Кіріспе

Жаңа технологиялық телескоп немесе NTT – Еуропалық Оңтүстік обсерваториясы басқаратын 3,58 метрлік Ричи-Кретиен телескопы. Ол 1989 жылы қолданысқа енгізілді. Ол Чилидегі Ла Силла обсерваториясында орналасқан және активті оптиканы қолданудың алғашқы қадамдарының бірі болды. Телескоп және оның құрылысы ең жақсы бейне сапасын қамтамасыз ету үшін революциялық дизайнмен салынды.

Сипаттамалары

NTT негізгі айнасы икемді және оның пішіні оптималды бейне сапасын сақтау үшін бақылаулар кезінде актуаторлар арқылы белсенді түрде реттеледі. Екінші айнаның орналасуы да үш бағытта белсенді басқарылады. ESO әзірлеген бұл технология, белсенді оптика деп аталады, қазіргі таңда барлық ірі заманауи телескоптарда қолданылады, мысалы, Серро-Параналдағы Өте Үлкен Телескоп және болашақтағы Еуропалық Өте Үлкен Телескоп сияқты. NTT-ны қамтитын сегізбұрышты корпус дизайны – тағы бір технологиялық жетістік. Телескоп күмбезі салыстырмалы түрде кішкентай, және ауа ағыны айна арқылы тегіс өтуін қамтамасыз ететін жапқыштар жүйесімен желдетіледі, бұл турбуленттілікті азайтып, кескіндердің айқындығын арттырады. NTT – қазіргі таңда белсенді оптика деп аталатын технологияны қолданған алғашқы телескоп болды: айнаға орнатылған көптеген актуаторлардың көмегімен (салыстырмалы түрде жұқа) монолитті айнаның пішінін белсенді түрде сақтайтын кері байланыс циклы. Оның дизайны, сондай-ақ оны қорғайтын ғимараттың дизайны көптеген революциялық ерекшеліктерді қамтыды, содан кейін ол осылай аталды. Әсіресе, телескоптың жақсы желдетілуін қамтамасыз ету және телескоп маңындағы жылу көздерін болдырмауға ерекше көңіл бөлінді. Құрылысынан бері NTT бірнеше жаңартулардан өтті, осы арқылы оның сапасы жақсарып келеді. Бұл Өте Үлкен Телескоп үшін қолданылатын инженерлік тұжырымдамалар мен бағдарламалық жасақтаманы сынау үшін нақты өмірдегі сынақ алаңы ретінде пайдаланылды. Жаңа Технологиялық Телескоп бастапқыда Хаббл ғарыш телескопындағыдай мәселеге тап болды – айна дұрыс пішінге тегістелмеді, себебі нөлдік түзетуші дұрыс калибрленбеген. Алайда, NTT-ның белсенді оптикалық жүйесі айнаны қайта өңдемей-ақ бұл қателікті түзетуге мүкіндік берді.

ҰТТ-мен ғылым

НТТ және оның құралы Ла-Силлада телескоп жұмыс істей бастағаннан бері маңызды жаңалықтарға үлес қосты. Оларға галактикалық орталықтың құпиясын ашу, басқа жұлдыздағы алғашқы күнге ұқсас тербелістерді байқауға көмектесу және алыс ғаламда жаңа галактикаларды тауып көптеген қашықтық рекордтарын жаңару кіреді. Соңғы кезде НТТ жаппай жас жұлдыздың айналасындағы дискіні анықтауға көмектесті, осылайша жаппай жұлдыздардың қалай пайда болатынының құпиясын шешті, ал оның байқаулары күн желдерінің астероидтерді қалай өзгертетінін анықтау үшін өте маңызды болды. Біздің Галактикамыздың ортасында айналып жүрген жұлдыздарды НТТ бақылауы арқасында оның супермассивті қара тесігінің массасы мен радиусы анықталды, бұл осындай алып және тығыз нысанның бар екенін растауға септігін тигізді.