Этьен Марсель: Париж саудагерлерінің басшысы және реформатор
Étienne Marcel
Этьен Марсель (1302-1358) – Париж саудагерлерінің басшысы, Франция тарихындағы маңызды тұлға. Жүз жылдық соғыс кезеңінде реформалар мен корольдік билікке қарсы күресті жүргізді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз саясаткері (1358 жылы қайтыс болды)
French politician (d. 1358)
Этьен Марсель (1302 мен 1310 жылдар аралығында дүниеге келген, 1358 жылдың 31 шілдесінде қайтыс болған) Франция королі Иоанн II тұсында Париж саудагерлерінің провосты, «Жақсы Жан» (Жан Ле Бон) аталған. Ол қала халқының көп бөлігін құраған шағын қолөнершілер мен гильдия мүшелерін қорғауда ерекше көзге түсті. Үшінші қабаттың өкілі ретінде, Жүз жылдық соғыс кезінде өткен жалпы мәжілістерде маңызды рөл атқарды. 1357 жылы ол француз монархиясын бақылауға тырысқан реформалық қозғалыстың жетекшісі болды, бұл қозғалыс дофин немесе тақ мұрагерінің патшалық билігіне қарсы тұрды.
Étienne Marcel (between 1302 and 131031 July 1358) was provost of the merchants of Paris under King John II of France, called John the Good (Jean le Bon). He distinguished himself in the defence of the small craftsmen and guildsmen who made up most of the city population. As a delegate of the Third Estate, he played an important role in the general assemblies held during the Hundred Years' War. In 1357, he found himself at the head of a reform movement that tried to institute a controlled French monarchy, confronting the royal power of the Dauphin or heir to the throne.
Жеке өмір
Этьен Марсель бай париждік буржуазия отбасында дүниеге келді, оның әкесі мата тігуші Симон Марсель, анасы Изабель Барбу болды. Фландриядағы Якоб ван Артевельде сияқты, қалалық жоғарғы тапта тәрбиеленуі оны ықпалды адамдарға жақындастырды; ол қалалардың саяси күшке айнала бастаған дәуірінде өсті, әсіресе Париж, ол Батыс Еуропадағы ең ірі қала болатын (шамамен 1328 жылы халық саны 200 000 адамға жетеді деп есептеледі). Этьен Марсель бірінші кезекте Жанна де Даммартенге, содан кейін Маргарита де Эссарға үйленді, ол одан кейін тірі қалды.
Étienne Marcel was born into the wealthy Parisian bourgeoisie, the son of the clothier Simon Marcel and Isabelle Barbou. Like Jacob van Artevelde in Flanders, his upbringing in the urban upper class brought him close to the powerful; he grew up at a time when towns were becoming a political force, especially Paris, which was the largest city in western Europe (its population in about 1328 is estimated at 200,000 people). Étienne Marcel first married Jeanne de Dammartin, and then Marguerite des Essars, who survived him.
Саяси мансап
1350 жылы Марсель Нотр-Дамның Гранде-Конфрериясының провосты ретінде еске алынады. 1354 жылы ол Жан де Пасиден кейін Париж саудагерлерінің провосты болды, бұл үлкен өзгерістер кезінде Эстаттар Генералының үшінші қатарының саудагерлік көшбасшыларын білдірді. Оның алғашқы жиналыстарының бірі – 1355 жылғысы – корольдіктің қаржысын бақылауға бағытталған. 1356 жылы Пуатье шайқасынан кейін король Джон ағылшындарға тұтқынға түсті. 17 қазан күні оның мұрагері, дофин Карл, Эстаттар Генералын шақырды. Марсель Лаон епископы Роберт ле Кокпен бірлесіп, жетекші рөл атқарды; екеуі құрған сексен мүшеден тұратын комитет жаңа салықтар бойынша талаптарын соншалық күшпен қойды, Дофин осы органы таратып жіберді. Осы уақытта Марсель Парижге шығыс бағытынан жасалатын шабуылдардан қорғау үшін бекіністі қақпа (алғашқы Бастилия) салдырды. Қаржылық қиындықтар, әсіресе король Джон үшін құны төленген ақы, дофинді оларды 3 ақпан 1357 жылы тағы да шақыруға мәжбүр етті, нәтижесінде үлкен реформа жарлығы жарияланды. Джон Жақсы оны күшіне енгізуге тыйым салды, содан кейін Марсель мен дофин арасында қақтығыс болды, Марсель Наварра королі Карл Зұлымды Джонға қарсы қоюға тырысты. Эстаттар Генералы 13 қаңтар 1358 жылы тағы да жиналды, ал 22 ақпан күні Марсель басшылық еткен Париж халқы сарайға басып кірді және ханшайымның көз алдында Шампань маршалы Жан де Конфлан мен Нормандия маршалы Роберт де Клермонды өлтірді. Осы жиналыстар корольдіктегі дағдарысты шешуге қабілетсіз екенін көрсетті. Ақсүйектердің өлтірілуі Марсельдің аристократиядан алған қолдауын әлсіретті. Дофин Карл енді билікті қолға алып, Валуа әулеті үшін тәжді сақтап қалды. Осыдан кейін Марсель ашық түрде тәжға қарсы шықты. Жакерия көтерілісі оның пайдасына бұрылады деген үмітінен кейін, ол қарулы жасақтары Париж маңындағы жерлерге енген Наварра королін қолдады. 31 шілде түні Марсель оларға астана қақпаларын ашуға дайын болды, бірақ Жан Майлар бұл жоспардың орындалуына кедергі келтірді. Марсель Порт-Сен-Антуан қақпаларында күзетшілер тарапынан өлтірілді; Париж буржуазиясы оның корольға қарсы тым шарықтап кеткенін ойлады және ол қаланы ағылшындарға тапсыруы мүмкін деп санады. Келесі күндері оның жақтастары да өлтірілді, ал дофин Парижге қайта кіре алды.
Marcel is mentioned as provost of the Grande Confrérie of Notre Dame in 1350. In 1354 he succeeded Jean de Pacy as provost of the Parisian merchants, representing the mercantile leaders of the Third Estate of the Estates General, at a time of great change; one of his earliest assemblies – that of 1355 – aimed at controlling the kingdom's finances. In 1356, King John was taken prisoner by the English after the Battle of Poitiers. On 17 October, his heir, the Dauphin Charles, called together the Estates General. In conjunction with Robert le Coq, Bishop of Laon, Marcel played a leading part; a committee of eighty members, formed by the two, pressed their demands for new taxes with such insistence that the Dauphin dismissed the body. Meanwhile, to protect the eastern approach to Paris, Marcel constructed a fortified gateway (the original Bastille). Financial straits, not least dealing with the ransom for King John, obliged the Dauphin to summon them once more on 3 February 1357, with the consequence being the promulgation of a great edict of reform. John the Good forbade its being put into effect, whereupon a conflict ensued between Marcel and the Dauphin, Marcel endeavouring to set up Charles the Bad, King of Navarre, in opposition to John. The Estates General assembled again on 13 January 1358, and on 22 February the populace of Paris, led by Marcel, invaded the palace and murdered the marshals of Champagne Jean de Conflans, and of Normandy, Robert de Clermont, before the prince's eyes. The assemblies had proven incapable of resolving the crisis in the kingdom. The murder of the nobles undermined Marcel's support from the aristocracy. The Dauphin, Charles, was now able to take power and save the crown for the Valois line. Thenceforth, Marcel was openly hostile to the throne. After vainly hoping that the insurrection of the Jacquerie might turn to his advantage, he next supported the King of Navarre, whose armed bands infested the neighbourhood of Paris. On the night of 31 July, Marcel was about to open the gates of the capital to them, but Jean Maillart prevented the execution of this design. Marcel was assassinated by the guards at the Porte Saint Antoine; the Parisian bourgeoisie believed he had gone too far in opposing the king, and thought he might hand over the city to the English. During the following days, his adherents were likewise put to death, and the Dauphin was able to re enter Paris.