Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Поливинилхлорид (ПВХ) негізінде қатайтылатын модельдеу балшығы
PVC based hardenable modeling clay
Полимерлі балшық – поливинилхлорид (ПВХ) полимеріне негізделген қатайтылатын модельдеу балшығының бір түрі. Ол әдетте балшықты минералдарды қамтымайды, бірақ минералды балшық сияқты, гель тәрізді жұмысқа келгенше құрғақ бөлшектерге сұйық қосылады. Сол сияқты, бұйымды қатайту үшін пешке қояды, сондықтан оны көне тілде "балшық" деп атайды. Полимерлі балшық көбінесе өнер және қолөнер бұйымдарын жасау үшін қолданылады, сондай-ақ сәндік бөлшектер жасау үшін коммерциялық мақсатта да қолданылады. Полимерлі балшықтан жасалған өнер туындыларын қазір ірі музейлерде кездестіруге болады.
Polymer clay is a type of hardenable modeling clay based on the polymer polyvinyl chloride (PVC). It typically contains no clay minerals, but like mineral clay a liquid is added to dry particles until it achieves gel like working properties. Similarly, the part is put into an oven to harden, hence its colloquial designation as clay. Polymer clay is generally used for making arts and craft items, and is also used in commercial applications to make decorative parts. Art made from polymer clay can now be found in major museums.
Тарих
Бакелит, ерте пластмасса, дизайнерлер арасында танымал болды және полимерлік саздың алғашқы түрі болды, бірақ өңделмеген бакелиттің фенол негізі өртке оңай тұтанатын болды және ақырында өндірілісі тоқтатылды. Полимерлік саз алғаш рет бакелиттің орнына балама ретінде жасалды. Осы формулалардың бірі 1939 жылы неміс қуыршақ жасаушысы Кэтэ Крузеге ұсынылды. Ол өзінің фабрикасында қолдануға жарамсыз болғандықтан, Крузе оны қызы Софиге берді, ол отбасында "Фифи" деп белгілі болды, және ол оны модельдеу сазы ретінде сәтті пайдаланды. Бұл формула кейіннен Эберхард Фаберге сатылып, "FIMO" (Фифинің модельдеу қосылысы) деген атпен сатылды.
Bakelite, an early plastic, was popular with designers and was an early form of polymer clay, but the phenol base of uncured Bakelite was flammable and was eventually discontinued. Polymer clays were first formulated as a possible replacement for Bakelite. One of these formulations was brought to the attention of German doll maker Käthe Kruse in 1939. While it was not suitable for use in her factory, Kruse gave some to her daughter Sophie, who was known in the family as "Fifi", who successfully used it as modeling clay. The formulation was later sold to Eberhard Faber and marketed under the name "FIMO" (FIfi's MOdeling compound).
Құрамы
Полимерлі балшықтар ПВХ шайыры мен сұйық пластификатордан тұрады, сондықтан олар пластизол болып табылады. Полимерлі балшықтан жасалған пластизол реологиялық қасиеттеріне байланысты пластигель ретінде де жіктеледі. Бұл жоғары шығымды тиксотроптық материал: жеткілікті күш қолданылғанда материал ағып, жоғары тұтқырлы сұйықтық сияқты қозғалады, күш тоқтатылғанда қайтадан қатты күйге оралады. Осы пластикалық қасиет оны мақта немесе пастаға қарағанда модельдеу балшығы ретінде пайдалы етеді. Пластигельдер қыздырғанда да пішінін сақтайды, сондықтан полимерлі балшық пеште қатайтылғанда ерімейді немесе түсіп кетпейді. Негізгі шайырды әртүрлі тәсілдермен өзгертуге болады. Тұтқырлығын азайту немесе жұмысқа түсу қасиеттерін өзгерту үшін минералды май, лецитин және иіссіз минералды спирт қосылуы мүмкін. Мырыш оксиді, каолин немесе басқа да толтырғыштар кейде көлемін арттыру, серпімділік модулін немесе қысымға төзімділігін арттыру үшін қосылады. Полимерлі балшық көптеген түстерде қол жетімді, оларды әртүрлі түстермен немесе градиентті қоспалармен араластыруға болады. Арнайы эффектілерге жататындар: мөлдір, флуоресцентті, фосфоресцентті, сондай-ақ жасанды "інжулер", "металл" және "тастар".
Polymer clays contain a basis of PVC resin and a liquid plasticizer, making it a plastisol. Polymer clay plastisol is also categorized as a plastigel because of its rheological properties. It is a high yield thixotropic material: when a sufficient force is applied, the material yields, flowing like a viscous liquid until that force is removed, whereupon it returns to being a solid. This plasticity is what makes it useful as modeling clay as opposed to putty or paste. Plastigels retain their shape even when heat is applied, which is why polymer clay does not melt or droop when oven cured. The base resin can be modified in various ways. Mineral oil, lecithin, and odorless mineral spirits can be added to reduce its viscosity or alter its working properties. Small amounts of zinc oxide, kaolin, or other fillers are sometimes added to increase opacity, elastic modulus, or compression strength. Polymer clay is available in many colors, which can be mixed to create a wide range of colors or gradient blends. Special effect colors and composites include translucent, fluorescent, phosphorescent, and faux "pearls", "metallics", and "stone."
Қолдану
Полимерлі саз қатырмас бұрын жұмыс істеуге жарамды. Қатыру температураға байланысты, қалыңдығына 15 минуттан ұсталған температурада жүзеге асады. Полимерлі саз брендтері: Cernit, Oytra, Fimo, Kato Polyclay, Sculpey, PVClay Brasil, Crafty Argentina және Cosclay. Үйдегі қамыр қайнату машинасы полимерлі сазбен айналысатын суретшілер үшін көп мақсатты құрал болып табылады. Ол бірдей қалыңдықпен жапырақтар жасауға, түстерді араластыруға немесе түрлі-түсті жапырақтар жасауға, сондай-ақ сазды дайындауға (жұмсартуға) қолданылады. Пеште қатырылатын ПВХ пластизолы, "сұйық полимерлі саз" полимерлі сазға қосымша, бөліктерді біріктіру үшін немесе әртүрлі эффектілер жасау үшін желім ретінде қолданылуы мүмкін. Түсті сұйық саз жасау үшін пигменттер, пастель және қалыпты полимерлі саз қосылуы мүмкін. Сұйықтықты құйма бөлшектерді жасау үшін қалыптарға құюға болады.
Polymer clay remains workable until cured. Curing occurs at temperatures from to sustained for 15 minutes per of thickness. Brands of polymer clay include Cernit, Oytra, Fimo, Kato Polyclay, Sculpey, PVClay Brasil, Crafty Argentina and Cosclay. A home pasta making machine is a popular multi purpose tool for polymer clay artists. It is used to create sheets of uniform thickness, to mix colors or create variegated sheets, and to condition (soften) the clay. Oven hardenable PVC plastisol, "liquid polymer clay," is a complement to polymer clay that can be used as an adhesive to combine pieces, or to create various effects. Pigments, chalk pastel, and regular polymer clay can be added to make colored liquid clay. The liquid can also be poured into molds to produce cast parts.
Денсаулық және қауіпсіздік
Полимерлі қыш қауіпсіздігі, эндокриндік бұзушылар ретінде жіктелген белгілі бір фталатты пластификаторларға ұзақ мерзімді әсер етуге байланысты алаңдаушылық тудырады. Ойыншық немесе балаларға күтім жасау үшін қолданылса, онда қауіпсіздікті реттеуші органдар шектеген немесе тыйым салған алты фталаттың 0,1%-дан аспауы тиіс. Бұл алты фталат: DEHP (Di 2 этилгексил фталат), DBP (дибутил фталат), BBP (бензил бутил фталат), DINP (диизононил фталат), DIDP (диизодецил фталат) және DnOP (диноктил фталат, Тұтынушы өнімдерінің қауіпсіздігін жақсарту туралы заңға (CPSIA) сәйкес). Қаптамадағы нұсқауларды орындасаңыз (яғни, төмен температурада және қысқа пісіру уақытында) қыш күймейді. Егер қыш қателікке байланысты немесе пеш істен шықса, аз мөлшерде хлорлы сутегі газы бөлінеді, ол иіс шығарып, көзге немесе мұрынға тітіркеніс тудыруы мүмкін. Қыштан бөлінетін хлорлы сутегі газының мөлшері денсаулыққа зиян келтіруі мүмкін. Тестілеу талаптары мен ережелеріне сәйкес, тамақ немесе сусынды ұстауға немесе беруге арналған қыш өнімдері осы мақсаттар үшін ұсынылмайды немесе көзделуі мүмкін емес. Барлық полимерлі қыш өнімдері "тамаққа қауіпсіз" деп белгіленбеген. Пластификаторлар қатаю процесінен кейін өнімде қалады және сыртқа шығып, модельдеуші де, соңғы пайдаланушы да үшін денсаулыққа қауіп тудыруы мүмкін. Белгілі бір фталаттарды қолдануға шектеулер 2009 жылы Еуропалық Одақта да, АҚШ-та да күшіне енді. Барлық фталаттар денсаулыққа зиян келтірмейді және кейбіреулері медициналық қолдануға бекітілген.
Polymer clay safety is the subject of concern specifically regarding the long term effects of exposure to certain phthalate plasticizers that have been classified as endocrine disruptors. When used as a toy or child care item, it should not contain more than 0.1% of any of the six phthalates restricted or banned by the safety regulatory boards. These six phthalates are: DEHP (Di 2 ethylhexyl phthalate), DBP (Dibutyl phthalate), BBP (Benzyl butyl phthalate), DINP (Di isononyl phthalate), DIDP (Di isodecyl phthalate), and DnOP (Di n octyl phthalate, according to the Consumer Product Safety Improvement Act (CPSIA). If the instructions on the package are followed (i. e. low temperatures and brief baking times) one will not burn the clay. If the clay does burn because of a mistake or if the oven malfunctions, a small amount of hydrogen chloride gas could be released, which may cause odor and some eye or nose irritation. The amount of hydrogen chloride gas released from the clay could cause a health problem. Due to the testing requirements and regulations, clay products that would be used to hold or serve food or beverages are not recommended or intended for these applications. All polymer clay products are NOT labeled as "food safe". Plasticizers remain in the cured product and can leach out, making it a potential health hazard for both the modeler and end user. Restrictions on use of certain phthalates took effect in 2009 in both the European Union and United States. Not all phthalates pose a health hazard and some are approved for medical applications.
Басқа қолданыстар
Полимерлі балшықтан түрлі халық шеберлігінің бұйымдарын және әшекейлер жасауға болады.
Polymer clay can be used to make a variety of folk crafts and jewelry.