Кіріспе

Қорғасын мен қалайының қорытпасы.

Терне пластинасы – қалайының бір түрі: қорғасын мен қалайы қорытпасымен қапталған жұқа болат табақ. Терне қорытпасы 10–20% қалайы және қалған бөлігі қорғасыннан тұратын. Аз мөлшердегі қалайының арқасында, ол басқа қалайы түрлерінен арзан болды. Терне пластинасы сақтау ыдыстары, құмыралар және түтікшелер сияқты металл бұйымдарын жасауға, әсіресе өртенгіш сұйықтықтармен өнеркәсіптік қолдануға пайдаланылды. Құрамындағы қорғасынның көп болуына байланысты, қалайы пластинадан айырмашылығы, оны ұзақ сақтауға немесе тағамдық өнімдермен қолдануға болмайды. Терне пластинасы мырыш немесе қорғасынға қарағанда арзан балама ретінде шатыр жабуға да қолданылды. 2012 жылға дейін қорғасынды мырышпен алмастырып, 50% қалайы және 50% мырыш пропорциясында қолданды. Бұл қорытпаның балқу температурасы шамамен 360 градус Фаренгейт болды, бірақ қазір ол қолжетімсіз. Бүгінде тернемен қапталған металл 99,9% қалайымен қапталады, ал ыстыққа батырудың орнына, тұрақты гальваникалық жабу процесі қолданылады. Сонымен қатар, негізгі материал болаттан тот баспайтын болатқа ауыстырылды, бұл тот баспайтын болат қорытпаларының коррозияға төзімділігін арттырды. Таза қалайы қорытпасы дәнекерлеуді жеңілдетеді, себебі балқу температурасы біркелкі болады және әртүрлі балқу температурасы бар екі металдың температурасын сәйкестендіру қажеттілігі болмайды.

Қолдану

Терн тарихи түрде коррозияны тежеу үшін болат табақтарды жабу үшін қолданылған. Бұл мақсатқа ең арзан қорытпалардың бірі болды, ал қалайының мөлшері ең төмен деңгейде ұсталып, ыстыққа батырылған темір табаққа жабысуын қамтамасыз ету арқылы шығындар азайтылды. Тарихи терн металлын бояу қажет. Егер бояуы дұрыс сақталса, терн металлы 90 жыл немесе одан да ұзақ сақталуы мүмкін. Тернмен жабылған металл шатырларды ауыстыру үшін көбінесе тернмен жабылған болаттан (TCS II немесе Roofinox) немесе мыстан жасалған материалдар қолданылады, себебі бұл материалдар терн металлынан ұзақ өмір сүреді. Тернмен жабылған тот баспайтын болат шатырлар боялмаған күйінде 100 жыл немесе одан да көп сақталады, ал мыс шатырлар боялмаған күйінде 50 жыл немесе одан да көп сақталады. Терн II экологиялық себептермен қорғасынның орнына мырышты пайдаланды. Бүгінгі таңда қалайы жабынының негізгі себебі мен артықшылығы – эстетикалық көрініс. Қалайы ауа-райының әсеріне ұшырағанда табиғи матовый сұр түстің патинасын қалыптастырады. Ауа райының әсерінің нәтижесі қоршаған орта мен климаттық жағдайларға байланысты. Қоршаған орта мен атмосфералық жағдайларға қарай әртүрлі негізгі қорытпалар қолданылады. 439 қорытпасы ферриттік болып табылады және қалыпты жағдайларда қолданылады; ал жағалау аймақтарында 316L қорытпасы қолданылады, ол хлоридтерге төзімділігін арттырады.

Терминология

"Терне" термині француз тіліндегі "жарқырамайтын" деген сөзден шыққан және ық жаманың жылтыр бетімен салыстырғанда оның көңілсіз сыртқы түріне сілтеме жасаған болуы мүмкін. Терне жабылған болат "терне металлы" деп те аталады және көбінесе "қалай" деп айтылады (Slate Roof Bible қараңыз). Дәстүрлі терне жабылған болатты қазір сатып алуға болмайды, оның орнына терне жабылған тот баспайтын болаттан жасалған өнім (Roofinox қалаймен жабылған (Terne)) көптеген шатыр материалдары сататын дүкендерде қолжетімді.