be at the rear of the storm, though small, rotating wall clouds (a feature of a mesovortex) can occur within the leading edge (typically of a quasi linear convective system (QLCS) or squall line) on rare occasion.
Супержасушалар мен торнадоның маңызы
Қабырғалық бұлтты алғаш рет Тед Фуджита анықтады және 1957 жылғы Фарго торнадосының егжей-тегжейлі зерттеуінен кейін торнадолық дауылдарда торнадолармен байланысты екені анықталды. Суперклеткалы дауылдың ерекше жағдайында, сондай-ақ жоғарыда аталған QLCS сияқты қарқынды көпклеткалы дауылдар кезінде де, қабырғалық бұлт айналып жатқаны көрінеді. Айналмалы қабырғалық бұлт – дауылдың торнадо тудыруы ең мүмкін болатын және көптеген күшті торнадолардың пайда болатын аймағы. Торнадогенез қабырғалық бұлттың тұрақты және жылдам көтерілуімен және айналуымен қатар жүреді. Қабырғалық бұлт әдетте торнадогенезге он-жиырма минут бұрын пайда болады, бірақ бір минуттан бастап бір сағаттан астам уақытқа созылуы мүмкін. Көбінесе торнадогенезге дейін көтерілу мен айналу күшейеді, кейде қабырғалық бұлт төмен түсіп, "көбейеді" немесе "жинақырады". Торнадолық қабырғалық бұлттарда күшті, тұрақты және жылы ауа ағыны байқалады. Егер адам ағын аймағында болса, мұны жер бетінде сезінуге болады; Солтүстік жарты шарда бұл әдетте қабырғалық бұлттың оңтүстігінде және оңтүстік-шығысында болады. Ірі торнадолар көбінесе жаңбыр пердесінің арт жағына жақын орналасқан үлкен, төменгі қабырғалық бұлттардан пайда болады (ұйымдасқан дауылдың жолындағыларға визуалды ескерту уақыты аз). Айналмалы қабырғалық бұлттардың көпшілігі торнадо тудырмаса да, олардың ішінде күшті торнадолардың көп бөлігі кездеседі. Төменгі деңгейдегі шекарамен жоғары көтерілудің қабаттаспауы жағдайында, торнадолар өте сирек кездеседі, олар үшін жеткілікті мөлшердегі жылулық артқы қанатын құлдырату (RFD) қажет, ол әдетте бұлттардың кебуі ретінде көрінеді, оны ашық саңылау немесе ойыс деп атайды. RFD торнадоны бастайды, мезоциклонның айналасын жабады, және толығымен оралғанда төменгі деңгейдегі мезоциклонның (немесе "торнадо циклонның") ағынын тоқтатады, соның салдарынан торнадо жойылады. Сондықтан, көп жағдайда RFD торнадоның пайда болуына және жойылуына жауапты. Әдетте, бірақ әрқашан емес, құрғақ тесік тұйықталуы торнадоның өмірлік циклы бойына көрінеді (көздің көру сызығы жауын-шашынмен бұғатталмаса). Қабырғалық бұлт әлсірейді және торнадо тараған кезде көбінесе жоғалып кетеді. Жағдайлар қолайлы болса, көбінесе бастапқы торнадо көтерілгенге дейін, ескі қабырғалық бұлттың тұсында жаңа қабырғалық бұлт және кейде жаңа торнадо пайда болуы мүмкін, әдетте Солтүстік жарты шарда шығысқа немесе оңтүстік-шығысқа қарай (Оңтүстік жарты шарда шығысқа немесе солтүстік-шығысқа қарай). Бұл процесс циклдік торнадогенез деп аталады, ал оның нәтижесінде пайда болған торнадолар сериясы торнадолар отбасы деп аталады. Қабырғалық бұлттардың айналуы көбінесе циклоникалық болады; антициклоникалық қабырғалық бұлттар антимезоциклонмен немесе QLCS алдыңғы жиегіндегі мезовортиктермен пайда болуы мүмкін (Бұл қарым-қатынас Оңтүстік жарты шарда кері болады).
The wall cloud feature was first identified by Ted Fujita and as associated with tornadoes in tornadic storms following a detailed site investigation of the 1957 Fargo tornado. In the special case of a supercell thunderstorm, but also occasionally with intense multicellular thunderstorms such as the QLCS above, the wall cloud will often be seen to be rotating. A rotating wall cloud is the area of the thunderstorm that is most likely to produce tornadoes, and the vast majority of intense tornadoes. Tornadogenesis is most likely when the wall cloud is persistent with rapid ascent and rotation. The wall cloud typically precedes tornadogenesis by ten to twenty minutes but may be as little as one minute or more than an hour. Often, the degree of ascent and rotation increase markedly shortly before tornadogenesis, and sometimes the wall cloud will descend and "bulk" or "tighten". Tornadic wall clouds tend to have strong, persistent, and warm inflow air. This should be sensible at the surface if one is in the inflow region; in the Northern Hemisphere, this is typically to the south and southeast of the wall cloud. Large tornadoes tend to come from larger, lower wall clouds closer to the back of the rain curtain (providing less visual warning time to those in the path of an organized storm). Although it is rotating wall clouds that contain most strong tornadoes, many rotating wall clouds do not produce tornadoes. Absent the co position of a low level boundary with an updraft, tornadoes very rarely occur without a sufficiently buoyant rear flank downdraft (RFD), which usually manifests itself visually as a drying out of clouds, called a clear slot or notch. The RFD initiates the tornado, occludes around the mesocyclone, and when it wraps completely around, cuts off the inflow causing death of the low level mesocyclone (or "tornado cyclone") and tornadolysis. Therefore, in most cases, the RFD is responsible for both the birth and the death of a tornado. Usually, but not always, the dry slot occlusion is visible (assuming one's line of sight is not blocked by precipitation) throughout the tornado life cycle. The wall cloud withers and will often be gone by the time the tornado dissipates. If conditions are favorable, then, often even before the original tornado lifts, another wall cloud and occasionally a new tornado may form downwind of the old wall cloud, typically to the east or the southeast in the Northern Hemisphere (east or northeast in the Southern Hemisphere). This process is known as cyclic tornadogenesis and the resulting series of tornadoes as a tornado family. The rotation of wall clouds is usually cyclonic; anticyclonic wall clouds may occur with anti mesocyclones or with mesovortices on the leading edge of a QLCS (Again, this relationship is reversed in the Southern Hemisphere).
Терминнің басқа қолданылуы
Қатты тропикалық циклонның көз қабырғасының тығыз кумулонимбустық бұлт жабыны қабырға бұлттары немесе көз қабырғасы бұлттары деп те аталуы мүмкін.
The dense cumulonimbus cloud cover of the eyewall of an intense tropical cyclone may also be referred to as a wall cloud or eyewall cloud.