Apple PowerBook G3: Тасымалдағыш компьютерлер тарихы

Кіріспе

Apple Computer компаниясының Macintosh ноутбук компьютерлерінің желісі

PowerBook G3 – 1997 жылдан 2001 жылға дейін Apple Computer компаниясы жобалаған, өндірген және сатқан Macintosh жеке компьютерлерінің сериясы. Бұл PowerPC G3 (PPC740/750) микропроцессорлар сериясын қолданған алғашқы ноутбук болды және өндіріс кезеңінің барлық уақытында әлемдегі ең жылдам ноутбук ретінде таныстырылды. PowerBook G3-ден кейін PowerBook G4 шықты. G3 – Apple компаниясының алғашқы қара түсті ноутбугі, ол 2006 жылы қара MacBook ноутбугімен алмастырылды. Алдыңғы PowerBook ноутбуктері қою сұр түсті болған. Wallstreet, Lombard және Pismo модельдері оңай жаңартылатын құрылысымен мақтанды – бұл жаңартуға тек қолжетімді дискілер мен жад ғана емес, сонымен қатар логикалық тақтадан бөлек орналасқан CPU қыз карталары да мүмкіндік берді. Осының нәтижесінде, қосымша нарықта (Sonnet, Powerlogix, Wegener Media және тағы да басқалар) осы модельдер үшін G3 сериясының әрқайсысына G3 процессорларын жаңарту мүмкіндігі ұсынылды, ал кейбір жағдайларда G4 процессорларын орнату арқылы бұл машиналарды сол кезде Apple ұсынған G4 Titanium PowerBook ноутбуктерімен шайласқан, тіпті олардан да жылдам етуге болады еді.

Macintosh PowerBook G3 (Kanga) (Қазақша)

Алғашқы Macintosh PowerBook G3, «Kanga» кодтық аты, 1997 жылдың қараша айында таныстырылды. Оның шығуымен бірге PowerBook G3 ең жылдам ноутбук ретінде жарнамаланды (бұл атақ бұрын оның 240 МГц PPC 603ev негізіндегі PowerBook 3400c-ге тиесілі еді). Бұл модель PowerBook 3400c негізінде жасалған және ресми емес түрде PowerBook 3500 деп аталды. Ол 3400c сияқты корпус пен өте ұқсас негізгі тақтаны пайдаланды. Негізгі тақта 40 МГц-ден 50 МГц-ге дейін жаңартылды, нәтижесінде ескі 3400 RAM модульдерімен үйлесімсіздіктер туындады. Негізгі тақтадағы басқа өзгерістерге 16 МБ-тан 32 МБ-қа дейін екі еселенген оперативтік жад және Chips and Technologies графикалық контроллерінің жаңартылған нұсқасы кірді. G3, Kanga-ны 3400c-ден екі еседен астам жылдам етті, ал жақсартылған графикалық контроллер экранды 74 пайызға жылдам жаңартуға мүмкіндік берді. Бұл алғашқы PowerBook G3 250 МГц G3 процессорымен және 12,1 дюймдік TFT SVGA LCD экранымен бірге келді. Бұл Mac OS X жүйесімен ресми түрде үйлесімсіз жалғыз G3 жүйесі (дегенмен, Apple санкцияламаған әртүрлі әдістермен OS X-ті орнатуға болады). Kanga 5 айдан кем уақыт бойы нарықта болды және Apple компаниясына G3 PowerBook-ты ертерек шығаруға мүмкіндік берген уақытша шешім ретінде қарастырылады, ал Apple өзінің революциялық PowerBook G3 сериясын дайындады. Осының салдарынан Kanga Apple-дің ең жылдам ескірген PowerBook моделіне айналды. Дегенмен, көптеген адамдар Powerbook 190, 5300 және 3400 модельдерінен ауыстырылатын кеңейту модульдерін, батареяларды және басқа да қосымша құрылғыларды пайдалануды жалғастыру үшін Kanga сатып алды. Kanga сонымен қатар Wallstreet Powerbook-тан тереңдігі мен ені жағынан кішірек болды, және Kanga бірнеше жылдан кейін Apple iBook-тың шығуына дейін ашылған күйіндегі ең кішкентай G3 ноутбугі болып қала берді.

PowerBook G3 сериясы (Wallstreet I)

PowerBook G3s екінші буыны, қазір PowerBook G3 сериясы деп аталады, 1998 жылдың мамырында ұсынылды. Машина бұрынғы PowerBook G3-ге қарағанда жеңіл және дөңгелектелген жаңа корпуспен толыққанды қайта жасалды; алайда, ол әлі де Old World ROM Macintosh болды. Wallstreet кодовый аты бар жаңа PowerBook үш экран өлшемінде келді: 12 дюймдік пассивті матрицалы LCD, 13,3 дюймдік TFT LCD және 14,1 дюймдік TFT LCD. 12,1 дюймдік модельдерде 2 МБ VRAM болды, ал 13,3 және 14,1 дюймдік модельдерде 4 МБ VRAM болды, бұл ең жоғары ажыратылымда (1024x768 екеуі үшін де; 13,3 дюймдік модельде пиксел тығыздығы жоғары) «миллиондаған түс» көрсетуге мүмкіндік берді. 13,3 дюймдік дисплей тым қысқа жасалған және тез бұзылатын ленталы кабельмен бірге келді, бұл Apple компаниясын бастапқы өндірістен кейін 13,3 дюймдік модельді ассортименттен алып тастауға әкелген кепілдік бойынша жөндеулерге соқтырды. Wallstreet – өнеркәсіптік стандарттағы ATA оптикалық дискілерін қолданған алғашқы PowerBook. Бұл өзгеріс Wintel машиналары үшін жасалған CD және DVD жазғыштарын осы компьютерде оңай пайдалануға мүмкіндік берді, көбінесе Apple компаниясы жасағандарға қарағанда әлдеқайда арзан бағада. Ол сондай-ақ үш процессор жылдамдығында қол жетімді болды: 233 МГц, 250 МГц және 292 МГц. 233 МГц модельі кейде Mainstreet деп аталды, себебі оның L2 кэш-жады болмады, сондықтан ол қалған екі модельге қарағанда әлдеқайда баяу болды. 250 МГц және 292 МГц модельдері 1 МБ кэшпен бірге келді. Осы үлкен кэш-жадтың және жылдам жүйелік шинаның арқасында Wallstreet модельдері қызу мәселелеріне бейім болды. Wallstreet PowerBook G3-тің көптеген кемшіліктері келесі жаңартуда, Wallstreet II-де түзетілді. WallStreet I – Apple компаниясының Ирландиядағы Корк қаласында құрастырылған соңғы PowerBook.

PowerBook G3 сериясы (Wallstreet II, PDQ - "Pretty Darn Quick")

Уолл-стрит дизайны 1998 жылдың тамызында жаңартылды (Wallstreet II). Ол 266 МГц және 300 МГц модельдерінде 14,1 дюймдік дисплеймен жабдықталды. 233 МГц машинасы енді күрт жақсартылған TFT панелімен жабдықталды (12,1 дюймдік Wallstreet I сериясының пассивті матрицасымен салыстырғанда), сондай-ақ 512 КБ артқы кэш жадына ие болды, бұл 233 МГц жиілікте өнімділікті айтарлықтай арттырды, бірақ ол жылдам 14,1 дюймдік модельдердегі 4 МБ-қа қарағанда 2 МБ VRAM жадымен жабдықталды. 13,3 дюймдік дисплей үлкен TFT дисплейлерінің өндіріс құнының төмендеуіне және 13,3 дюймдік модельдердің лента кабелінің ілмек арқылы жыртылу қаупіне байланысты модельдер қатарынан алынып тасталды; ол сәл қысқа болды және көптеген жағдайларда сатып алынғаннан кейін көп ұзамай бұзылып қалды. Жылдам екі модельдің процессор жылдамдығы арттырылып, 233 МГц, 266 МГц және 300 МГц модельдері пайда болды. Корпустың екі жағында екі док станциясы орналасқан. Сол жақ док станциясына батарея, 3,5 дюймдік дискет, үшінші тараптың Iomega Zip дискісі немесе үшінші тараптың қосымша қатты дискісі орналасады. Оң жақ док станциясы үлкен болды және жоғарыда аталғандардың кез келгеніне, сондай-ақ 5,25 дюймдік оптикалық дискіге (CD-ROM немесе DVD-ROM) сыятын. Кішкентай ішкі никель-кадмий батареясы компьютер «ұйықтаған» кезде негізгі батареяларды ауыстыруға мүмкіндік берді. Әр док станциясында батарея орнатылғанда, батареяның қызмет ету мерзімі екі есеге ұзартылды. CardBus (PCMCIA) картасына орнатылған аппараттық декодерді пайдаланып DVD дискілерін көрсетуге болады. PowerBook G3 сериясы Apple компаниясының Power Mac G3 үстел компьютерінің тапсырыс бойынша конфигурациялау мүмкіндігіне ие болған алғашқы ноутбугі болды. 1999 жылдың мамыр айында өндірілімі тоқтатылған бұл модель Apple компаниясының ең соңғы компьютері болды, ол жаңбырлы түсті Apple логотипін және Apple SuperDrive-ін қолдайтын соңғы Mac компьютері болды. Бұл PowerBook сериясындағы соңғы Old World ROM моделі де болды. PDQ сериясы толығымен Тайваньда өндірілді, ал машинаның астыңғы жағындағы өндіріс таңбалары (Ирландияда немесе Тайваньда өндірілгенін көрсетеді), коллекционерлер мен әуесқойлар үшін Wallstreet және PDQ серияларын бір-бірінен ажыратуға көмектеседі. Атап айтарлықтай, 12,1 дюймдік және 13,3 дюймдік Wallstreet I және PDQ сериялары барлық бұрыштарында дөңгелектелген жоғарғы қаптамаға ие болды; 14,1 дюймдік модельдің үлкен ЖҚ дисплейі үшін қақпақ пен оның бұрыштары тегістеліп, тікбұрышты болды, бұл оған көлемді көрініс берді. Көптеген баспасөз хабарламалары мен бейнематериалдар сол кезде кіші дисплейлі модельдердің корпусының «тартымды» қисықтарына сүйенді, 14,1 дюймдік модельдің жоғары сапалы дисплейіне қарамастан.

The Wallstreet design was updated in August 1998 (Wallstreet II). It featured a 14.1" display on 266 MHz and 300 MHz models. The 233 MHz machine was now equipped with a vastly improved TFT panel (compared to the passive matrix of the 12.1" Wallstreet I series), as well as a 512 KB backside cache allowing for far superior performance at the same 233 MHz, though it was equipped with 2 MB onboard VRAM compared to the 4 MB on the faster 14.1" models. The 13.3" display was removed from the line, owing to both the falling production costs of the larger TFT and the near guaranteed failure of the 13.3" models' ribbon cable through the hinge; it was produced slightly too short, and many failed soon after purchase. Processor speeds were bumped on the faster two models, resulting in 233 MHz, 266 MHz, and 300 MHz models. The case contained two docking bays, one on each side. The left hand bay could accommodate a battery, a 3.5" floppy disk, a third party Iomega Zip drive, or a third party add on hard drive. The right hand bay was larger and could accommodate any of the above plus a 5.25" optical drive (CD ROM or DVD ROM). A small internal nickel–cadmium battery allowed swapping of the main batteries while the computer "slept." With a battery in each bay, battery life was doubled. DVDs could be displayed with the use of a hardware decoder built into a CardBus (PCMCIA) card. The PowerBook G3 Series was Apple's first notebook offering that matched the build to order customization of the Power Mac G3 desktop line. Discontinued in May 1999, this would be the last Apple computer ever to bear the rainbow colored Apple logo and the last Mac to support Apple's SuperDrive. It was also the last Old World ROM model in the PowerBook series. The PDQ series was entirely produced in Taiwan, and the machine's manufacture labels (showing production in Ireland or Taiwan) on the underside of the machines can be used to identify between otherwise nearly identical Wallstreet and PDQ series for collectors and enthusiasts. Of note; the 12.1" and 13.3" Wallstreet I and PDQ series shared a more curved top case at all corners; the lid and its corners were flattened and squared off for the larger LCD of the 14.1" model resulting in a bulkier appearance. Many press releases and visual media at the time relied on the more 'attractive' curvature of the case on those smaller display models, regardless of the 14.1" model's superior and more upmarket display.

PowerBook G3 қолалық пернетақта (Lombard)

PowerBook G3 (Lombard) үшінші буыны 1999 жылдың мамырында ұсынылды. Ол алдыңғы нұсқасына қарағанда әлдеқайда жұқарақ және жеңілірек болды, сондай-ақ алғашқы New World ROM PowerBook болды. Батареясының қызмет ету мерзімі ұзартылды, ал Wallstreet II сияқты, пайдаланушы кеңейту ұясындағы оптикалық дискіні екінші батареямен алмастыру арқылы ұзақтығын 10 сағатқа дейін екі есе арттыра алды. Пернетақта да жақсартылды және енді мөлдір қола түсті пластиктен жасалған, осыдан "қола пернетақта" деген лақап аты пайда болды. Бұл дисплейдің арт жағында артқы жарықтандырылған Apple логотипі бар алғашқы Apple ноутбугі болды. Pismo, Lombard және Wallstreet II үшін ішкі қатты дискілерді өзара алмастыруға болады. Pismo және Lombard үшін кеңейту ұясындағы дискілер (DVD, CD, дискета, батарея) өзара алмастырылады, бірақ Wallstreet үшін бұл мүмкін емес. 333 МГц модельде DVD дискісі қосымша опция ретінде, ал 400 МГц нұсқасында стандартты жиынтықта келді. 400 МГц модельде DVD ойнату үшін аппараттық MPEG 2 декодері болды, ал 333 МГц модельде ол болған жоқ (Wallstreet қолданған PC картасынан басқа). DVD ойнатуды одан әрі жақсарту екі модельге де аппараттық қолдаусыз DVD дискілерін ойнатуға мүмкіндік берді. Бұл модель PowerBook желісіне USB порттарын енгізді, сонымен қатар SCSI қолдауын сақтап, ADB-ді толығымен жойды (дегенмен пернетақта мен тачпад ішкі түрде ADB интерфейсін пайдаланды). Графикалық өнімділікті PCI шинасындағы ATi Rage LT Pro чипсеті қамтамасыз етті, ол 14,1 дюймдік ЖҚ дисплейін 1024×768 максималды ажыратымдылықпен басқарды. Apple компаниясы Mac OS 8.6–10.3.9 нұсқаларын қолдайды, бірақ 10.4 нұсқасын қолдамайды, сонымен қатар егер екі RAM ұясы да бірдей өлшемдегі RAM модулімен толтырылмаса, OS X орнатылмайды (10.0 нұсқасынан басқа). XPostFacto 4 пайдаланушыларына Tiger-ге жаңартуға мүмкіндік береді, ол қолдау көрсетілмейтін машина үшін жақсы жұмыс істейді. Бұл PowerBook-тар үшін көбірек жад (512 МБ дейін), үлкен қатты дискі (128 ГБ дейін) және процессорды жаңарту (433 МГц G4 дейін) мүмкіндіктері бар.