Кіріспе

Италиялық дворян (1599–1656)

Оттавио Пиколомини, Амальфидің 1-ші герцогы (11 қараша 1599 – 11 тамыз 1656) – испандық генерал және кейін Киелі Рим империясының фельдмаршалы болған итальяндық дворян.

Ерте өмір

Пиколомини Флоренцияда Сильвио Пиколомини мен Виоланте Геринидің кіші ұлы ретінде дүниеге келді. Пиколоминилер үйі – Сиеналық әулет, оның екі өкілі папалық таққа отырған (Папалар Пий II және Пий III). Пиколомини жас кезінде әскери білім алып, он жетіге жуық шағында Испания королінің әскеріндегі пикмен болды. 1618 жылы Отыз жылдық соғыс басталды. Пиколомини Тоскананың Ұлы герцогы император әскеріне жіберген Богемиядағы кавалерия полкінің капитаны болып тағайындалды. Ол 1620 жылы Ақ тау шайқасында және кейін Венгрияда граф Чарльз Буккойдың басшылығымен көзге түсті. 1624 жылы ол қысқа мерзімге Бреданы қоршаған испан армиясында, содан кейін Солтүстік Италиядағы Готфрид Генрих Граф цу Паппенхаймнің кирасиер полкінің подполковнигі болып қызмет етті. 1627 жылы ол императорлық қызметке Фридланд герцогы Альбрехт фон Валленштейннің жеке күзетшісінің полковнигі және капитаны ретінде қайта оралды. Осы қызметте Пиколомини Помераниядағы Старгард халқынан ақша талап етуға тырысқаны үшін жаңылды. Бірақ оның адалдығы мен өкініші оны «ат және жаяу әскер полковнигі» шеніне қайтарды, сонымен қатар кавалерия және жаяу әскер полкіне қолбасшылық етті. 1628 жылы оның ағасы Асканио Пиколомини Сиена архиепископы болып тағайындалды, бұл Оттавиоға дипломатиялық әлемде орналасуға мүмкіндік берді. Валленштейн өзінің бағыныштысының келіссөздер жүргізу және интрига жасау қабілетін пайдаланды. Мантуан соғысы кезінде Пиколомини екі қызметті бірдей атқарды: епті дипломат және тонаушы сарбаз. 1630 жылы Швецияның Густав Адольф Германияға шабуыл жасады. Пиколомини Мантуан соғысын аяқтаған Шераско бітімін сақтау үшін 1631 жылдың қыркүйегіне дейін Феррарада кепіл ретінде ұсталып, Германияға тікелей орала алмады. Валленштейнге қолдау көрсеткеніне қарамастан, герцог Саксония, Бранденбург және Швецияға қарсы әрекетін қайта бастағанда, оны жоғарылату тізіміне енгізбеді. Содан кейін Пиколомини фельдмаршал-лейтенант Генрих Холк басшылығымен полковник қызметін атқарды, ол даниялық офицер еді, Лютцен шайқасында және басқа да операцияларда. XIX ғасыр авторлары Пиколоминидің Лютцен шайқасындағы рөліне қатты әсер етіп, оған бүкіл императорлық сол қанаттың басшылығын тегіс тағайындады. Ол, шындығында, кавалерия полкінің бастығы ретінде маңызды рөл атқарды, швед әскеріне қарсы көптеген шабуылдарды жетекшілік етті, оның астында бес жылқы атылып түсті және оның қару-жарағынан секіріп түскен мылтық оқтарынан алты ауыр жарақат алды.

Бас офицер ретінде

Соғыстың ресми есебін оқыған соң, император Пиколоминиді генерал-фельдвахтмейстер етіп тағайындады. Сонымен қатар, Лютцен шайқасында император әскерін біріктіруде маңызды рөл атқарған Холк, Валленштейннің талабы бойынша фельдмаршал болып тағайындалды, бұл Пиколоминидің наразылығын тудырды. 1633 жылғы жорықта Пиколомини Кенигграцта орналасқан отрядтың командирі болып тағайындалды. Мамыр айында Пиколомини Валленштейн мен бас әскерді Силезияға қарай сүйемелдеді, Бранденбург және Саксония князьдарын шведтерге қарсы императорға қосылуға мәжбүрлеуге тырысты. Пиколомини Валленштейннің саясатын және оның нәтижелерін мақұлдамағандықтан, герцогты құлату үшін әскери құпия келісімге қатысты. 1634 жылдың 24 қаңтарында Фердинанд II Валленштейнды қызметтен босату туралы жарлыққа қол қойды және граф Галлас пен Пиколоминиге герцогты жою жолын анықтауды тапсырды, бірақ оның өлімін тікелей талап етпеді. Дегенмен, құпия келісім герцогты өлтіру жоспарына айналды; Валленштейн 1634 жылдың 25 ақпанында Чеб қамалында қаза тапты. Пиколоминиге маршалдың таяғы, 100 000 гульден және Шығыс Богемиядағы Орлицке тауларындағы Наход иелігі сыйлық ретінде берілді. Пиколоминидің қастандыққа қатысуы Фридрих Шиллердің «Валленштейн» пьесасында көркемделіп суреттелген. Сол жылдың 5 және 6 қыркүйегінде Пиколомини Нордлинген шайқасында көзге түсті. Шайқастан кейін алғашқы тәуелсіз басқаруында ол Франкониядан Швеция және Гейльбронн лигасының әскерлерін ығыстырды. 1635-1639 жылдары Пиколомини Испанияға Оңтүстік Нидерланды мен Солтүстік Францияда қолдау көрсеткен императорлық қосымша корпусына басшылық етті. Осы қызметте ол бірнеше әскери жетістіктерге қол жеткізді, бірақ испан билігінен қолдаудың жетіспеуіне жиі шағымданды. 1636 жылы оның корпусы Сомманы кесіп өтіп, Корбидің маңызды бекінісін басып алған Франциядағы испан шабуылын қолдады. Өз әскерлері Ройді басып алып, Парижге Компиеньге дейін жеткеннен кейін, Пиколомини испан операцияларының жетекшісі, Австрияның кардинал-инфанты Фердинандты одан әрі ілгерілеуге шақырды, бірақ кардинал-инфант шабуылды тым тәуекелді деп санады. Пиколоминидің жетістіктеріне 1638 жылы Сент-Омердің француз қоршауын жеңілдету және 1639 жылдың 7 шілдесінде Томас Франциск, Кариньяно князі және әсіресе Тьонвилль князімен бірлесіп Маркиз де Фёкьерге қарсы жеңіске жетіп, оны жеңу кірді. 1638 жылы ол империя графы мәртебесімен марапатталды, ал 1639 жылы Испания королі Филипп IV-тен құпия кеңесші лауазымына және Амальфи герцогтігіне көтерілді. Әлі де 1639 жылы Пиколомини мен оның корпусы императордың бұйрығымен Богемияға шведтердің басып кіруін тоқтату үшін Оңтүстік Нидерландыдан қайтарылды. Матиас Галласты императорлардың бас қолбасшысы ретінде алмастыруға үміттене білгенімен, Пиколоминиге императордың інісі, Австрияның эрцгерцогы Леопольд Вильгельмге көмектесуге бұйрық берілді. Олар бірлесіп Йохан Банер басқаратын шведтерді жеңіп, 1640 жылы Богемия мен Саксонияны қорғады. Алайда, олар швед әскерін шайқаста жеңудегі басты мақсатына жете алмады. 1641 жылдың қаңтарында Банердің Регенсбург рейхстагына шабуыл жасау әрекеті сәтсіз аяқталғаннан кейін, Пиколомини мен Готфрид Хуин фон Гелеен оны біріккен императорлық және бавариялық күштермен қуды. Дегенмен, Пиколомини Банер әскерінің артқы бөлігін ғана ұстап, жеңе алды, ал қалғаны қашып кетті. 1642 жылдың қарашасында императорлар ақыры бүкіл швед армиясымен кездесті, бірақ Леннарт Торстенссонға қарсы Брайтенфельдтің екінші шайқасында жеңілді. Содан кейін ол бірнеше жыл испан қызметінде болды және гранде атағын алды, сондай-ақ Алтын Жүн орденіне қабылданды. 1647 жылы Испанияға қайта шақырылғаннан кейін, ол император әскеріне қайта оралу ниетімен испан командирі лауазымынан кетті.

Генералиссимусқа көтерілу

1648 жылы мамыр айында императорлық қолбасшы Петер Меландер, Холзаппель графы, Зюсмархаузен шайқасында қаза тапқан соң, Пиколомини императордың генерал-лейтенанты болып тағайындалды. Ол Отыз жылдық соғыстың соңғы науқанын өткізді, онда ол және Хуннольштейн бастаған бавариялықтар швед және француз әскерлерінің Инн және Дунай өзендеріндегі шабуылын тоқтатты, оларды Лех арқылы Бавариядан кері шегінуге мәжбүр етті. Вестфалия бейбіт шартынан кейін Пиколомини Нюрнбергтегі атқарушы конгресте императордың толық өкілдігімен қызмет етті, онда бейбіт шарттың ережелері талқыланып, орындалуы бақыланды. 1650 жылы қазан айында конгресс жұмысын аяқтағаннан кейін үш күн өткен соң, Фердинанд III «Пиколомини ханзадасына» алғыс хат жолдап, оны Империя ханзадасы деп жариялады және 114 566 гульден сыйлық берді.

Неке, өлім және мұра

1651 жылғы 4 маусымда Пиколомини Саксен-Лауенбург герцогы Юлиус Генрихтің қызы Мария Бенинья Франсискаға үйленді. Пиколомини өзінің алыс туысы Йозеф Сильвионы өршіп алды, бұл Шиллердің «Уолленштейн» романындағы ойдан туған ұлы Макс Пиколомини кейіпіне шабыттандырды. Йозеф Сильвио 1645 жылы оңтүстік Богемиядағы Янков шайқасынан кейін шведтердің қолынан қаза тапты. Пиколоминидің лауазымдары мен иеліктері оның бауырының немересіне көшті. 1757 жылы соңғысының немере інісі Октавио Эней Йозеф қайтыс болғаннан кейін, әулет тоқырады. Пиколоминидің екі заңды емес ұлы болды – Асканио мен Диего, олардың ұрпақтары қалды, біреуі Богемияда, екіншісі Италияда. Оның үлкен ұлы Асканио 1643 жылғы қыркүйекте Миров түбіндегі шайқаста жаяу әскер капитаны болып қаза тапты, ал кіші ұлы Диего Италияда «дон» атағын алып, «ақсүйек» болып, ақсүйек Мария Анна Таррагона Руксотоға үйленгеннен кейін қайтыс болды. Асканионың Лидуска Нюльттен заңды емес ұлы да болды. Пиколомини 1656 жылғы 11 тамызда аттан құлап қайтыс болды.