Джим Холл: Американдық джаз гитаршысының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық джаз гитарисі, композитор (1930–2013) – джаз гитарисі Джим Холл.

Джеймс Стэнли Холл (4 желтоқсан 1930 – 10 желтоқсан 2013) – американдық джаз гитарисі, композитор және аранжировщик.

Ерте өмір және білім

Нью-Йорк штатының Буффало қаласында туған Холл бала кезінде отбасымен бірге Кливлендке (Огайо штаты) көшіп келді. Холлдың анасы пианинода, әкесі скрипкада, ал ағасы гитарада ойнаған. Ол 10 жасында анасы Рождество сыйлығы ретінде аспап бергенде гитарада ойнай бастады. 13 жасында ол Бенни Гудманның пластинкасында Чарли Кристианның ойнағанын естіді, оны ол өзінің "рухани оянуы" деп атайды. Кливлендте жасөспірім кезінде ол кәсіби түрде өнер көрсетті, сонымен қатар контрабасқа да бейімделді. Холлдың бала кезінен бергі басты ықпалы тенор саксофонистер Коулман Хоукинс, Лестер Янг, Пол Гонсалвс және Лакки Томпсон болды. Ол Чарли Кристианның, кейін Барни Кесселдің сололарын жазып алғанмен, одан нұсқау алған негізінен мүйізді аспаптарда ойнаушылар болды. 1955 жылы Холл Кливленд музыка институтына түсті, онда композиция мамандығын таңдап, теориямен қатар фортепиано мен бас аспаптарын да оқыды.

Кәсіби өмірінің алғашқы жылдары

1956 жылы Холл Лос-Анджелеске көшіп, Висенте Гомеспен классикалық гитара сабақтарын алды. 1955 және 1956 жылдары Холл Чико Гамильтонның квинтетінде орындады, бұл топ салқын джаз қозғалысымен байланысты болды, және Холлдың ойнауы сыншылар мен әріптес музыканттардың назарын аудара бастады. Холл Гамильтон тобынан шығып, тағы бір салқын джаз ансамбліне, Джимми Гиффре Үшеуіне қосылды, және ол 1957 жылдан 1960 жылға дейін Гиффремен бірлесіп жұмыс істеді. Холл 1957 жылы Pacific Jazz үшін өзінің тұңғыш жеке альбомын жазды, бірақ альбом үлкен әсер етпеді, ал Холл 1969 жылға дейін келесі альбом жазбасын шығара алмады. 1950-ші жылдардың соңы мен 1960-шы жылдардың басында Холл «дуэттер мен триоларда күрделі аранжировкалар мен өзара әрекеттесетін импровизация» бағытында қалауын дамытты. 1959 жылы жазда Массачусетс штатындағы Ленокс джаз мектебінде сабақ берді. Холл 1950-ші жылдардың соңында «Jazz at the Philharmonic» тобымен гастрольде болды және осы кезеңде Лос-Анджелесте Бен Вебстермен бірге жұмыс істеді, «Ben Webster at the Renaissance» (1960 жылы жазылған) альбомында ойнады. 1959 жылы ол Пол Десмондпен бірге соло ретінде алты альбомның біріншісін жазды. 1960 жылы Холл Еуропада Элла Фицджеральдпен гастрольде болып, жазбалар жасады. 1960 жылы шамамен Нью-Йорк қаласына көшіп келді және Ли Кониц (1960–61), Сонни Роллинс (1961–62, 1964) және Арт Фармер (1962–64) сияқты топ жетекшілерімен бірге өнер көрсетуін бастады. Ол осы кезеңде Билл Эванспен студиялық серіктестік құрды, Эванстың 1962 жылдан 1966 жылға дейінгі төрт альбомында ойнады. Холл орындаушы ғана емес, сонымен қатар аранжировщик және композитор болды, ол мотивтерді дамытуымен және блюз интонацияларын қолдануымен танымал. Осы ерекшеліктері 1975 жылғы «Jim Hall Live!» альбомында Дон Томпсон мен Терри Кларкпен бірге көрсетілген. 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында Холл пианист Джордж Ширингпен, классикалық скрипкашы Ицхак Перлменмен бірге жазбалар жасады және Арт Фармермен студияда қайта қосылды. Ол 1985 жылға дейін Ред Митчелл мен Рон Картермен дуэтте орындауларын жалғастырды. 1997 жылы Холл «Нью-Йорк джаз сыншылары» сыйлығын «Үздік джаз композиторы/аранжировщигі» номинациясы бойынша алды. Оның струн, қола және вокал ансамбльдері үшін жазған шығармаларын «Textures» және «By Arrangement» альбомдарында тыңдауға болады. Оның «Quartet Plus Four» атты туындысы Данияда дебют жасап, Jazzpar сыйлығымен марапатталды. 2008 жылдың қараша айында ArtistShare арқылы «Hemispheres» атты қос альбом жарық көрді, онда гитарист және бұрынғы студенті Билл Фриселл, Скотт Колли (бас), Джои Барон (доп) және Брайан Камелио қатысты. Холл «The Live Project» атты жобада өнер көрсетті, онда ол ArtistShare арқылы музыка жасау процесімен бөлісті, сондай-ақ басқа музыканттармен оның қалдырған әсері туралы сұхбаттар жүргізді. 2010 жылы Холл мен Барон «Conversations» атты дуэт альбомын жазды. 2012 жылы 81 жасқа толған Холл Нью-Йорктегі Blue Note клубында және АҚШ-тағы, сондай-ақ Еуропадағы бірқатар джаз фестивальдарында концерттер берді.

In 1956, Hall moved to Los Angeles, where he studied classical guitar with Vicente Gómez. In 1955 and 1956, Hall played in Chico Hamilton's quintet, a group associated with the cool jazz movement, and Hall's playing began to gain attention from critics and fellow musicians. Hall left Hamilton's group to join another cool jazz ensemble, the Jimmy Giuffre Three, and he worked on and off with Giuffre from 1957 to 1960. Hall recorded his first solo album for Pacific Jazz in 1957, though the album made only a modest impact, and Hall did not get to record a follow up until 1969. During the late 1950s and early 1960s, Hall developed a preference for "challenging arrangements and interactive improvisation in duos and trios." He taught at the Lenox School of Jazz in Massachusetts in the summer of 1959. Hall toured during the late 1950s with Jazz at the Philharmonic and worked around this time in Los Angeles with Ben Webster, appearing on Ben Webster at the Renaissance (recorded in 1960). During 1959, he recorded the first of six albums as a featured soloist with Paul Desmond. In 1960, Hall also toured and recorded with Ella Fitzgerald in Europe. Hall moved to New York City around 1960 and began performing with band leaders including Lee Konitz (1960–61), Sonny Rollins (1961–62, 1964), and Art Farmer (1962–64). He formed a studio partnership with Bill Evans during this time, appearing on four albums with Evans from 1962 to 1966. Hall was an arranger and composer as much as a performer, known for developing motifs and using blues inflections. These characteristics are showcased in his 1975 album Jim Hall Live!, with Don Thompson and Terry Clarke. During the late 1970s and early 1980s, Hall recorded with pianist George Shearing, classical violinist Itzhak Perlman, and had a studio reunion with Art Farmer. He also continued recording in duos with Red Mitchell and Ron Carter until 1985. In 1997, Hall received the New York Jazz Critics Award for Best Jazz Composer/Arranger. His pieces for string, brass, and vocal ensembles can be heard on his Textures and By Arrangement albums. His original composition, "Quartet Plus Four", a piece for jazz quartet and string quartet featuring the Zapolski string quartet, was debuted in Denmark, where he was awarded the Jazzpar Prize. In November 2008 the double album Hemispheres was released through ArtistShare, featuring fellow guitarist and former student Bill Frisell with Scott Colley (bass), Joey Baron (drums) and produced by Brian Camelio. Hall performed in a project titled “The Live Project”, where he shared his music making process through ArtistShare as well as interviews with other musicians about his lasting influence. In 2010, Hall and Baron recorded a duo album entitled Conversations. In 2012 at the age of 81, Hall had gigs at the Blue Note in New York City and at a number of jazz festivals in the US as well as in Europe.

Жеке өмір

Холл 1965 жылдың 9 қыркүйегінде Джейн Холлға (қызметтік аты Джейн Герберт) үйленді. Джейн психоаналитик мамандығымен айналысып, сонымен қатар кейде композиторлық және әншілікпен де шұғылданды. Холл оның бірнеше шығармаларын жазды, олардың ішінде "O Gato", "Сендермен бірге болу қызық", "Мен қайда болар едім?", "Қош бол, жаным", "Жауап – иә" және "Бірдеңе маған айтады" әндері бар. Холл 2013 жылдың 10 желтоқсанында, 83 жасқа толып алты күннен кейін, Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы пәтерінде ұйықтағанда жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды.

Жабдық

Холл әрқашан аспаптарына өте қарапайым көзқарас танытқан. Чико Хамильтонмен жұмысын бастаған кезде ол Gibson Les Paul Custom гитарасын қолданды. Бірақ көп ұзамай, ол іші қуыс Gibson ES 175 электр гитарасына ауысты. Холл осы гитараны көп жылдар бойы бастапқы P 90 звукоснимателімен бірге пайдаланды және оны Gibson GA50 күшейткішімен қолданды. 1970 жылдардың басында Холл гитарасында Guild фирмалық хамбакер звукоснимателін қолданды. 1970 жылдардың ортасы мен соңында лютьер Джимми Д'Аквисто Холлға екі арктоп гитара жасап берді, олардың бірі толығымен акустикалық, ал екіншісі электр звукоснимателімен жабдықталған. Холл осы аспаптарды кәсіби тұрғыда қолдана бастады. Сондай-ақ 1970 жылдары Холл Polytone, Walter Woods және Roland фирмаларының өндірісіндегі қаты қалпынды күшейткіштерді де қолдана бастады. Холл 1982 жылы лютьер Роджер Садоускимен жұмыс істей бастады, алдымен Садоускиді жөндеу және күтіп ұстау жұмыстарына тартты. Соңында екеуі Холлдың түпнұсқа D'Aquisto гитарасына негізделген, саудаға шығарылған Садоускидің Jim Hall Model гитарасын жасады. Холл 11, 15, 20 (бұралмаған), 30, 40, 50 (жоғары E-ден төменгі E-ге дейін) калибрлі және әртүрлі қалыңдықтардағы медиаторларды қолданды, олардың қолданылуы оның ойнап жатқан бөлігіне байланысты болды. Әдетте мелодия ойнағанда орташа медиаторды, калипсо ойнағанда жұқа медиаторды немесе "бір түрлі қызық ырғақты нәрсені" орындағанда, ал балладалар үшін ауыр медиаторды пайдаланды. Холл кейде Boss Chorus және Digitech whammy педальдарын қолданды. Егер ол қайтадан қаты қалпынды гитарада ойнауға тырысқандығы туралы сұраса, ол былай деді: "Қаты қалпынды гитаралар маған жат, мен корпустың резонансын сезінуім керек".