Кіріспе

Мохаведе орналасқан нысан, Калифорния. Мохаве әуе және ғарыш порты, Рутан алаңында, АҚШ-тың Калифорния штатындағы Мохаведе, 854 метр биіктікте орналасқан. Бұл нысан АҚШ-та қайта пайдаланылатын ғарыш кемелерін көлденең түрде ұшыруға лицензия алған алғашқы мекеме. Федералды авиация басқармасы 2004 жылғы 17 маусымда оны ғарыш порты ретінде сертификаттады. Порттың аумағы 2998 акр (1213 га) және үш ұшу-қону жолағына ие. 1941 жылдың желтоқсанында Перл-Харборға жасалған жапон шабуылынан кейін, АҚШ Теңіз жаяу әскерлері әуежайды басып алып, оны Мохаве Теңіз жаяу әскерлерінің қосымша әуе станциясы (MCAAS) ретінде кеңейтті. Екі ұшу-қону жолағы ұзартылып, үшіншісі салынды. 2734 ер және 376 әйел әскери қызметкерлерді орналастыру үшін казармалар салынды. MCAAS Mojave кеңейтуін Vinson & Pringle және Del E. Webb Construction Company (Феникс, Аризона) жүзеге асырды. Базадағы азаматтық жұмыспен қамтудың ең жоғарғы деңгейі 176 адамды құрады. Теңіз жаяу әскерлері базаға 7 миллион доллардан астам қаражат жұмсады. Эль-Тородағы ауа райы нашар болған кезде эскадрильялар оқ-дәрілерді сынау үшін Мохаведі пайдаланды. Теңіз жаяу әскерлерінің резервтік бөлімшелері екі апталық мерзімге Мохавеге уақытша орналастырылды. Осы кезеңде MCAAS Mojave құрамында 400 әскери және 200 азаматтық қызметкер болды. 1961 жылы Теңіз жаяу әскерлері операцияларды MCAS El Centro-ға ауыстырғаннан кейін, Керн округі әуежайға құқық алды. 1972 жылдың ақпанында әуежайды басқару үшін Шығыс Керн әуежай округі (EKAD) құрылды. EKAD әуежайды қазірге дейін күтіп келеді. EKAD идеясы Керн округінің фермері және авиаторы Дэн Сабовичке тиесілі болды. Ол аудан құру үшін үкіметтен көп күш жұмсады және 2002 жылға дейін EKAD-ты басқарды. 2012 жылғы 20 қарашада EKAD директорлар кеңесі ауданның атын Мохаве әуе және ғарыш порты деп өзгертуге дауыс берді. Ресми тұлғалардың айтуынша, ғарыш портының аты бүкіл әлемге танымал, бірақ EKAD туралы көптеуі білмейді. Бұл өзгеріс 2013 жылғы 1 қаңтарда күшіне енді. 2022 жылы Рутан ағайындыларының (Берт пен Дик) құрметіне әуежай атына "Рутан алаңы" деген қосымша енгізілді. Басқарма Рутанның авиациялық жетістіктері "авиациялық өнеркәсіптің дамуына және Мохаве әуе және ғарыш порты ұйымының сәттілігіне маңызды рөл атқарды" деп мәлімдеді. Келесі жылы жарыс ұзақтығы қысқартылып, 2014 жылы өткізілді, оны Фрэнк Сандерс ұшырған Хокер Си Фьюри тағы да жеңіп алды. 1973 жылдан 1979 жылға дейін Air Race Management (танымал жарыс пилоттары Клей Лейси мен Лайл Шелтон басқарды) Мохаведе Рено стиліндегі жарыстарды ұйымдастырды, онда Unlimited, T 6, Formula 1 және Biplanes қатысты. 1973 және 1974 жылдары бағдарламаға реактивтік жарыстар да кірді. Мохаведегі Unlimited жеңімпаздары: 1973 жылы Лайл Шелтон, 1974 және 1976 жылдары Мак МакКлейн, 1975 жылы доктор Клифф Камминс, 1978 және 1979 жылдары Стив Хинтон. Мохаведегі жарыстар тұрақты жел мен экстремалды температураның салдарынан қиындықтарға тап болды. 2000 жылдары Калифорнияның 58-ші тас жолы Мохаве қаласын айналып өту үшін кеңейтілді, бұл жарыс трассасын тікелей кесіп өтті, осылайша жарыс шараларын өткізуге мүмкіндік болмады. 1983 жылы Франк Тейлор P 51 Dago Red ұшағымен Мохаведе 15 шақырымдық (9,3 миль) жабық трассадағы жылдамдық рекордын орнатты. Жылдар бойы Мохаведе бірнеше танымал командалар орналасқан. 1990 жылы Scaled Composites компаниясы өз орнында жасалған және сынақтан өткен Pond Racer ұшағын көрсетті. 1990 жылдардың ортасында Ұшу мұражайы өзінің екі жарыс машинасы Dago Red және Stiletto-ны Мохаведен шығарды. 1980 жылдардың басынан бері Wildfire (Уильям Х. Статлер жобалаған T 6 ұшағының негізінде жасалған Unlimited) Мохаве ангарында баяу дамытылып келеді. Ральф Уайздың көптеген әуе жарыстары жобалары, соның ішінде Sport Class Legal GT400 және V8 қозғалтқышты Unlimited GT500, екеуі де Мохаведе жобаланып, салынды (GT500 өзінің алғашқы жылдарын Камариллода өткізді). GT 400 Quicksilver ultralight бағдарламасы да Мохаведе орналасқан.

Ұшу сынақтары

1970-ші жылдардың басынан бері ұшу сынақтары Мохаведе шоғырланған, себебі әуежай төңірегінде тығыз қоныстанған елді мекендердің болмауына байланысты. Бұл мақсатта Эдвардс әуе күштері базасына жақындығы да артықшылық туғызады, онда әуе кеңістігі жерден бастап шексіз биіктікке дейін шектелген және үстін жылдамдықпен ұшуға арналған дәліз бар. Мохаведе Ұлттық сынақ пилоттары мектебі, Scaled Composites және Virgin Galactic/The Spaceship Company орналасқан.

Ғарыш индустриясының дамуы

Ротари ракеталық бағдарламасынан бастап Мохаве ғарышқа қол жеткізу технологияларын дамытуға тырысатын шағын компаниялар үшін маңызды орынға айналды. Мохаве ғарыш айлағы Ансари X жүлдесіне қатысқан бірнеше команданың сынақ алаңы болды, ең танымалсы – 2004 жылғы 21 маусымда жеке қаржыландырылған алғашқы адаммен жасалған суб-орбиталық ұшырылымды жүзеге асырған Scaled Composites SpaceShipOne. Мохаве ғарыш айлағында орналасқан немесе орналасқан топтарға XCOR Aerospace, Masten Space Systems, Virgin Galactic, The Spaceship Company, Stratolaunch Systems және Firestar Technologies кіреді. Мохаведе қызмет ететін басқа компаниялардың ішінде Orbital Sciences Corporation, Vector Launch және Interorbital Systems бар. Шығыс Керн әуежайы ауданына Мохаве әуе және ғарыш айлағы үшін Федералдық авиация басқармасы 2019 жылғы 16 маусымға дейін ғарыш айлағы мәртебесін берді. Мохаведе көптеген Boeing, McDonnell Douglas, Lockheed және Airbus ұшақтары сақталады, оның ішінде ірі отандық және халықаралық әуе компанияларына бұрын немесе қазір тиесілі кең корпусты ұшақтар да бар. Кейбір ұшақтар қызмет ету мерзімінің соңына жетіп, Мохаведегі ұшақтар қорымында жаратылады, ал басқалары жөнделіп, қайта қызметке қосылады. Әуежай Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңіндегі АҚШ Теңіз жаяу әскерінің ангарын заманауи шаралар орталығына айналдырды. Бұрын ол судан аман қалу жаттығулары үшін пайдаланылған, кейіннен көп мақсатты кеңістігі бар Стюарт О. Витт шаралар орталығына айналдырылды.

Апаттар мен оқиғалар

2007 жылдың 26 шілдесінде Scaled Composites компаниясындағы сынақ стендінде болған апаттан үш қызметкер қаза тауып, үш адам жарақат алды. Апат Virgin Galactic компаниясының SpaceShipTwo ғарыш кемесімен жұмыс істеу кезінде орын алды. 2009 жылдың 4 ақпанында Ұлттық сынақ пилоттары мектебінің Douglas DC-3 65/AR N834TP ұшағы ұшып кету кезінде ауыр зақымданып, екі шанағы мен сол жақ қозғалтқышы жыртылып кетті. Ұшақ жергілікті оқу рейсінде болған. Апат дұрыс емес рульдік басқару орнатудан туындады. 2014 жылдың 31 қазанында SpaceShipTwo ғарыш кемесі VSS Enterprise, WhiteKnightTwo VMS Eve тасымалдаушы ұшағынан жіберілгеннен кейін сынақ ұшуы барысында қирады. Scaled Composites компаниясының екінші пилоты Майкл Алсбери қаза тапты, ал Scaled Composites пилоты Питер Сиболд парашютпен қауіпсіз жерге түсті. SpaceShipTwo ғарыш кемесі Сэр Ричард Брэнсонның Virgin Galactic компаниясы үшін Scaled Composites компаниясымен жасалып жатыр. Апат сынақ ұшуын бастаған Мохаве әуе-ғарыш портынан солтүстікке қарай болды.