Кіріспе

Джозеф Мерсер (9 тамыз 1914 – 9 тамыз 1990) – ағылшын футболшысы және жаттықтырушысы. Мерсер футболшы карьерасында «Эвертон» және «Арсенал» клубтарында қорғаушы ретінде ойнаса, кейін «Астон Вилла» және «Манчестер Сити» клубтарына бас жаттықтырушы болып келді, сондай-ақ Англия ұлттық футбол құрамасының уақытша бас жаттықтырушысы қызметін атқарды. Оның әкесі Ұлы соғыста газ шабуылынан туған денсаулық проблемаларынан кейін қайтыс болды, Мерсер 12 жаста болған кезде. Сол жақ жартылай қорғаушы Мерсер алғаш «Элсмир Порт Таун» клубында ойнады. Ол қарсыласының қимылын жақсы сезінетін, күшті тәсілдемеші еді. 1932 жылы 18 жасында «Эвертонға» қосылып, 1935–1936 маусымында тұрақты түрде бірінші құрамға ілікті. Мерсер «Эвертон» үшін 186 матч өткізіп, екі гол соқты және 1938–1939 маусымында Лига чемпионы атанды. «Эвертон» сапында ойнаған кезінде 1938–1939 жылдары Англия құрамасына 5 рет шақырылды. Өзінің буынындағы көптеген футболшылар сияқты, Мерсер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жеті маусым футболдан шеттеді. Ол сержант-майор болды және 26 халықаралық соғыс матчында ойнады, олардың көпшілігінде капитандыққа ие болды. «Эвертон» жаттықтырушысы Тео Келли Мерсерді Шотландияға қарсы матчта жақсы ойнамағаны үшін айыптады, бірақ шындығында Мерсер қатты шеміршек жарақатын алған еді. Тіпті ортопед маманымен кеңескеннен кейін де «Эвертон» басшылығы оның сөзіне сенбеді және Мерсер операциялық араласу шығындарын өзі төлеуге мәжбүр болды. Соғыс жылдары Мерсер «Честер Сити» клубында шақырылған ойыншы ретінде ойнады және 1942 жылдың қыркүйек айында «Галифакс Таунға» қарсы өткен матчта 4:1 есебімен жеңіске жетті. 1946 жылдың соңында Мерсер 9 000 фунт стерлингке (2022 жылғы бағамен 471 362 фунт стерлинг) «Арсеналға» ауысты, Ливерпульден қалалық поездемен қатынайтын. Келли Мерсердің басқа ойыншылармен қоштасу үшін «Эвертонға» қайтуына себеп болатын аяқ киімдерін трансфер келіссөздеріне алып келді. «Арсенал» сапындағы алғашқы матчын 1946 жылдың 30 қарашасында «Болтон Уондерерстің» қарсынында өткізді. «Арсеналға» келгеннен кейін Мерсер клуб капитаны болды. Капитан ретінде ол «Арсеналды» 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-шы жылдардың басындағы табысқа жеткізді, команданы турнир кестесінің төменгі жағынан шығарып, 1947–1948 маусымында Лига чемпионы атағын жеңіп алды. Мерсер 1950 жылы ФА кубогының жеңімпазы болды және сол жылы FWA Жыл футболшысы деп танылды. Ол «Арсеналды» 1952 жылы Кубок финалына жеткізді, бірақ «Ньюкасл Юнайтедке» 1:0 есебімен жеңілді. Келесі жылы «Арсенал» Мерсердің үшінші Лига титулын жеңіп алды, 1952–1953 жылғы Лига чемпионатында голдар есебі бойынша жеңіске жетті. Мерсер 1953 жылдың мамырында зейнеткерлікке шығуға шешім қабылдады, бірақ көп ұзамай ойыннан бас тартып, 1953–1954 маусымында «Арсеналға» оралды. 1954 жылдың 10 сәуірінде «Ливерпульге» қарсы матчта командаласы Джо Уэйдпен соқтығысып, екі жерден аяғы сынды, бір жылдан кейін футбол карьерасын аяқтады. Мерсер «Арсенал» сапында барлығы 275 матч өткізіп, екі гол соқты. 1955 жылдың 18 тамызында футболға оралып, маусымның алғашқы матчына дейін екі күн бұрын «Шеффилд Юнайтедтің» жаттықтырушысы болды. Мерсер қайтыс болған жаттықтырушы Рег Фрименнің орнына тағайындалды. Жаттықтырушылық мансабында ол сәттілікке жете алмады және алғашқы маусымы команданың лигадан төмен түсуімен аяқталды. Басқарушылықтың қалған уақытын Екінші дивизионда өткізді және 1958 жылдың желтоқсанында басқа клубқа ауысуды қалап, отставкаға келіп, Бірінші дивизиондағы соңғы орында тұрған «Астон Виллаға» көшті. Ол команданы ФА кубогының жартылай финалына жеткізгенімен, екінші дивизионға қайтадан түсті. «Виллада» талантты жас ойыншыларды қалыптастырды және оның командасы «Мерсер Майнорс» деп аталды. 1961 жылы алғашқы Лига кубогында «Вилланы» жеңіске жеткізді, бірақ 1964 жылы инсульт алды және жазылғаннан кейін «Астон Вилла» басқармасымен жұмыстан шығарылды. Осыған қарамастан, денсаулығы жақсарып, 1965–1971 жылдары «Манчестер Сити» клубының жаттықтырушысы ретінде үлкен жетістіктерге қол жеткізді. «Мейн Роудтағы» алғашқы маусымында клуб 1966 жылы Екінші дивизион титулын жеңіп, жоғары лигаға оралды. Екі маусымнан кейін Мерсер «Манчестер Ситиді» 1967–1968 жылғы Бірінші дивизион чемпионы атанды, содан кейін 1969 жылғы ФА кубогын, 1970 жылғы Лига кубогын және 1970 жылғы Еуропа кубогын жеңіп алды. 1970–1971 маусымында Мерсердің көмекшісі Малкольм Эллисонмен келіспеушіліктер туды, екеуі де «Манчестер Ситиді» сатып алу шайқасына қатысты. Мерсер құрметке ие Альберт Александр аға басқарған қазіргі басқарманы қолдады, ал Эллисон Питер Свелс басқарған қарсы топты қолдады, өйткені оған өз құқығында жаттықтырушы болатыны уәде етілді. Сатып алу сәтті аяқталды және Мерсердің машина тұрақ орны мен кеңсесі алынып тасталғанын білгенде, ол таң қалды. Бұл Мерсердің 1971 жылдың қазан айында «Манчестер Ситидің» бас менеджері болып тағайындалуына және Эллисонның команданы басқаруын қамтамасыз етті. Маусым соңында Мерсер «Манчестер Ситиден» кетіп, «Ковентри Ситидің» жаттықтырушысы болды, ол 1972–1974 жылдары басқарды. Сонымен қатар, Мерсер 1974 жылы сэр Альф Рамси отставкаға кеткеннен кейін Англия ұлттық футбол құрамасының уақытша бас жаттықтырушысы болды. Оның басқаруында Англия 1974 жылғы Британдық үй чемпионатын жеңіп алды, бұл титул Шотландиямен бөлісті. Барлығы Мерсер жеті матч өткізіп, олардың үшеуінде жеңіске жетті, үш ойын тең аяқталды және біреуінде жеңілді. Англия Футбол қауымдастығы осы нәтижелерге риза болды және Мерсердің ұзақ мерзімді қызметке тағайындалу мүмкіндігі туралы сұрақтар туды, оның көмекшісі «Ковентри Ситиден» Гордон Милн болды. Мерсер де келісімге дайын болғандай көрінді, бірақ Англия Футбол қауымдастығы басқа жоспарды жасады, қолда бар ең табысты ағылшын жаттықтырушысы «Лидс Юнайтедтің» Дон Ревиіне ұсыныс жасады.

Кейінгі өмірі

Ковентри Сити бас жаттықтырушысы лауазымынан кеткеннен кейін, ол 1975 жылдан 1981 жылы зейнетке шыққанға дейін клубтың директоры болып қызмет етті. Ол сондай-ақ, Ривакре ложасы №5805-ке қатысатын белсенді масон болды, ол Эллесмер-Портта орналасқан. 1970 жылы наурыз айында Мерсер «This Is Your Life» телешоуының батыры болды, ол Эмонн Эндрюс тарапынан күтпеген сыйға ие болды. 1976 жылы футболға қосқан үлесі үшін оған Британ империясы орденінің офицері мәртебесі берілді. Өмірінің соңғы жылдары ол Альцгеймер ауруынан зардап шекті және 1990 жылы 76 жасқа толып, сүйікті креслосында отырып қайтыс болды. Оны жесірі Нора сақтап қалды, ол футболға әуес болды және көп жылдар бойы Манчестер Сити командасын қолдау үшін матчтарға қатысты. Ол 2013 жылдың наурызында қайтыс болды, ал оның қоштасу рәсіміне 120-дан астам адам қатысты, олардың ішінде Ситидің легендалары Майк Саммерби, Тони Бук, Колин Белл және Джо Корриган, сондай-ақ Бобби Чарлтон болды. Оның есімі Манчестер Ситидің бұрынғы клубының құрметіне Манчестер стадионындағы Джо Мерсер жолына берілді. Жол бойында белгілі манчестерлік суретші Марк Кеннедидің Мерсердің екі мозаикасы орналасқан: біреуі Лига Чемпионаты кубогын көтеріп тұрған күлімдеген бейнесін, екіншісі – оның Мейн Роуд алаңына қарап, Киппакс трибунасына бұрылған арқасын бейнелейтін танымал суреттің нұсқасы. Оның Ситиге қосқан үлесі Манчестер стадионында «Auld Lang Syne» әуенімен орындалатын Киппакс әнінде мәңгі есте қалды: «Стретфорд Энд дауымен айқайлады: «Аспан Көктерінің соңы келді!» Джо Мерсер келді. Біз ойын ойнадық. Біз «Ротерхэм Юнайтедке» бардық, 1:0 есебімен жеңіске жеттік және Бірінші дивизионға оралдық. Біз Лиганы, Кубокты жеңдік, Еуропада да болдық. Біз тағы да Лигада жеңіске жеткенде, сіздерге осы әнді айтамыз: «Сити, Сити, Сити!» Мейн Роудтағы корпоративтік люкс, Джо Мерсер люксі 1993 жылы оның жесірі Нора тарапынан ресми түрде ашылды. Гудисон стадионында да осындай нысан бар. 1993 жылы Мерсердің ресми өмірбаянын Гари Джеймс жазды. Бұл кітап алты ай ішінде сатылып бітті және 2010 жылдың басында қайта қаралып, қайта басылды. Мерсердің суреті Эмираттар стадионының айналасын безендіретін қабырғалық суретте де бейнеленген. Мерсер 2009 жылдың 4 шілдесінде Престондағы Ұлттық футбол мұражайындағы Англия футбол құрмет залына енгізілді. Ол менеджерлік жетістіктері үшін марапатталды.

Басқарушылық статистика

TeamNatFromToRecordGWDLWin %Шеффилд ЮнайтедТамыз 1955Желтоқсан 195815664355741.0Астон ВиллаЖелтоқсан 1958Шілде 1964282120639942.6Манчестер СитиШілде 1965Қазан 1971292124828642.5Ковентри СитиМаусым 1972Мамыр 19749029223932.2Англия (уақытша)Мамыр 1974Маусым 1974733142.9