Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1959 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымында тропикалық циклонның жалпы белсенділігі қалыпты деңгейге жақын болды. Маусым ресми түрде 1959 жылдың 15 маусымында басталып, 1959 жылдың 15 қарашасына дейін жалғасты. Бұл мерзім әр жылғы Атлант бассейнінде тропикалық циклогенездің ең көп жүретін кезеңін көрсетеді. Дегенмен, тропикалық циклон жылдың кез келген уақытында пайда болуы мүмкін, мысалы, 1959 жылы 28 мамырда «Арлин» тропикалық дауылдың пайда болуы осыны дәлелдейді. «Арлин» Луизиана штатына соқтығысып, АҚШ-тың Мексика шығанағының жағалауында шағын су тасқынына әкелді. Келесі тропикалық дауыл «Беула» Мексика шығанағының батысында қалыптасып, Мексика мен Техасқа көрінеу әсер етпеді. Маусымның соңында аты жоқ дауыл Флоридада аз ғана зиян келтірді, содан кейін Канаданың теңіз жағалауының бір бөлігін қиратып, «Эскуминак» апатына ұшырады. «Синди» дауылы Каролина штатына аз әсер етті. Шілде айының соңында «Дебра» дауылы Техас штатында су тасқынына себеп болды. Тамыз айында «Эдит» тропикалық даулы мен қыркүйек айында «Флора» дауылы құрлықта көзге көрінбейтін әсер етті. Маусымның ең ірі дауылы «Грейси» болды, ол Саффир-Симпсон дауыл шкаласы бойынша 4-санатты дауылға жетті. Сәл әлсірегеннен кейін, «Грейси» 29 қыркүйекте Оңтүстік Каролина штатына 4-санатты дауыл ретінде соқтығысты. Ол штатқа, сондай-ақ Солтүстік Каролина мен Вирджинияға күшті жел, толқынды теңіз, қатты жаңбыр және торнадо әкелді. Жалпы, «Грейси» 22 адамның қаза болуына және 14 миллион долларлық зиянға әкелді. «Грейси» дауылынан кейін «Ханна» дауылы болды, ол ұзаққа созылған, бірақ құрлыққа ешқандай әсер етпеген дауыл еді. Соңғы екі тропикалық циклон – «Ирен» тропикалық даулы мен «Жюдит» дауылы Флорида штатының жағалау және ішкі аймақтарында шағын су тасқынына себеп болды. 1959 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымының салдарынан жалпы зиян 24 миллион доллар (1959 жылғы АҚШ доллары) және 64 адамның қаза болуына әкелді.

Маусым қорытындысы

1959 жылы Атлантика мұхитындағы дауылдар маусымы 15 маусымда ресми түрде басталды және 15 қарашада аяқталды. Маусым барысында 11 тропикалық циклон тіркелді. Олардың барлығы тропикалық дауылға дейін жетті, ал біреуін қоспағанда, барлығына ат қойылды. Бұл көрсеткіштер Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасының 1950–2000 жылдардағы 9,6 тропикалық дауыл, 5,9 қатты дауыл және 2,3 аса қатты дауылдың орташа көрсеткіштерінен сәл жоғары (немесе тең) болды. 1959 жылғы Атлантика мұхитындағы тропикалық циклондардың салдарынан 64 адам қаза тауып, 24 миллион долларға жуық (1959 жылғы АҚШ доллары) шығын келтірді, бұл 1950–2000 жылдардағы орташа көрсеткіштен (94,7) сәл төмен.

Арлин тропикалық дауыл

28 мамырда Мексика шығанағының оңтүстік-шығысында пайда болған тропикалық толқын маусымның бірінші тропикалық депрессиясына айналды. Жаңа Орлеанда су тасқандықтан бірнеше жол жабылды. Сонымен қатар, қаладағы кем дегенде 100 үй суға батты. Батон-Руж қаласында суға батқан үйден ондаған адам жедел жәрдем көлігі мен арбамен қауіпті аймақтан эвакуацияланды. Жалпы, келтірілген зиян $500,000-ды құрады, ол салыстырмалы түрде аз. Арлинге байланысты бір өлім болды; Техас штатының Галвестон жағалауында ер адам құрдымға кетті.

Тропикалық дауыл Беула

13 маусымда Мексика шығанағы арқылы өте бастаған суық фронт тоқтады. SS Hondo кемесі желдің күшіні хабарлағаннан кейін,

Маусымдағы дауыл

18 маусымда Мексика шығанағының орталық бөлігінде тропикалық толқын тропикалық депрессияға айналды. Ол сол күні Флорида штатының Тампа шығанағы маңына жылдам солтүстік-шығысқа қарай бағыт алды. Флоридадағы шығын шамамен 1,7 миллион долларды құрады. Зардап шеккендерге көмек көрсету үшін Жаңа Брансуик балықшыларының апат қоры құрылды. Қор бірнеше айдың ішінде бүкіл Канададан, сондай-ақ Папа Иоанн XXIII және Королева Елизавета II-ден, соңғысы сол кезде елді аралап жүргенде, 400 000 доллар жинады.

Синди дауылы

5 шілдеде Флориданың шығысында орналасқан суық фронтпен байланысты төмен қысым аймағы тропикалық депрессияға айналды. Нью-Англиядағы дауыл салдарынан нашарлаған жол жағдайынан бес адам қаза тапты. Көптеген аймақтарда қатты жаңбыр жауды, мыңдаған адамдар эвакуацияланды. Зиян көбінесе сынған ағаш бұтақтары, қираған терезелер мен электр қуатының үзілуіне байланысты болды. "Синди" құйынымен бірге он бір торнадо әкелді, олардың екеуі Солтүстік Каролинада шағын зақымдар келтірді. Ең көп жауын-шашын Солтүстік Оңтүстік Каролинада жауды, онда жауын-шашын мөлшері жағалау бойындағы қалыпты деңгейден асып кетті. Осы кезде Каролина штатында құрғақшылық болғандықтан, жауған жаңбыр пайдалы болды. Атлантикалық Канадада тропикалық емес циклонға айналғаннан кейін, дауыл қатты жаңбыр мен жел тудырды, нәтижесінде бір кеме батып кетті. "Синди" салдарынан келтірілген зиян 75 000 долларға бағаланды. Теңіз кемелері дауылдың ең ауыр соққысын алды, көптеген кемелер құлап немесе зақымдалды. Әуе, теміржол және автомобиль тасымалы күрт тоқтатылды немесе толығымен дерлік тоқтатылды. Дауылдың күшті желдері ғимараттарға, терезелерге, жарнама тақталарына және шатырларға кең ауқымды зақым келтірді. Сонымен қатар, шамамен 90 бас мал суға батып кетті. Бразория, Галвестон және Харрис округтеріндегі зиян 6,685 миллион доллардан асты. Басқа аймақтардағы әсерлер жалпы шығынды 7 миллион долларға дейін арттырды.

Тамыз айының аяғында тропикалық дауыл

26 тамызда Атлант мұхитының орталық бөлігінде суық фронт ыдырап, төмен қысымды аймақ пайда болды. Баяу солтүстікке қарай жылжып, 28 тамызда тропикалық дауылға айналды, ал келесі күні жақындап келе жатқан суық фронт дауылды шығыс-солтүстік-шығысқа бұрды. Кемелердің бақылаулары бойынша, дауыл 31 тамыздағы ең жоғары жел жылдамдығына жеткені болжанып отыр. 3 қыркүйекте дауыл Ньюфаундленд пен Азор аралдарының арасындағы суық фронтпен өзара әрекеттесіп, экстратропикалық циклонға айналды. Бір күннен кейін дауыл Исландияның оңтүстік-батысындағы ірі экстратропикалық дауылға сіңірілді. 2016 жылы бұл дауыл Атлант мұхитындағы дауылдар туралы деректер базасына қосылды. Грейси 1989 жылы «Гюго» дауылына дейін Оңтүстік Каролина штатын шалған ең күшті тропикалық циклонның бірі болды. Құрлыққа жеткен соң тез күшін жоғалтып, 30 қыркүйекте экстратропикалық циклонға айналды. Оңтүстік Каролинаның жағалауында Чарльстон портындағы орташа төмен су деңгейінен 3 метр (9.7 фут) жоғары толқын тіркелді. Фолли аралындағы барлық үйлерге зиян келді, ал аралдың шығыс жағындағы жолдар су астында қалды. Грейси Бофорт аймағындағы желдің күшін 119 км/сағ (74 миль/сағ) дейін жеткізді. Ішкі аймақтарда Уолтерборо қаласында жел соқты. Чарльстон округінің 75% ауманында электр қуаты үзілді. Солтүстікке қарай Гарден-Ситиде F1 торнадосы үйлерге зақым келтірді. Оңтүстік Каролинаның жағалау аймағында 48 үй толығымен қирады, 349 үй ауыр зақым алды, ал 4115 үйге жеңіл зақым келді. Дауыл кезіндегі жауын-шашынның ең көп мөлшері Биг Медоуста тіркелді. Жалпы, Грейси 22 адамның өміне қатерлі болды және 14 миллион долларлық зиян келтірді. Осы кезде Колорадоның төмен қысымды аймағы Миссисипи алқабына полярлық ауа массасын әкелді, бұл дамушы жүйенің экстратропикалық сипаттамаларын көрсетеді. 6 қазанда тропикалық депрессия пайда болды және келесі екі күн бойы солтүстік-солтүстік-шығыс бағытта иректелді. 8 қазанда Айрин Флорида штатының Пенсакола қаласының жанында жақсы ұйымдастырылған тропикалық дауыл ретінде құрлыққа шықты. Дауыл тез арада күшін жоғалтып, тропикалық депрессияға айналды және 9 қазанның таңында толығымен ыдырады. Флоридада Айринге байланысты жаңбырдан туған су тасқыны Окичоби көлі маңындағы аймақтарға зиян келтірді. Форт Уолтон Бич маңындағы Шалимар қаласының жағалауындағы бірнеше жол су астында қалды. Жел ағаштарды және телефон бағанасын құлатып, Оушен-Ситиде қысқа мерзімді электр қуатының үзілуіне себеп болды. Флориданың батыс жағалауында қызыл жатқан су ағыны жалғасып жатты, ал дауылдың алдындағы жел мыңдаған өлген балықтарды жағаға шығарды. Жергілікті тұрғындар шіріген балықтың иісі шыдай алмайтындарын айтты.