Ауа-райы құбылысы – нөсер мұзы (Auа-raiу qūbūlısı – nöser mūzı)

Кіріспе

Қатты жауын-шашынның түрі

Form of solid precipitation

Hail is a form of solid precipitation. It is distinct from ice pellets (American English "sleet"), though the two are often confused. It consists of balls or irregular lumps of ice, each of which is called a hailstone. Ice pellets generally fall in cold weather, while hail growth is greatly inhibited during low surface temperatures. Unlike other forms of water ice precipitation, such as graupel (which is made of rime ice), ice pellets (which are smaller and translucent), and snow (which consists of tiny, delicately crystalline flakes or needles), hailstones usually measure between and in diameter. An ice crystal with a diameter of > is considered a hailstone. Hailstones can grow to and weigh more than
Unlike ice pellets, hailstones are often layered and can be irregular and clumped together. Hail is composed of transparent ice or alternating layers of transparent and translucent ice at least thick, which are deposited upon the hailstone as it travels through the cloud, suspended aloft by air with strong upward motion until its weight overcomes the updraft and falls to the ground. Although the diameter of hail is varied, in the United States, the average observation of damaging hail is between and golf ball sized
Stones larger than are usually considered large enough to cause damage. The Meteorological Service of Canada issues severe thunderstorm warnings when hail that size or above is expected. The US National Weather Service has a diameter threshold, effective January 2010, an increase over the previous threshold of hail. Other countries have different thresholds according to local sensitivity to hail; for instance, grape growing areas could be adversely impacted by smaller hailstones. Hailstones can be very large or very small, depending on how strong the updraft is: weaker hailstorms produce smaller hailstones than stronger hailstorms (such as supercells), as the more powerful updrafts in a stronger storm can keep larger hailstones aloft.

Құршақ – қатты жауын-шашынның бір түрі. Ол мұз түйіршіктерінен (америкалық ағылшын тілінде "sleet") ерекшеленеді, дегенмен олар жиі шатастырылады. Ол мұздың шарларынан немесе дөңгелек емес кесектерінен тұрады, олардың әрқайсысы құршақ тасы деп аталады. Мұз түйіршіктері көбінесе суық ауа райында түседі, ал құршақ өсуі төмен температурада айтарлықтай тежеледі. Басқа да су мұзының жауын-шашын түрлерінен, мысалы, граупель (ол мұздан жасалған), мұз түйіршіктері (кішкентай және мөлдір) және қардан (ұсақ, нәзік кристалды қабыршақтардан немесе инелерден тұрады) өзгеше, құршақ тастардың диаметрі әдетте аралығында болады. Диаметрі > болатын мұз кристалдары құршақ тасы саналады. Құршақ тастар мұз түйіршіктерінен айырмашылығы, көбінесе қабатталған, дөңгелек емес және біріккен болуы мүмкін. Құршақ мөлдір мұздан немесе кемінде қалыңдығы бар мөлдір және мөлдір емес мұздың кезектесіп орналасқан қабаттарынан тұрады. Бұл қабаттар құршақ тас бұлт арқылы қозғалып, ауаның күшті жоғары бағытталған қозғалысымен ауада ұсталып тұрғанда пайда болады, оның салмағы жоғары қарай бағытталған күшті жеңіп, жерге түседі. Құршақтың диаметрі әртүрлі болғанымен, АҚШ-та зиян келтіретін құршақтың орташа мөлшері шамасында болады.

Диаметрі асатын тастар зиян келтіру үшін жеткілікті деп есептеледі. Канаданың метеорологиялық қызметі осындай немесе одан да үлкен құршақ күтілген жағдайда қатты дауыл туралы ескертулер шығарады. АҚШ Ұлттық метеорологиялық қызметі 2010 жылдың қаңтарынан бастап диаметрі шегін белгіледі, бұл бұрынғы шегінен жоғары. Басқа елдерде құршаққа сезімталдыққа байланысты әртүрлі шектер бар; мысалы, жүзім өсіретін аймақтарда кішкентай құршақтардың да зияны тиюі мүмкін. Құршақ тастардың мөлшері жоғары қарайғы ағынның күшіне байланысты өте үлкен немесе өте кішкентай болуы мүмкін: әлсіз құршақ дауылдары күшті құршақ дауылдарына (мысалы, суперұяларға) қарағанда кішкентай құршақтарды тудырады, себебі күшті дауылдағы күшті жоғары қарайғы ағын үлкен құршақ тастарды ұзақ уақыт бойы ауада ұстай алады.

Құрылу

Аязды бұршақ күшті найзағайлы бұлттарда пайда болады, әсіресе қарқынды көтерілу ағындары, жоғары сұйық су мөлшері, үлкен тік кеңдік, ірі су тамшылары және бұлт қабатының көп бөлігі қату температурасының төменінде болатын жерлерде. Аязды бұршақтың өсу жылдамдығына биіктік, төменгі қату белдемі және желдің бағытын өзгерткіш әсері сияқты факторлар ықпал етеді.

Құм шаштары қабаттарының сипаты

Құмулонимбус бұлттарындағы басқа жауын-шашын сияқты, бұршақ та су тамшыларынан басталады. Тамшылар көтеріліп, температура нөлден төмен түскенде, олар қатты суыған суға айналады және конденсация ядроларымен жанасқанда қатып қалады. Ірі бұршақ тастың қимасы пияз тәрізді құрылымды көрсетеді. Яғни, бұршақ қалың және мөлдір қабаттардан, сондай-ақ жұқа, ақ және мөлдір емес қабаттармен кезектесетін қабаттардан тұрады. Бұрынғы теориялар бұршақ тастардың бірнеше рет төмен түсіп, көтеріліп, ылғалды аймаққа түсіп, қайтадан қатып қалу арқылы пайда болады деп болжаған. Осы жоғары-төмен қозғалыс бұршақ тастың қабат-қабат қалыптасуына себеп болады деп есептелген. Жаңа зерттеулер, теориялық және тәжірибелік зерттеулерге негізделген, бұл міндетті түрде дұрыс емес екенін көрсетті. Дауылдың жоғары қарай бағытталған жел жылдамдығы шамамен 40 км/с-қа жетеді, бұл бұлт ішінде бұршақтардың қалыптасуына жағдай жасайды. Бұршақ көтерілген сайын, бұлттың ылғалдылығы мен қатты су тамшыларының концентрациясы әртүрлі болатын аймақтарынан өтеді. Бұршақтың өсу қарқыны ылғалдылық пен су тамшыларының өзгеруіне байланысты өзгеріп отырады. Бұл су тамшыларының жиналу жылдамдығы да бұршақтың өсуіне әсер етеді. Бұршақ су тамшыларының көп шоғырланған аймағына жеткенде, оларды ұстап алып, мөлдір қабатты қалыптастырады. Егер бұршақ көбінесе су буы бар аймаққа түссе, ол мөлдір емес, ақ мұз қабатын қалыптастырады. Бұршақтың жылдамдығы оның бұлттың жоғары ағынындағы орнына және массасына байланысты. Бұл бұршақ қабаттарының қалыңдығын анықтайды. Су тамшыларының бұршаққа жиналу жылдамдығы осы су тамшылары мен бұршақтың арасындағы салыстырмалы жылдамдыққа байланысты. Демек, әдетте үлкен бұршақ тастар күшті жоғары ағымнан біршама қашықтықта қалыптасады, онда олар өсу үшін көбірек уақыт алады. Бұршақ "құрғақ өсуге" де ұшырауы мүмкін, онда қату кезінде бөлінетін жасырын жылу сыртқы қабатын сұйық күйде ұстауға жеткіліксіз. Осылайша қалыптасқан бұршақ тез қату кезінде тасқа түскен шағын ауа көпіршіктерінің арқасында мөлдір емес болып көрінеді. Бұл көпіршіктер "ылғалды өсу" кезінде бірігіп, шығып кетеді, ал бұршақ көбірек мөлдір болады. Бұршақтың өсу режимі оның даму барысында өзгеруі мүмкін, бұл бұршақтың қимасындағы ерекше қабаттарға әкелуі мүмкін. Бұршақ найзағайда көтеріліп, оның массасын жоғары ағын ұстай алмайтын болғанша көтеріле береді. Бұл кем дегенде 30 минутқа созылуы мүмкін, бұл бұршақ тудыратын найзағайдың жоғары ағынының күшіне байланысты, оның жоғарғы бөлігі әдетте 10 км-ден жоғары болады. Содан кейін ол бұлттан шыққанша, сол процестерге негізделген өсіп-өнуді жалғастыра отырып, жерге қарай құлайды. Кейіннен нөлден жоғары температураға өткен ауаға түскенде еру бастайды. Осылайша, найзағайдың бірегей траекториясы бұршақтың қабат тәрізді құрылымын түсіндіруге жеткілікті. Бірнеше траекторияны талқылауға болатын жалғыз жағдай – көп жасушалы найзағай, онда бұршақ "аналық" жасушаның жоғарғы жағынан шығарылып, одан да қарқынды "қызыл" жасушаның жоғары ағынында тұтқындалуы мүмкін. Алайда, бұл ерекше жағдай.

Like other precipitation in cumulonimbus clouds, hail begins as water droplets. As the droplets rise and the temperature goes below freezing, they become supercooled water and will freeze on contact with condensation nuclei. A cross section through a large hailstone shows an onion like structure. This means that the hailstone is made of thick and translucent layers, alternating with layers that are thin, white and opaque. Former theory suggested that hailstones were subjected to multiple descents and ascents, falling into a zone of humidity and refreezing as they were uplifted. This up and down motion was thought to be responsible for the successive layers of the hailstone. New research, based on theory as well as field study, has shown this is not necessarily true. The storm's updraft, with upwardly directed wind speeds as high as , blows the forming hailstones up the cloud. As the hailstone ascends, it passes into areas of the cloud where the concentration of humidity and supercooled water droplets varies. The hailstone's growth rate changes depending on the variation in humidity and supercooled water droplets that it encounters. The accretion rate of these water droplets is another factor in the hailstone's growth. When the hailstone moves into an area with a high concentration of water droplets, it captures the latter and acquires a translucent layer. Should the hailstone move into an area where mostly water vapor is available, it acquires a layer of opaque white ice.]] Furthermore, the hailstone's speed depends on its position in the cloud's updraft and its mass. This determines the varying thicknesses of the layers of the hailstone. The accretion rate of supercooled water droplets onto the hailstone depends on the relative velocities between these water droplets and the hailstone itself. This means that generally the larger hailstones will form some distance from the stronger updraft, where they can pass more time growing. Hail can also undergo "dry growth", in which the latent heat release through freezing is not enough to keep the outer layer in a liquid state. Hail forming in this manner appears opaque due to small air bubbles that become trapped in the stone during rapid freezing. These bubbles coalesce and escape during the "wet growth" mode, and the hailstone is more clear. The mode of growth for a hailstone can change throughout its development, and this can result in distinct layers in a hailstone's cross section. The hailstone will keep rising in the thunderstorm until its mass can no longer be supported by the updraft. This may take at least 30 minutes, based on the force of the updrafts in the hail producing thunderstorm, whose top is usually greater than 10 km high. It then falls toward the ground while continuing to grow, based on the same processes, until it leaves the cloud. It will later begin to melt as it passes into air above freezing temperature. Thus, a unique trajectory in the thunderstorm is sufficient to explain the layer like structure of the hailstone. The only case in which multiple trajectories can be discussed is in a multicellular thunderstorm, where the hailstone may be ejected from the top of the "mother" cell and captured in the updraft of a more intense "daughter" cell. This, however, is an exceptional case.

Құм-шаңды пайда болатын факторлар

Аяз континенттік ішкі аймақтарда ең көп кездеседі, себебі мұз қабатының деңгейі 3352,80 метрден төмен болғанда аяздың пайда болуы әлдеқайда мүмкін. Құрлық үстіндегі құрғақ ауаның күшті дауылдарға енуі булану салдарынан салқындауға ықпал ете отырып, дауылдардың жиілігін арттыра алады, бұл дауыл бұлттарының мұз қабаты деңгейін төмендетіп, аяздың өсуіне үлкен көлем береді. Сәйкесінше, тропиктерде аяз сирек кездеседі, тіпті дауылдардың жиілігі орташа ендіктерге қарағанда әлдеқайда жоғары болғанына қарамастан, себебі тропиктердегі атмосфера әлдеқайда биікке дейін жылырақ болады. Тропиктерде аяз көбінесе жоғары биіктіктерде пайда болады. Ауа температурасы төмендегенде аяздың өсуі ең азға жетеді, себебі осы температурада судың қатты суытылған тамшылары сирек кездеседі.

Климатология

Құрғай көбінесе континенттік ішкі аймақтарда орта ендікте жиі кездеседі, ал тропиктерде сирек болады, тіпті орта ендіктерге қарағанда нөсердің жиілігі әлдеқайда жоғары болса да. Құрғай таулар бойында да жиі болады, себебі таулар көлденең желдерді жоғары қарай итеруге мәжбүр етеді (бұл орографиялық көтерілу деп аталады), соның салдарынан нөсерлердегі көтерілетін ауа ағындары күшейеді және құрғай түсу ықтималдығы артады. Таудың биіктігі жоғары болғандықтан, құрғай жерге жеткенше еруға уақыт аз болады. Ірі құрғай жиі жауатын аймақтардың бірі – таулы Солтүстік Үндістан, онда 1888 жылы құрғайға байланысты қаза болғандардың ең көп саны тіркелген. Қытайда да маңызды құрғай болады. Орталық Еуропа мен Оңтүстік Австралияда да құрғай жиі кездеседі. Құрғай жиі болатын аймақтар: Оңтүстік және Батыс Германия, Солтүстік және Шығыс Франция, Оңтүстік және Шығыс Бенилюкс және Солтүстік Италия. Оңтүстік-Шығыс Еуропада Хорватия мен Сербияда құрғай жиі болады. Кейбір Жерорта теңізі елдерінде күз мезгілінде құрғайдың жиілігі ең жоғары болады. Бұл аймақта құрғай наурыз және қазан айлары аралығында, күндіздің екінші жартысында және кешкі уақытта болады, ал мамыр мен қыркүйек айларында ең көп жауады. Шайен, Вайоминг – Солтүстік Америкадағы құрғайға ең бейім қала, бір маусымда орташа есеппен тоғыз-он құрғай болады. Дәстүрлі түрде, осы зерттеулерге негізделген алгоритмдерді пайдалана отырып, компьютер арқылы радар деректерінен құрғайдың мөлшері мен түсу ықтималдығын бағалауға болады. Кейбір алгоритмдерде құрғайдың еруін және жерде қандай қалдықтар қалады екенін бағалау үшін мұздың қату деңгейінің биіктігі ескеріледі. Кейбір шағылыстыру үлгілері метеорологтар үшін де маңызды. Мысалы, үш денеге шашырау тікенектері. Бұл радардан шыққан энергияның құрғайға тиюі және жерге бұрылуының нәтижесі, онда олар құрғайға қайта бұрылып, содан кейін радарға жетеді. Энергияның құрғайдан жерге және кері қайтуына, құрғайдан радарға тікелей кеткен энергияға қарағанда көбірек уақыт керек болады, ал эхо радардан құрғайдың радиалды жолындағы нақты орналасқан жерінен алыс орналасқан, әлсіз шағылыстыратын конус құрайды. Соңғы кезде ауа райы радарының поляризациялық қасиеттері құрғай мен қатты жаңбырды ажырату үшін талданады. Дифференциалдық шағылыстыруды көлденең шағылыстырумен біріктіру әртүрлі құрғай жіктеу алгоритмдеріне әкелді. Жасанды сигналдардың жиілігі жоғары болғанымен, осы әдісті қолдану үшін спутниктен алынған суреттер қолданыла бастады.

Hail occurs most frequently within continental interiors at mid latitudes and is less common in the tropics, despite a much higher frequency of thunderstorms than in the mid latitudes. Hail is also much more common along mountain ranges because mountains force horizontal winds upwards (known as orographic lifting), thereby intensifying the updrafts within thunderstorms and making hail more likely. The higher elevations also result in there being less time available for hail to melt before reaching the ground. One of the more common regions for large hail is across mountainous northern India, which reported one of the highest hail related death tolls on record in 1888. China also experiences significant hailstorms. Central Europe and southern Australia also experience a lot of hailstorms. Regions where hailstorms frequently occur are southern and western Germany, northern and eastern France, southern and eastern Benelux, and northern Italy. In southeastern Europe, Croatia and Serbia experience frequent occurrences of hail. Some mediterranean countries register the maximum frequency of hail during the Fall season. Hail in this region occurs between the months of March and October during the afternoon and evening hours, with the bulk of the occurrences from May through September. Cheyenne, Wyoming is North America's most hail prone city with an average of nine to ten hailstorms per season. Traditionally, hail size and probability can be estimated from radar data by computer using algorithms based on this research. Some algorithms include the height of the freezing level to estimate the melting of the hailstone and what would be left on the ground. Certain patterns of reflectivity are important clues for the meteorologist as well. The three body scatter spike is an example. This is the result of energy from the radar hitting hail and being deflected to the ground, where they deflect back to the hail and then to the radar. The energy took more time to go from the hail to the ground and back, as opposed to the energy that went directly from the hail to the radar, and the echo is further away from the radar than the actual location of the hail on the same radial path, forming a cone of weaker reflectivities. More recently, the polarization properties of weather radar returns have been analyzed to differentiate between hail and heavy rain. The use of differential reflectivity , in combination with horizontal reflectivity has led to a variety of hail classification algorithms. Visible satellite imagery is beginning to be used to detect hail, but false alarm rates remain high using this method.

Өлшемі және соңғы жылдамдығы

Аяздың мөлшерін оның диаметрін сызғышпен өлшеу арқылы ең жақсы анықтауға болады. Егер сызғыш болмаса, аяздың мөлшері көбінесе оның мөлшерін тиын сияқты белгілі заттармен салыстыру арқылы көзбен бағаланады. Тауық жұмыртқалары, бұршақ және шыны теңдес сияқты заттарды аяздың мөлшерін салыстыру үшін пайдалану олардың әртүрлі өлшемдеріне байланысты дәл емес. Ұлыбританиядағы TORRO ұйымы да аяз бен аязды дауылдарды бағалау шкаласын қолданады. Әуежайда байқалған жағдайда, аяздың мөлшеріне қатысты жер бетіндегі ауа райы бақылауында METAR коды қолданылады. METAR кодында GR ірі аязды білдіреді, оның диаметрі кем дегенде GR француз тіліндегі grêle сөзінен шыққан. Кішкентай аяз бен қар бөлшектерін белгілеу үшін GS коды қолданылады, ол француз тіліндегі grésil сөзінің қысқартылған түрі. Аяздың соңғы жылдамдығы, яғни жерге түскендегі жылдамдығы өзгеріп отырады. Диаметрі шамамен 2 см аяздың жылдамдығы секундына 9 м/с, ал диаметрі 5 см аяздың жылдамдығы секундына 18 м/с болады деп есептеледі. Аяздың жылдамдығы оның мөлшеріне, соқтығысу коэффициентіне, онымен бірге соққан желдің күшіне, жаңбыр тамшыларымен немесе басқа аязбен соқтығысуына және аяздың жылы ауа қабатынан өтетін кезінде еруіне байланысты. Аяз шар тәрізді болмағандықтан, оның соқтығысу коэффициентін және жылдамдығын дәл есептеу қиын.

Объектілердің өлшемдерін салыстыру

АҚШ-та Ұлттық ауа райы қызметі шеге мөлшерін күнделікті қолданыстағы заттармен салыстырады. Диаметрі 1 дюймнен асатын шегелер "қауіпті" деп белгіленеді. +NWS Шеге өлшемдерінің кестесі Диаметр (дюйм) Күнделікті зат 0.25 0.375 Бұршақ 0.50 Кішкентай шыны шар 0.75 1 теңге 0.88 5 теңге 1.00 (15/16") 25 теңге 1.25 Жарты доллар 1.50 Жаңғақ/Пинг-понг допшесі 1.75 Гольф допшесі 2.00 Лайм 2.50 Теннис допшесі 2.75 Бейсбол допшесі 3.00 Үлкен алма 4.00 Софтбол допшесі 4.50 Грейпфрут 4.75 5.00 Компьютерлік CD/DVD

Жаңбырлы дыбыстар жазбалары

Мегакриометеорлар – найзағаймен байланысты емес мұздың ірі кесектері, Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым тарапынан ресми түрде "ауа шегі" деп танылмайды. Ауа шегі – найзағаймен байланысты мұздың жиынтығы. Сондықтан мегакриометеорлардың ерекше сипаттамалары туралы мәліметтер ауа шегінің рекордтары ретінде келтірілмейді. Ең ауырсы: Бангладеш, Гопалгандж ауданы, 1986 жылғы 14 сәуір. Ресми өлшенген ең үлкен диаметрі: диаметр, шеңбері; АҚШ, Оңтүстік Дакота штаты, Вивиан қаласы, 2010 жылғы 23 шілде. Ресми өлшенген ең үлкен шеңбері: шеңбері, диаметрі; АҚШ, Небраска штаты, Аврора қаласы, 2003 жылғы 22 маусым. Ең көп орташа жауын-шашын мөлшері: Кенияның Керичо қаласында жылына орта есеппен 50 күнге жуық ауа шегі жауады. Керичо экваторға жақын орналасқан және 2195 метр биіктікте жатуы, оның ауа шегі жиі жауатын аймақ болуына себеп болады. Керичо бір жыл ішінде 132 күн ауа шегін тіркеген рекордты иеленеді.

Қауіптер

Аяз шегі үлкен зиян келтіруі мүмкін, әсіресе автомобильдерге, ұшақтарға, люктерге, шыныдан жасалған шатырлы ғимараттарға, малға және көбінесе егінге. Аяздың шатырға келтірген зақымы көбінесе одан әрі құрылымдық зақымдар байқалғанға дейін, мысалы, жарықтар немесе сызақтар пайда болғанға дейін көрінбейді. Аяздың келтірген зақымын анықтау тік шатырларда және жалпақ шатырларда ең қиын, бірақ барлық шатырлардың өзіндік аяз зақымын анықтау мәселелері бар. Металл шатырлар аязға біршама төзімді, бірақ олар майда сызаттар және зақымдалған жабындар түрінде косметикалық зақымдар жинауы мүмкін. Аяз – ұшақтар үшін ең қауіпті дауыл құбылысының бірі. Аяздың диаметрі артқанда, ұшақтар бірнеше секунд ішінде қатты зақымдануы мүмкін. Жерде жиналған аяз да ұшақтардың қонуына қауіпті болуы мүмкін. Аяз автомобиль жүргізушілері үшін жиі мазасыздық тудырады, көлік құралын қатты бүлдіріп, гаражда немесе қорғау материалымен жабылмаған жағдайда, желдеткіштерді және терезелерді жарып немесе тіпті сындырып жіберуі мүмкін. Бидай, жүгері, соя және темекі аяздың зиянына ең сезімтал дақылдар болып табылады. Сирек жағдайларда, ірі аяз адамға мидың шайқалуына немесе өлімге әкелетін бас жарақатына себеп болуы мүмкін. Тарих бойы аяз шашырауы қымбатқа түсетін және өлімге әкелетін оқиғалардың себебі болды. Ең ерте белгілі оқиғалардың бірі 9 ғасырда Үндістанның Уттаракханд штатындағы Рупкундта болды, онда 200-ден 600-ға дейін көшпенділердің аяздың крикет добының мөлшеріндегі зақымдарынан қайтыс болғандары айтылады.

Жинақталу

Құрқылдаған дауылмен байланысты жерде жиналатын тар аймақтар шек жолақтары немесе шек тасқындары деп аталады, олар дауыл өткеннен кейін спутник арқылы анықталуы мүмкін. Шек қаһары әдетте бірнеше минуттан 15 минутқа дейін созады. Тереңдігі туралы мәліметтер келтірілген. Шекпен қабатпен жабылған ландшафт көбінесе жиналған қармен жабылған ландшафтқа ұқсайды және шекпенің кез келген маңызды жиналуы көлік және инфрақұрылымға қар жиналуы сияқты, бірақ кішірек аумақта шектеу әсерін тигізеді. Жиналған шек су бұрқақтарын бітеп, су тасқынына себеп болуы мүмкін, ал шек су тасқынымен бірге тасылып, төменгі биіктіктерде қарға ұқсас лайлы қоспаға айналады. Сирек жағдайларда, дауыл тұрақтап немесе дерлік тұрақтап, көп мөлшерде шек жауып, маңызды жиналу тереңдігі пайда болады; мұндай жағдайлар көбінесе таулы аймақтарда болады, мысалы, 2010 жылдың 29 шілдесінде Колорадо штатының Боулдер округінде бір фут шек жиналған жағдай. 2015 жылдың 5 маусымында Колорадо штатының Денвер қаласындағы бір блокқа төрт футқа дейін шек жауды. Бал арасы мен пинг-понг доптарының мөлшеріндегі шектер, жаңбыр мен күшті желмен бірге жауды. Шек тек бір ғана аймаққа жауды, ал қоршаған аумақ зардап шекпеді. Ол кешкі сағат 22:00-ден 23:30-ға дейін бір жарым сағат бойы жауды. Боулдердегі Ұлттық ауа райы қызметінің метеорологы: "Бұл өте қызықты құбылыс. Біз дауылдың тоқтағанын көрдік. Ол бір кішкентай аумақта көп мөлшерде шек жаудырды. Бұл метеорологиялық нәрсе". Аймақты тазалауға пайдаланылған тракторлар 30-дан астам жүк көлігін шекпенің көмегімен толтырды. Колорадоның алдыңғы беткейінде 30 минут ішінде 200 мм-ден астам шек жиналған төрт күнге қатысты зерттеулер осы оқиғалардың синоптикалық ауа райы, радар және молния сипаттамаларында ұқсас үлгілерді бөлісетінін көрсетті, бұл осы оқиғаларды олардың пайда болуына дейін болжау мүмкіндігін көрсетеді. Бұл саладағы зерттеулерді жалғастырудағы негізгі мәселе - шек диаметрінен айырмашылығы, шек тереңдігі туралы жиі хабарланбайды. Деректердің жетіспеушілігі зерттеушілер мен болжаушыларды операциялық әдістерді тексеру кезінде қараңғыда қалдырады. Колорадо университеті мен Ұлттық ауа райы қызметі арасындағы ынтымақтастық жалғасуда. Бірлескен жобаның мақсаты - халықтың көмегін сұрап, шек жиналу тереңдігінің деректер базасын құру.

Narrow zones where hail accumulates on the ground in association with thunderstorm activity are known as hail streaks or hail swaths, which can be detectable by satellite after the storms pass by. Hailstorms normally last from a few minutes up to 15 minutes in duration. Depths of up to have been reported. A landscape covered in accumulated hail generally resembles one covered in accumulated snow and any significant accumulation of hail has the same restrictive effects as snow accumulation, albeit over a smaller area, on transport and infrastructure. Accumulated hail can also cause flooding by blocking drains, and hail can be carried in the floodwater, turning into a snow like slush which is deposited at lower elevations. On somewhat rare occasions, a thunderstorm can become stationary or nearly so while prolifically producing hail and significant depths of accumulation do occur; this tends to happen in mountainous areas, such as the July 29, 2010 case of a foot of hail accumulation in Boulder County, Colorado. On June 5, 2015, hail up to four feet deep fell on one city block in Denver, Colorado. The hailstones, described as between the size of bumble bees and ping pong balls, were accompanied by rain and high winds. The hail fell in only the one area, leaving the surrounding area untouched. It fell for one and a half hours between 10:00 pm and 11:30 pm. A meteorologist for the National Weather Service in Boulder said, "It's a very interesting phenomenon. We saw the storm stall. It produced copious amounts of hail in one small area. It's a meteorological thing." Tractors used to clear the area filled more than 30 dump truck loads of hail. Research focused on four individual days that accumulated more than of hail in 30 minutes on the Colorado front range has shown that these events share similar patterns in observed synoptic weather, radar, and lightning characteristics, suggesting the possibility of predicting these events prior to their occurrence. A fundamental problem in continuing research in this area is that, unlike hail diameter, hail depth is not commonly reported. The lack of data leaves researchers and forecasters in the dark when trying to verify operational methods. A cooperative effort between the University of Colorado and the National Weather Service is in progress. The joint project's goal is to enlist the help of the general public to develop a database of hail accumulation depths.

Басу және алдын алу

Орта ғасырларда Еуропалықтар ақ жаңбырдан және оның егістерге келтіретін зиянынан сақтану үшін шіркеу қоңырауларын соғып, зеңбіректерден оқ атқан. Осы тәсілдің жаңартылған түрлері бүгінде жаңбыр шақырушы машиналар түрінде қолжетімді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұлттарды тұқымдау арқылы ақ жаңбырдың қаупін азайтуға тырысты, бірақ бұл нәтижелер Батыста жүргізілген рандомизацияланған сынақтарда қайталанбады. 1965-2005 жылдар аралығында 15 ел ақ жаңбырдың алдын алу бағдарламаларын іске асырды.