Кіріспе

Басқарылатын шетелдік корпорация (CFC) ережелері – оффшорлық, аз салық салынатын ұйымдарды пайдалану арқылы салықты жасанды түрде кейінге жылдыруды шектеуге арналған табыс салығы жүйесінің құрамдас бөлігі. Бұл ережелер ұйымның иелеріне қазіргі уақытта салық салынбайтын кірісіне қатысты ғана қажет. Әдетте, салық төлеушілердің белгілі бір топтары өздерінің немесе байланысты тұлғаларының бақылауындағы шетелдік ұйымдар тапқан белгілі бір сомаларды қазіргі уақытта өз табысына қосуға міндетті. Ережелер жиынтығы, әдетте, меншік иелері мен ұйымдардың түрлерін, қазіргі уақытта есепке алуға жататын табыс немесе инвестиция түрлерін, есепке алудан ерекшеліктерді және бір кірістің екі рет есепке алынуын болдырмау жолдарын анықтайды. КФО ережелері бар елдерге АҚШ (1962 жылдан бастап), Ұлыбритания, Германия, Жапония, Австралия, Жаңа Зеландия, Бразилия, Ресей (2015 жылдан бастап), Швеция және тағы да басқалары кіреді. Әр елдегі ережелер маңызды түрде өзгеше болуы мүмкін.

Көңіл көтеру

Көптеген елдердің, АҚШ-ты қоса алғанда, салық заңдары бойынша, корпорацияның табысы акционерге дивиденд түрінде таратылғанға дейін салық салына бермейді. АҚШ-тың алғашқы CFC ережелеріне дейін, акциялары биржада саудаланатын компаниялар салықтық бейкенттерде шетелдік еншілес компанияларды құрып, "көшірілетін" табысты сол еншілес компанияларға ауыстыруға жиі көшкен. Осы табысқа инвестициялық табыс (пайыздар мен дивидендтер), пассивтік табыс (жалдау ақысы мен роялтилер), сондай-ақ байланысты тараптармен жасалған сату және қызмет көрсету табысы (көшіру бағаларын қараңыз) кірді. Бұл табысқа салық салынбауы үшін, салықтық бейкент елі акционерлік компанияға дивиденд төлегенге дейін күтілді. Акционерге нақты дивиденд жарияламай, оған қарыз беріп, табысты ұзақ мерзімге салықтан жалтаруға болар еді, себебі қарыз бойынша төленген пайыздар салықтан шегерілетін және осы төлемдер табыс ретінде қарастырылмаған. F бөлімінің CFC ережелері, содан кейін басқа елдердің ережелері акционерге табыс жасанды түрде ауыстырылған немесе оған қолжетімді болған жағдайда дереу салық салуды қамтамасыз етуге бағытталған. Сонымен қатар, бұл ережелер белсенді бизнес табысына немесе тәуелсіз тараптармен жасалған мәмілелерге кедергі келтірмеуі тиіс.

Бельгиялық құқық

Бельгиялық КФК заңнамасы Бельгияның табыс салығы кодексінің 185/2 бабында қамтылған. Бельгия ұйымдық емес, транзакциялық тәсілді таңдады. Дегенмен, Бельгиялық КФК заңнамасы қолданыста ескірген, себебі Бельгияның трансферлік бағалау ережелерінің (яғни, Бельгияның табыс салығы кодексінің 185 бабының 2 тармағы, Бельгиялық салық органдарына тәуелсіз бағалау принципі бұзылған жағдайда табыстың жоғарылатуын жүзеге асыруға мүмкіндік береді) қолданылуы КФК заңнамасынан басымдық алады.

Үндістан

CFC ережелері алғаш рет Үндістандағы салық салу жүйесіне 2010 жылғы Тікелей салық кодексінің жобасы аясында енгізілді. Бұл ережелер 2013 жылғы Тікелей салық кодексінің қайта қарастырылған жобасында да сақталды. Дегенмен, Тікелей салық кодексі Үндістанда әлі күнге дейін заңға айналмады, сондықтан қолданыстағы Табыс салығы туралы заңда (1961 жылғы Табыс салығы туралы заң) CFC ережелерін бекітуге қатысты ешқандай заңдық нормалар жоқ.

Басқа елдер

Жапония шетелдік корпорациялардың акционерлерінен салық алады, егер осындай корпорацияның қызметі нәтижесінде шетелдік салық болмаса немесе минималды болса. Бірақ, егер шетелдік корпорация маңызды қызмет атқарса, салық салудан босатылу мүмкіндігі бар. Жаңа Зеландия және Швеция, тиісінше "сұр тізім" және "ақ тізім" тәсілдерін қолдана отырып, бақыланатын шетелдік компаниялар (БШК) ережелерін қолданады. Австралияда Ұлыбритания ережелеріне ұқсас БШК ережелері бар, бірақ олар қауіпсіз елдердің "ақ тізіміне" көбірек жүктеледі.

Басқа кейінге қалдыруға қарсы шаралар

Бірнеше ел пассивті немесе инвестициялық табыстың жасанды түрде кейінге шегерілуіне жол бермеу мақсатында басқа да шаралар қабылдады. АҚШ-тың пассивті шетелдік инвестициялық компаниялары (PFIC) шетелдік өзара инвестициялық қорлардың акционерлерінен олардың ағымдағы салық салынатын табысына қарапайым табыс пен капиталдық табыстың үлесін енгізуді талап етеді, әйтпесе салық пен сыйақы төлеу режиміне тап болады.

КФО мәртебесін болдырмау

АҚШ салық ережелеріне сәйкес, шетелдік ұйым АҚШ салық мақсаттары үшін корпорация ретінде немесе кірісі тікелей акционерлерге берілетін ұйым ретінде жіктелуі мүмкін, бұл жіктелу шетелдік мақсаттар үшін оның жіктелуінен тәуелсіз. Осы "қорапшаны таңдау" ережелері бойынша, акционерлер өз үлестерінен түскен кіріс, шегерімдер және шетелдік корпорацияның салықтарын өздері тапқан және төлегендей қарауға мүмкіндік алады. Бұл АҚШ азаматтарына өздеріне тиесілі ұйымдар төлеген шетелдік салықтар бойынша салық жеңілдіктерін алуға мүмкіндік береді, әйтпесе бұл жеңілдіктер қолжетімді болмас еді. Кейбір елдерде CFC мәртебесін жалған жолмен алдын алуға жасалған шаралар заңнамалық актілер немесе сот шешімдері, мысалы, мазмұн формадан басымдығы қағидасы бойынша ескерілмеуі мүмкін. Еуропалық азаматтық құқық іс жүзінде бақылау сақталатын, бірақ бақылаудың формальды анықтамасы орындалмаған формальды келісімдер жасауға мүмкіндік береді.