Кіріспе

Сынама материалдың радиоактивтілігін өлшеу. Сұйық сцинтилляциялық санау – сынама материалдың радиоактивті белсенділігін өлшеу әдісі болып табылады, онда белсенді материал сұйық сцинтиллятормен (мысалы, мырыш сульфиді) араластырылып, нәтижеде пайда болатын фотондар саналады. Бұл әдіс активтің сцинтиллятормен тікелей жанасуы арқасында санау тиімділігін арттыру мақсатында қолданылады. Көбінесе альфа немесе бета бөлшектерін анықтау үшін пайдаланылады.

Техника

Үлгілер еріткіште (тарихи түрде ксилен немесе толуол сияқты хош иісті органикалық заттар, бірақ соңғы уақытта аз қауіпті еріткіштер қолданылады), әдетте беттік белсенді заттың бір түрін және детектор өлшейтін жарық шығаратын "фторлар" немесе сцинтилляторларды қамтитын "коктейльде" ерітіледі немесе суспензияланады. Сцинтилляторларды олардың люминесценциялық қасиеттері бойынша ерекшеленетін негізгі және қосымша фосфорларға бөлуге болады. Изотоптық үлгіден шыққан бета-бөлшектер еріткіш молекулаларына энергия береді: ароматтық сақинаның π бұлты шыққан бөлшектің энергиясын сіңіреді. Энергия алған еріткіш молекулалары, әдетте, энергияны бастапқы сцинтилляторға жеткізбейінше, басқа еріткіш молекулаларымен кері-алыс энергияны алмасады. Бастапқы фосфор энергияны сіңіргеннен кейін фотондарды шығарады. Осы жарық шығарылымы тиімді анықтауға мүмкіндік бермейтін толқын ұзындығында болуы мүмкін, сондықтан көптеген коктейльдерде негізгі фосфордың флуоресценциялық энергиясын сіңіретін және ұзақ толқын ұзындығында қайта шығаратын екіншілік фосфорлар бар. Екі кеңінен қолданылатын бастапқы және екіншілік фторлар – 2,5 дифенил оксазол (PPO), 380 нм эмиссиясының максималды мәнімен және 1,4 bis 2 (5 фенил оксазолил) бензол (POPOP), 420 нм эмиссиясының максималды мәнімен. Радиоактивті үлгілер мен коктейль сұйық сцинтилляция есептегіші деп аталатын құралға салынатын кішкентай мөлдір немесе жартылай мөлдір (көбінесе шыны немесе пластик) құтыларға салынады. Жаңа құралдарда әрбір ұяшада жеке сүзгілері бар 96 ұяшалық пластиналар қолданылуы мүмкін. Көптеген есептегіштерде екі фотокөбейтуші түтікше болады, олар бірдей оқиға схемасымен байланыстырылған. Бірдей оқиға схемасы шынайы жарық импульстерінің, екі фотокөбейтуші түтікшеге де жететінін қамтамасыз етеді, ал жалған импульстерге (мысалы, желідегі шуға байланысты), тек бір түтікшеге әсер ететін, назар аударылмайды. Идеалдық жағдайларда есептеу тиімділігі тритий үшін (төмен энергиялы бета-эмиттер) 30%-дан, жоғары энергиялы бета-эмиттер фосфор 32 үшін 100%-ға дейін жетеді. Кейбір химиялық қосылыстар (әсіресе хлор қосылыстары) және қатты боялған үлгілер санау процесіне кедергі келтіруі мүмкін. Бұл кедергі "өшіру" деп аталады және деректерді түзету немесе үлгіні мұқият дайындау арқылы жойылуы мүмкін.

Черенков санауда

Жоғары энергиялы бета-эмиттерлер, мысалы, фосфор-32 және иттрий-90, сцинтилляциялық есептегішпен коктейльсіз, оның орнына сцинтилляторлар жоқ сулы ерітіндіні пайдаланып саналады. Бұл техника Черенков санауы деп аталады, ол фотокөбейтуші түтіктермен тікелей анықталатын Черенков сәулеленуіне негізделген. Черенков санауы пластикалық құтыларды пайдалану арқасында тиімді, олар шығарылған жарықты шашыратып, фотокөбейтуші түтікке жететін жарық мөлшерін арттырады.