Кіріспе

Мартин Стефан (1777–1846) – 19 ғасырдың басында Германияның Дрезден қаласындағы Сент-Джон лютеран шіркеуінің пасторы. Ол 19 ғасырдың басында Саксониядан Америка Құрама Штаттарына эмиграцияны ұйымдастырды.

Өмірбаян

Мартин Стефан 1777 жылдың 13 тамызында Австрия, Германия және Чехиядан шыққан ата-аналарының отбасында Моравияның Страмберг қаласында дүниеге келді. Мартин Бреслаудағы Санкт-Елизавета гимназиясына қатысты, оны жергілікті пиетист және пастор Иоганн Ефраим Шейбель, гимназияның ректоры және Бреслау университетінің профессоры Иоганн Готтфрид Шейбелдің әкесі де қамқорлады. Содан кейін ол 1804 жылдан 1809 жылға дейін Галле және Лейпциг университеттерінде оқыды. 1809 жылы Стефан Богемиядағы Хабер қаласында пастор болды. Ол Саксонияның евангелистік-лютерандық мемлекеттік шіркеуінің Саксония мемлекеттік консисториясының қысымшылық әрекеттеріне қарсы наразылық білдірді. Ол өзінің конфессиялық және православиелік ұстанымы үшін рационалистік пасторлардың шабуылдарына ұшырады. Стефан шіркеуінде Киелі кітапқа негізделген діни рәсімдерді қолдап жүрді. 1824 жылы Стефан Американы сенімін қиянатсыз ұстайтын орын ретінде қарастыра бастады. Ол басқа он адаммен бірге Дрезденнен Сент-Луиске (Миссури штаты) көшіп-қону үшін Gesellschaft немесе қоғам құрды. 1838 жылы қарашада ол 665 адамның Бремнен Нью-Орлеанға бес кемемен көшіп кетуін ұйымдастырды. Бес кемеден төртеу Нью-Орлеан портына келгенде, Эмиграциялық қоғамның жол ережесіне сәйкес Мартин Стефан лютерандардың осы кішкентай тобының епископы болып сайланды. Форстер Стефанды епископ етіп тағайындауға бастапқыда Олберс кемесі Мексика шығанағына кірген кезде ғана жолаушылар мен дін қызметкерлері тағайындаған. Форстер былай дейді: "1839 жылдың 14 қаңтарында олар Стефанды өздерінің епископы етіп тағайындады және оған өз қызметін атқаруға еркін билік берді". Бес иммигрант кемесінің тек төртеуі ғана Нью-Орлеанға аман-есен жетті (Амалия ешқашан келмеді) және кемелер бірнеше апта ішінде әртүрлі уақытта келді. Епископ болып тағайындалғаннан кейін, әсіресе, Стефан епископтың қолын сүйіп алуды енгізді. Екі айдан кейін Саксон иммигранттары Миссуридің Перри округіне, Бразо өзені мен Миссисипи өзенінің қосылған жеріне жер сатып алды. Бұл жерде олар үйлер, қалалар, мектептер және шіркеулер салды. Қоғамның ұйымы Стефанды жыныстық қатынаста айыптаған кезде бұзылды (бұрын Германияда да осындай жағдай болған).

Стефан екі апта сайын Каскаскиядағы округтік сот үйінде ғибадат етуді жалғастырды. Ол неміс тілін үйретті және басқа протестанттық шіркеулерде қонақ ретінде уағыз айтты, 1845 жылы Иллинойс штатының Ред-Бадтан бірнеше шақырым шығыста орналасқан ауылдық шіркеудің Хорс-Прейридегі Троица лютеран шіркеуінің пасторы ретінде шақырылды. Степан 1846 жылдың 26 ақпанында Иллинойс штатының Прайри қаласында қайтыс болғанға дейін төрт ай пастор болды. Әдет бойынша, Степанның мәйіті үш рет шіркеуді айналып өтіп, Троица зиратына жерленді. Қабырғаның айналасына қоршау қойылып, үш метрлік ағаш айқыш орнатылды. 1988 жылы қауым ескерткіш орнатты.