Кіріспе

Джеймс Бонд франшизасының ойдан шығарылған кейіпкері. Q – Джеймс Бонд фильмдері мен романдарының кейіпкері. Q – Q бөлімінің (кейін Q дивизиясы) басшысы, британдық құпия қызметінің жоғары құпиялықтағы далалық технологияларды бақылаумен айналысатын ғылыми-зерттеу және әзірлеу бөлімшесі. Q (квартирмейстер лауазымын білдіреді), М сияқты, есім емес, лауазымдық атау. Британдық құпия қызметіндегі жоғары лауазымды офицерлерге әріптерді псевдоним ретінде қолдануды оның алғашқы директоры, капитан сэр Мэнсфилд Джордж Смит Камминг (1859–1923) бастады, ол өзін жасыл сиямен жазылған C әрпімен қол қойды. Q, Eon Productions-тың 25 Джеймс Бонд фильмінің 22-сінде пайда болды, ал "Тірі қал және өл" (1973), "Казино Рояль" (2006) және "Кванттың қайғысы" (2008) фильмдерінен басқа. Q Eon емес фильмдерде де – "Казино Рояль" (1967) және "Ешқашан есімде болмасын" (1983) фильмдерінде де болды. 1963 жылдан 1999 жылға дейін Q, 1999 жылдың соңында қайтыс болғанға дейін Eon фильмдерінде Десмонд Льюэллин бейнеледі. Ал келесі фильмдерде оны Джон Клиз және Бен Уишо ойнады.

Романдар

Q кейіпкері Иан Флемингтің романдарында ешқашан көрінбейді, онда Q және Q бөлімі туралы ғана айтылады; алайда, Q Кристофер Вудтың романдарынан бастап, сондай-ақ Джон Гарднер мен Реймонд Бенсонның кейінірек жазған шығармаларында пайда болады. Олар Эонның шешімін қабылдап, кейіпкерді «Доктор Но» романынан қару жасаушы майор Бутройдпен біріктірген. Джон Гарднердің романдарында Q лауазымын Энн Райли (әріптестері Q'ute деп атайды) иеленеді. Ол сондай-ақ Бондпен қарым-қатынас құрады. Ол бұл лауазымды қысқа ғана уақытқа ие болды деп есептеледі, себебі Реймонд Бенсонның романдары Бутройдты ешқандай түсіндірмесіз қайта орналастырады. Джеффри Девердің «Carte Blanche» романында Сану Хирани таныстырылады, ол осы шығармада «Q» деп аталады. Чарльз Фрейзер Смит жасаған тыңшы құрылғылары арқасында Q кейіпкерінің шабыты осы адамнан келгендігі кеңінен мойындалады. Бұл құрылғылар Корольдік теңіз күштерінің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Q кемелерінің құрметіне Q құрылғылары деп аталды. Флемингтің романдарында Q және Q бөліміне жиі сілтемелер кездеседі, мысалы, «қажетті жабдықтар үшін Q-ға жүгініңіз» («Казино Рояль») және «Q бөлімі бәрін өз қолына алады» («Алмаз бен мәңгілік»), ал «Қ-ның шеберлері» туралы «Ресейден сүйіспенділікпен» романында айтылады.

Майор Бутройд

Алтыншы романында, «Доктор Но» кітабында, әскери қару-жарақ шебері, майор Бутройд алғаш рет пайда болады. Флеминг осы кейіпкерге Глазгода тұратын, қару-жарақ жөніндегі сарапшы Джеффри Бутройдтың атын қойды, ол жазушыға Бондтың қолданыстағы ең жақсы қаруларды пайдаланбайтынын хат арқылы жеткізген болатын.

Энн Райли

Бутройд Джон Гарднердің Бонд романдарында да кейде еске алынады, бірақ автор оның орнына Гарднердің алғашқы романында пайда болатын Энн Райлиге көбірек назар аударуды ұйғарды, «Лицензия жаңартылды» романында Бонд оны дереу «Q'ute» деп атады.

Фильмдер

Майор Бутройд "Доктор Но" және "Орысстан сүйіспеншілікпен" фильмдерінің сценарийлерінде көрінеді. Десмонд Льюэллин соңғы фильмде "Майор Бутройд" рөлі үшін көрсетілгенімен, М оның есімін "жабдық офицері" деп өзгертті, себебі режиссер Теренс Янг Бутройдті басқа кейіпкер деп есептеді. Гай Гамильтонның "Алтын саусақ" фильмінен бастап және одан кейінгі фильмдерде майор Бутройд көбінесе Q деп аталады; бірақ, "Мені жақсы көрген тыңшы" (1977) фильмінде ол диалогте қайтадан майор Бутройд деп есімделеді. Көптеген фильмдерде Q "көрініс артында" қатысады, не Лондоннан, немесе жасырын базалардан. Q-ның Бондтың миссияларына тікелей қатысатын екі ерекше жағдайы бар: "Октопусси" фильмінде, ол далалық жұмыстарға қатысады, соның ішінде жаман адамның қолбасшыларына қарсы соңғы шайқасқа, және "Өліме лицензиясы" фильмінде, 007 өз бетімен әрекет еткеннен кейін Бондқа қосылады.

Питер Бертон: 1962 (мажор Бутройд ретінде)

Бірінші фильмде, «Доктор Ноу» фильмінде Бутройдты Питер Бертон бір ғана сахнада ойнайды, онда ол Бондтың .25 ACP Beretta 418 (экранда .32 Beretta 35 ретінде көрсетілген) пистолетін .32 Walther PPK тапаншасымен ауыстырады. Оны М «қару шебері» деп атайды, кейіннен майор Бутройд деп атайды. Бёртонның «Орысстан келген сәлеммен» фильміндегі рөлін қайта ойнауына кестелік қиындықтар кедергі келтірді, бірақ ол кейіннен Бонд фильмдерінде екі рет пайда болды: алғаш рет 1965 жылғы «Тандербол» фильмінде RAF офицері ретінде, содан кейін 1967 жылғы «Казино Рояль» сатиралық фильмінде құпия агент ретінде.

Мұра

Нағыз MI6 технология бөлімінің басшысы агенттіктің төрт бас директорының бірі болып табылады және тікелей Құпия барлау қызметінің басшысына есеп береді. Құпия барлау қызметінің басшысы "C" деп, ал емес "M" деп аталатын болса, технология бөлімінің басшысы Бон кейіпкерінің құрметіне "Q" деп аталады, ал бөлімнің рухани атмосферасы "Q мәдениеті" деп белгілі.