Кіріспе

Old Sheffield Plate (немесе OSP) – 1740 жылдары Томас Боулсовер әзірлеген материалдың жалпы атауы, ол мыс пен күмістің қосылысынан тұрады және әдетте қатты күмістен жасалатын заттардың орнына қолданылды. Бұл материалды өндіру қатты күміске қарағанда әлдеқайда арзан болғандықтан, тез танымал болды. Күмістен жасалған кез келген затты, принципінде, Old Sheffield Plate-тен жасауға болады, бірақ қасықтар мен шанышқылар сияқты көп тозуға ұшырайтын заттар пластинадан жасалғанда онша жақсы болмайтын. OSP-нің ерекше белгісі – мыс негізінің "қан тамдыруы" немесе "көрінуі", әсіресе тозу орындарында, сонымен қатар электропластиканың таза күмісінен OSP-нің "өте әлсіз көгілдір жылтырынан" түс айырмашылығы бар. Бұл материал 1840 жылдары электропластика процесімен алмастырылғанға дейін танымал болды. Old Sheffield Plate-тен жасалған заттарға түймелер, шай қасықтары, балық кескіштері, дастарқан құралдары, шамдықтар және басқа да жарықтандыру құрылғылары, кофе және шай жиынтықтары, дастарқан табақтары мен ыдыстар, кружкалар мен құмыралар, сондай-ақ үлкен заттар, мысалы, сорпа айнектер мен ыстық су құмыралары кіреді. "Old Sheffield Plate" – үш сөздің де әрпі үлкен жазылуы антиквариат саудасында осы материалды белгілеуге қабылданған термин. "Sheffield plate" және оның барлық вариациялары – Ұлыбританияның Шеффилд қаласында жасалған күміс түсті кез келген өнімді білдіретін жалпы терминдер.

Тарих

Күміс пен мыс бірігіп қорытылуы мүмкін екендігі, әрине, Шеффилд күміс шеберлеріне жақсы белгілі болды, себебі күміс негізіндегі қосымша (күміс, мыс және мырыш қоспасы) кеңінен қолданылды. Бірде ол клиенттің әсем пышағының сабын жөндеуге тырысқанда, оны тым қатты қыздырып жіберіп, күміс балқып кетті. Зақымдалған сапты қарап тұрғанда, күміс пен мыстың өте мықты біріккенін байқады. Тәжірибелер көрсеткендей, екі металл бірдей мінез-құлық танысты, тіпті екі түрлі қабатты аңғаруға болатын. Боулсовер Стрелли Пеггеден (Боушифтен) қаржы алып, өз ісін бастады және қосымша тәжірибелер жүргізді. Ол мыс ірі қорытпасына жұқа күміс парағын қойып, оларды біріктіру үшін қыздырды. Қосымша блокты балғамен соғып немесе жайып жұқартқанда, екі металл бірдей деңгейде жұқарады. Осы әдіс арқылы Боулсовер үстіңгі беті жұқа күміспен, ал астыңғы жағы қалың мыспен жабылған металл парақтарын жасауға қол жеткізді. Бұл жаңа материалдан түйме жасағанда, олар күміс түймелерге ұқсас болды, бірақ құны әлдеқайда арзан еді. Сауданың басты орталығы әрқашан Англияның Шеффилд қаласы болды, онда түймелер, аспап-сапақтар және тамақ салғыштар сияқты кішкентай күміс бұйымдарын жасау үшін үлкен өндіріс өнеркәсібі дамыған еді. Боулсовердің жаңалығынан кейін сауда, әсіресе 1760 жылдардан бастап, қарқынды дамыды. Англиядағы тағы бір өндіріс орталығы – Бримгем, бұл Мэттью Бултонның күш-жігерінің нәтижесінде болды. Бултонның ормолу және таза күміс өнімдері көбінесе назар аударатын болса, оның түйме және жалатылған тауарларын өндіруі қаржылық тұрғыдан үнемі маңыздырақ болды.

Кейінгі тәжірибе

Неміс күмісінің (60% мыс, 20% никель және 20% мырыш) 1820 жыл шамасында ойлап табылуынан кейін, бұл жаңа материалдың күміс жалатымен жақсы қосылып, Шеффилд процесі үшін қолайлы негізгі металл болатыны анықталды. Күміс түсіне ұқсас болғандықтан, неміс күмісі Шеффилд бұйымдарын күнделікті қолдану мен жылтырату кезінде аз тозуға немесе "қан кетуге" ұшырататын. Мыстан әлдеқайда берік болғандықтан, 1830 жылдардың ортасынан бастап, бірақ тек табақтар немесе цилиндр тәрізді пішіндеуді қажет етпейтін бұйымдар үшін ғана қолданылды. 1840 жылдан кейін Шеффилд пластинасы процесі көбінесе Джордж Элкингтон сияқты электрожалату процестерімен алмастырылды. Электрожалату таза күмістен тұратындықтан және әдетте жұқа жалатылатындықтан, қатты түсті "жарық" бетін шығарады. Шеффилд пластинасы тағы 100 жыл бойы күміспен жалатылған, әсіресе көп тозатын бұйымдар – біркелкі түймелер мен кружкалар үшін қолданыла берді. 1840-1850 жылдар аралығында қант сақиналары сияқты гибридтік бұйымдар жасалды, олардың корпусы Ескі Шеффилд пластинасынан, ал аяқтары мен тұтқалары сияқты күрделі кіші бөлшектері электрожалатудан жасалған. Бұлар сирек кездеседі және көбінесе танылмайды. Шеффилд жалату процесі қазіргі кезде жиі қолданылмайды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, термикалық жарылу проблемаларын шешу үшін, Шеффилд пластинасына ұқсас процесс Rolls Royce Merlin қозғалтқыштары үшін интеркулерлер жасауға қолданылды.

Қайталау және тану

Қазіргі кезде көрінетін көптеген ескі Шеффилд тақтасы қайта қапталған, әсіресе шамдар сияқты жиі қолданылып, жылтыратылған заттар. Жұмыртқаға арналған ыдыстар немесе суфле табақтары сияқты сирек көрсетілетін немесе қолданылмаған заттар көбінесе жақсы жағдайда болады, сондықтан оларды электропликамен шатастыру мүмкін. Коллекционерлер көптеген үлгілер электропликада қайта жасалғанын білуі керек, ал 1900 жылдардың басындағыларын тану ең қиын, себебі олар түпнұсқа заттар сияқты сирек авторлық белгісіне ие болады. Шын мәніндегі нәрсені тану үшін, оның қара металдан жасалып, кейін қапталған емес, алдын ала қапталған металл парақтан немесе сымнан дәнекерленгенін көрсететін белгілерді іздеу керек. Сол кездегі шеберлер жақсы жасырған дәнекерленген тігістер де Шеффилд тақтасының айқын белгісі болып табылады.

Терминология

Шеффилд пластинасы термині Шеффилдте өндірілген электропластинамен айналысатын адамдар арасында кеңінен қолданылады, ал көптеген коллекционерлер ертедегі біріктірілген пластина өнімдерін анықтау үшін «Ескі Шеффилд пластинасы» терминін қолдануды ұсынады. Тығыз жалатылған заттар болат негізге қосылған күміс фольгадан тұрады және біріктірілген пластиналарға қарағанда артық күш қажет болатын, мысалы, шам сөндіргіштер немесе ас-аяқ сияқты заттарға қолданылды. Ол XVIII ғасырдан XX ғасырға дейін өндірілді.

Ақпарат көздері және қосымша оқу

"Ескі Шеффилд пластинасы", "18 ғасырдағы пластиналы сауданың тарихы", Гордон Кросски, 2013. Көп жылдар бойы жарық көрген ең маңызды еңбек, негізгі өндірушілер туралы толыққанды зерттеу жұмысы, көптеген егжей-тегжейлі мәліметтермен және көптеген керемет түсті суреттермен толық. 1810 жылы аяқталады, ал сауда 1840 жылға дейін жалғасты. "Ескі Шеффилд пластинасына бағалар нұсқауы", Т. В. Фрост, 1971. Антиквар коллекционерлері клубының бағалар нұсқауы, бағалары ескірген, бірақ көптеген суреттер мен түсіндірмелермен. Баспа сапасы жоғары емес. Мэтью Болтон, "Әлемнің барлығы қалаған нәрсені сату", Шена Мейсон (ред.), 2009. Болтонның барлық қызметін қамтитын маңызды еңбек. Кеннет Квикенденнің 5-тарауы Болтонның күміс және Шеффилд пластинасы саудасын, сондай-ақ мәтіннің басқа бөлімдеріндегі сілтемелерді сипаттайды. Мэттью Болтонның 200 жылдығына арналған шаралармен байланысты. Көне күміс пластинаны түсіну, Стивен Дж. Хелливелл, 1996. Ескі Шеффилд пластинасына арналған үлкен бөлім, сондай-ақ электропластинаның ұқсас сипаттамасы, Close Plating сияқты техникалар туралы қысқаша жазбалармен. "Ескі Шеффилд пластинасының тарихы", индустрияның пайда болуы, дамуы және құлдырауы туралы есеп, Фредерик Брэдбери, 1912. ХХ ғасырдың басында жарық көргенімен, Брэдбери әлі де ақпараттың құнды көзі болып табылады, өйткені ол пластина жасау компаниясының иесі болғандықтан саудаға тікелей қатысқан. OSP өндірушілерінің белгілерінің тізімдері үшін ерекше құнды. "Ескі Шеффилд пластинасы" Шир альбомы 222, 1988. Аннеке Бамберидің авторы болған, көптеген суреттері бар OSP-ға қысқаша нұсқау, ол Шеффилд қалалық мұражайының қолданбалы өнер бөлімінің бұрынғы сақтаушысы, онда Брэдбери коллекциясы бар OSP-ның кең жинағы бар.