Кіріспе

71-ші АҚШ Бас прокуроры (1911–2000)
Сол атқа ие басқалар

Эдвард Хирш Леви (26 маусым 1911 – 7 наурыз 2000) – американдық құқық ғалымы және академик. 1950–1962 жылдары Чикаго университетінің құқық мектебінің деканы, 1968–1975 жылдары Чикаго университетінің президенті, ал 1975–1978 жылдары президент Джеральд Фордтың кезінде АҚШ Бас прокуроры қызметін атқарды. Леви жиі «заманауи бас прокурордың үлгісі», «өз заманының ең көрнекті заңгері» деп аталады және Уотергейттен кейін тәртіпті қалпына келтіргені үшін марапатталды. Ол Йель университетінің Уитни Грисвольдпен бірге соғыстан кейінгі американдық университет президенттерінің ең ірілерінің бірі саналады. Чикагода туған Леви Чикаго және Йель университеттерін бітірген. Чикаго құқық мектебінің деканы болып тағайындалғанға дейін ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Бас прокурорының арнайы көмекшісі болып қызмет етті. Форд әкімшілігінде мемлекеттік қызметтен кеткеннен кейін Леви Чикагода оқытушылыққа қайта оралды.

Ерте өмір және білім

Леви Чикаго қаласында Эльза Б. (Хирш) пен Шотландиядан келген раввин Герсон Б. Левидің ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасының әкесі – реформашы раввин Эмиль Густав Хирш, неміс философы және раввині Сэмюэл Хирштің ұлы. 1932 жылы Чикаго университетінің бакалавриат колледжін Phi Beta Kappa құрметімен бітірді, ал кейін 1935 жылы Чикаго университетінің құқық мектебінде J.D. дәрежесін алды. Келесі жылы ол құқық мектебінде заң профессорының көмекшісі болып тағайындалды және Иллинойс штатының адвокатурасына қабылданды. 1938 жылы Йель құқық мектебінде заң ғылымдарының докторы (J.S.D.) дәрежесін алды, сонымен қатар Стерлинг стипендиаты атанды.

Білім және саяси мансап

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол АҚШ Бас прокурорының арнайы көмекшісі болып қызмет етті. 1945 жылы Чикаго университетінің заң мектебіне оралды және 1950 жылы заң мектебінің деканы болып тағайындалды. 1950 жылы ол АҚШ Конгресінің Сот комитетінің Монополиялық билік жөніндегі кіші комитетінің бас кеңесшісі болып жұмыс істеді. 1962 жылы заң мектебінің деканы қызметінен кетіп, университет проректоры болды. Сол жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1964 жылы ол Ақ үйдің ішкі саясат жөніндегі тобының, 1966 жылдан 1967 жылға дейін Ақ үйдің білім беру жөніндегі жұмыс тобының және 1969 жылдан 1970 жылға дейін Президенттің жоғары білім берудегі басымдықтар жөніндегі жұмыс тобының құрамына кірді. 1968 жылы Чикаго университетінің президенті болып тағайындалды және 1975 жылға дейін қызмет етті. Осы кезде президент Джеральд Р. Форд оны АҚШ-тың 71-ші бас прокуроры етіп тағайындады. Леви – АҚШ-тың алғашқы еврей бас прокуроры болды. Чикаго университетінің президенті қызметін атқарып жүргенде, ол университет әкімшілік ғимаратын басып алған студенттерді шығарып алу үшін Чикаго қалалық полициясын шақырудан бас тартты. Бас прокурор ретінде ол ФБР-дің қызметін шектеу мақсатында нұсқаулар жинағын жариялады (1976 жылы). Бұл нұсқаулар ФБР-ді құпия полиция әдістерін – мысалы, телефон сымдау немесе ескертусіз үйге кіру – қолданар алдында қылмыстық дәлелдерді көрсетуді талап етті. Бұл нұсқаулар 1983 жылы Рональд Рейганның бас прокуроры Уильям Френч Смит жариялаған жаңа нұсқаулармен алмастырылды. Ол президент Фордты өзінің бұрынғы студенті және бас сот өкілі Роберт Боркты немесе чикаголық Джон Пол Стивенсті АҚШ Жоғарғы сотына тағайындауға шақырды, және Форд оның кеңесін тыңдады. Кейін Леви Борктың бекіту тыңдауында оны қолдады. Оның басшылығымен Рудольф Джулиани, Роберт Борк, Антонин Скалия, Рекс Ли және Артур Рэмонд Рэндольф сияқты адамдар түрлі жоғары лауазымдарда қызмет етті. Леви АҚШ-тың дауыс беру құқығы туралы заңына сүйеніп, бас прокурор лауазымынан кеткенге дейін Техастағы Вестхаймер тәуелсіз мектеп округінің құрылуын тоқтатуға сотқа шағымданып, соңғы ресми әрекетін жасады. Бұл округ Хьюстон тәуелсіз мектеп округінен бөлінуі тиіс болған.

Кейінгі мансап

Бас прокурор қызметінен кейін ол Чикаго университетінің құқық мектебінде және колледжінде оқытушылық қызметке қайта оралды. 1977-1978 жылдары Стэнфорд университетінің құқық мектебінде арнайы шақырылған профессор болды. Ол 1949 жылы алғаш жарық көрген «Заңдық ойлауға кіріспе» кітабының авторы, ал оның сөздері «Көзқарас: Білім беру туралы сөздер» жинағында топтастырылған. Ол сонымен қатар Чикаго университеті мен МакАртур қорының мүшесі болды, сондай-ақ кәсіби жауапкершілік бойынша құқықтық білім беру кеңесінің төрағасы және мүшесі болды. Ол Америка философиялық қоғамының мүшесі еді.

Жеке өмір

Леуидің Дәуіт, Михаил және Жохан есімді үш ұлы болды. Дәуіт Ф. Леви – бұрынғы федералды судья, ол Дьюк құқық мектебінің деканы қызметін атқарды. Жохан Г. Леви Заң қызметтері корпорациясының директорлар кеңесінде жұмыс істеді. Леви 2000 жылдың 7 наурызында Чикагода 88 жасында Альцгеймер ауруының салдарынан қайтыс болды.

Эдвард Х. Леви атындағы сыйлық

2005 жылы Әділет департаменті оның Бас прокурор болып тағайындалғанына 30 жыл толуын салтанатты шаралармен атап өтті және Эдвард Х. Леви атындағы үздік кәсібилік пен көрнекті адалдық сыйлығын тағайындады. Бұл сыйлық адвокат, заң профессоры, декан және мемлекеттік қызметкер ретіндегі мансабында осы қасиеттерді Департаменттің ең жақсы дәстүрлерінде көрнекті түрде көрсеткен Леви мырзаның естелігі мен жетістіктеріне құрмет көрсету мақсатында құрылды. Шараға оның достары мен бұрынғы әріптестері, соның ішінде бұрынғы Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд, АҚШ Жоғарғы Сотының судьялары Джон Пол Стивенс және Антонин Скалия, бұрынғы Бас прокурор Николас Каценбах және АҚШ Апелляциялық сотының судьясы және Бас прокуроры Роберт Х. Борк қатысты.

Леви Холл

Чикаго университетінің бас әкімшілік ғимараты, Президент пен Провосттың кеңселерi орналасқан, 2013 жылы Эдвард Х. Леви атындағы зал деп аталды. Левидің суреті ғимараттың кіреберіс залында ілінген.