Джеймс Бонд: Британдық тыңшылар франшизасы

Кіріспе

Британдық тыңшы туралы медиа франшиза

сериясы

Джеймс Бонд сериясы 1953 жылы жазушы Ян Флеминг жасаған, титулдық кейіпкер – британдық құпия қызметіндегі ойдан шығарылған агент, оны Флеминг он екі роман мен екі әңгімелер жинағында бейнелеген. Флеминг 1964 жылы қайтыс болғаннан кейін тағы сегіз автор ресми түрде Бонд романдары мен романдауларын жазды: Кингсли Амис, Кристофер Вуд, Джон Гарднер, Реймонд Бенсон, Себастьян Фолкс, Джеффри Девер, Уильям Бойд және Энтони Хоровиц. Соңғы роман – Энтони Хоровицтің 2022 жылдың мамырында жарық көрген «With a Mind to Kill» романы. Бұған қоса, Чарли Хигсон жас Джеймс Бонд туралы серия жазды, ал Кейт Уэстбрук серияның тұрақты кейіпкері Монипеннинің күнделіктеріне негізделген үш роман жазды. Кейіпкер – сонымен қатар «қос нөл жеті» (double oh seven) кодын иеленеді – теледидар, радио, комикстер, бейне ойындар мен фильмдерге бейімделді. Фильмдер – үздіксіз ең ұзақ экранда көрсетіліп келе жатқан фильмдердің бірі, олардың жалпы кассалық табысы 7,04 миллиард АҚШ долларын құрайды, бұл оларды 1962 жылы Шон Коннеридің Бонд рөлінде ойнаған «Доктор Ноу» фильмімен басталып, бүгінгі күнге дейін ең табысты бесінші фильм сериясы етеді. 2021 жылға дейін Eon Productions сериясында жиырма бес фильм шықты. Соңғы Бонд фильмі «No Time to Die» (2021) Дэниел Крейгтің Бонд рөліндегі бесінші рөлі болды; ол Eon сериясында Бонд рөлін ойнаған алтыншы актер. Сондай-ақ, екі тәуелсіз Бонд фильмі бар: «Казино Рояль» (1967 жылы Дэвид Нивеннің қатысуымен) және «Ешқашан ешқашан айтпа» (1983 жылы Eon өндірген бұрынғы фильмдің ремейкі, 1965 жылғы «Thunderball», екеуі де Коннеридің қатысуымен). 2015 жылы серияның жалпы құны 19,9 миллиард долларға бағаланды (кассалық табыс, DVD сату және тауарлық өнімдерді ескере отырып), бұл Джеймс Бондты барлық уақыттағы ең табысты медиа франшизалардың біріне айналдырды. «Казино Рояль» сонымен қатар 1954 жылы CBS телеарнасының «Climax!» сериясының аясында бір сағаттық телешоу ретінде бейімделді. Бонд фильмдері көптеген ерекшеліктерімен танымал, соның ішінде саундтректері, тақырыптық әндері бірнеше рет «Оскар» сыйлығына ұсынылып, үш рет жеңіске жетті. Фильмдердің көпшілігінде кездесетін басқа маңызды элементтерге Бондтың көліктері, қарулары және оған Q бөлімімен қамтамасыз етілген құрылғылар кіреді. Фильмдер сонымен қатар Бондтың түрлі әйелдермен қарым-қатынасы үшін де белгілі, олар көбінесе «Бонд қыздары» деп аталады.

The James Bond series focuses on the titular character, a fictional British Secret Service agent created in 1953 by writer Ian Fleming, who featured him in twelve novels and two short story collections. Since Fleming's death in 1964, eight other authors have written authorised Bond novels or novelisations: Kingsley Amis, Christopher Wood, John Gardner, Raymond Benson, Sebastian Faulks, Jeffery Deaver, William Boyd, and Anthony Horowitz. The latest novel is With a Mind to Kill by Anthony Horowitz, published in May 2022. Additionally Charlie Higson wrote a series on a young James Bond, and Kate Westbrook wrote three novels based on the diaries of a recurring series character, Moneypenny. The character—also known by the code number 007 (pronounced "double oh seven")—has also been adapted for television, radio, comic strip, video games and film. The films are one of the longest continually running film series and have grossed over US$7.04 billion in total at the box office, making it the fifth highest grossing film series to date, which started in 1962 with Dr. No, starring Sean Connery as Bond. as of 2021, there have been twenty five films in the Eon Productions series. The most recent Bond film, No Time to Die (2021), stars Daniel Craig in his fifth portrayal of Bond; he is the sixth actor to play Bond in the Eon series. There have also been two independent Bond film productions: Casino Royale (a 1967 spoof starring David Niven) and Never Say Never Again (a 1983 remake of an earlier Eon produced film, 1965's Thunderball, both starring Connery). In 2015, the series was estimated to be worth $19.9 billion in total (based on box office grosses, DVD sales and merchandise tie ins), making James Bond one of the highest grossing media franchises of all time. Casino Royale has also been adapted for television, as a one hour show in 1954 as part of the CBS series Climax!. The Bond films are renowned for a number of features, including their soundtracks, with the theme songs having received Academy Award nominations on several occasions, and three wins. Other important elements which run through most of the films include Bond's cars, his guns, and the gadgets with which he is supplied by Q Branch. The films are also noted for Bond's relationships with various women, who are popularly referred to as "Bond girls".

Теледидар

1954 жылы CBS Иан Флемингке 1000 доллар (доллармен) төледі, оның "Казино Рояль" романын "Казино Рояль" атты бір сағаттық телехикаяға бейімдеу үшін, бұл "Қиямет!" сериясының бір бөлігі болды. Эпизод 1954 жылғы 21 қазанда тікелей эфирде көрсетілді, онда Барри Нельсон "Карта сезімі" Джеймс Бонд рөлінде, ал Питер Лорр Ле Шифре рөлінде ойнады. Роман американдық көрермендерге арналғандықтан, Бонд "Біріккен барлау" қызметіне жұмыс істейтін американдық агент ретінде бейімделді, ал романда американдық болған Феликс Лейтер экранда британдық болып өзгертіліп, "Кларенс Лейтер" деп аталды. 1973 жылы BBC-нің "Omnibus: Британдық батыр" деректі фильмінде Кристофер Кэзенов мұндай тайтл рөлдердің бірнешеуін (мысалы, Ричард Ханней және Булдог Драммонд) ойнады. Деректі фильмде "Алтын есім" фильмінен алынған эпизодтарда Джеймс Бонд суреттелді, онда 007-ге фильмдегі лазер сәулесі емес, романнан алынған дөңгелек арамен қауіп төндірілді, сондай-ақ "Алмаз – мәңгілік" фильмінен де үзінділер көрсетілді. 1991 жылы "Джеймс Бонд кіші" атты анимациялық сериал жарық көрді, онда Кори Бертон Бондтың жүрегінен туған інісі Джеймс Бонд кіші рөлін ойнады. 2022 жылы франшизаға негізделген "007: Миллионға жол" реалити-шоуы Amazon Prime Video платформасында жарық көрді.

Радио

1958 жылы «Мунрейкер» романы Оңтүстік Африка радиосында Боб Холнеспен бірге, Бонд дауысын беріп таратылды. «The Independent» газеті хабарлағандай, «Бобтың мәдениетті дауысына, ол әлемді билеуге тырысқан зұлым қылмыскерлерді жеңгенде, бүкіл Одақтағы тыңдаушылар қуанды». BBC Флемингтің бес романын эфирге шығарды: 1990 жылы «Сіз тек екі рет өмір сүресіз» романы BBC Radio 4 үшін 90 минуттық радио-спектакль болып бейімделді, онда Майкл Джейстон Джеймс Бонд рөлін ойнады. Спектакль 2008 мен 2011 жылдар аралығында бірнеше рет қайталанды. 2008 жылдың 24 мамырында BBC Radio 4 «Доктор Но» романының бейімделуін көрсетті. Eon Productions нұсқасында Бондтың жауы Гюстав Грейвс рөлін ойнаған актер Тоби Стивенс Бонд рөлін ойнады, ал Доктор Но рөлін Дэвид Сучет сомдады. Оның сәттілігінен кейін тағы бір әңгіме бейімделді және 2010 жылдың 3 сәуірінде BBC Radio 4 «Голдфингер» романын көрсетті, онда Стивенс тағы да Бонд рөлін ойнады. Сэр Иэн МакКеллен Голдфингер рөлінде болды, ал Стивенстің «Басқа бір күн» фильміндегі әріптесі Розамунд Пайк Пусси Галлор рөлін ойнады. Спектакльді Арчи Скоттни Флемингтің романынан бейімдеді, ал режиссері – Мартин Джарвис. 2012 жылы «Орысстан, махаббатпен» романы Radio 4 үшін драматизацияланды, онда Стивенс Бонд рөлін ойнаған толық актерлік құрам жұмыс істеді. 2014 жылдың мамырында Стивенс тағы да Бонд рөлін ойнады, «Оның мәжәстірінің құпия қызметі» романы бойынша, Альфред Молина Блофельд рөлінде, ал Джоанна Ламли (1969 жылғы фильмде пайда болған) Ирма Бант рөлінде ойнады.

Комикстер

1957 жылы Daily Express газеті Иэн Флемингке оның әңгімелерін комикстерге бейімдеуді ұсынды, оған әр роман үшін 1500 фунт стерлинг және таралымнан түскен табыстың бөлігі берілді. Бастапқыда тартынған Флеминг, комикстер оның жазу стилінің сапасына жете алмайды деп ойлап, келісім берді. Daily Express газетіне Бондты бейнелеуге көмектесу үшін Флеминг суретшіге Джеймс Бондтың қалай көрінетінін суреттеуді тапсырды. Алайда, суретші Джон Макласки Флемингтің 007-сі тым "ескірген" және "соғысқа дейінгі" көрінеді деп шешіп, оның кейпін еркекше ету үшін өзгертті. Алғашқы комикс – «Казино Рояль» 1958 жылдың 7 шілдесінен 13 желтоқсанына дейін жарық көрді, оның авторы Энтони Херн, суретшісі – Джон Макласки. Көптеген Бонд романдары мен әңгімелері иллюстрация үшін бейімделді, сондай-ақ Кингсли Амистің «Полковник Күн» романы да бейімделді. Бұл жұмыстарды Генри Гаммидж немесе Джим Лоуренс жазды (болашақтағы «Модести Блейз» авторы Питер О’Доннел жазған «Доктор Но» романынан басқа), ал 1966 жылы Макласкинің орнына Ярослав Хорак суретші болды. Флеминг пен Амистің материалдары бейімделгеннен кейін, түпнұсқа әңгімелер жазылып, Daily Express және Sunday Express газеттерінде 1977 жылдың мамырына дейін жарияланды. Джеймс Бонд фильмдерінің бірнеше комикс адаптациялары жылдар бойы жарық көрді. Мысалы, 1962 жылдың қазан айында «Доктор Но» фильмі шыққан кезде Норман Дж. Нодель жазған сценарий негізінде комикс адаптациясы Ұлыбританияда «Classics Illustrated» антологиясының бөлігі ретінде жарық көрді. Кейіннен 1963 жылдың қаңтарында ол АҚШ-та «DC Comics» баспасының «Showcase» антологиясының бөлігі ретінде қайта басылды. Бұл Джеймс Бондтың американдық комикстерде алғашқы пайда болуы болды және британдық комикстің жоғары деңгейдегі американдық комиксте қайта басылуының сирек кездесетін мысалы еді. Бұл сонымен қатар нәсілдік негізде цензураға ұшыраған алғашқы комикстердің бірі болды (кейбір тері түстері мен диалогтар американдық нарыққа бейімделді). 1981 жылы «For Your Eyes Only» фильмі шыққан кезде «Marvel Comics» фильмнің екі бөлімді комикс адаптациясын жариялады. 1983 жылы «Октопусси» фильмі кинотеатрларда көрсетілген кезде «Marvel» комиксі де шықты. «Лицензияны өлтіру» фильмі үшін «Eclipse» бір реттік комикс шығарды, бірақ Тимоти Далтон өзінің бейнесін пайдалануға рұқсат бермеді. 1989 жылдан бастап «Marvel», «Eclipse Comics», «Dark Horse Comics» және «Dynamite Entertainment» баспалары арқылы жаңа Бонд әңгімелері дайындалып, жарияланды.

In 1957, the Daily Express approached Ian Fleming to adapt his stories into comic strips, offering him £1,500 per novel and a share of takings from syndication. After initial reluctance, Fleming, who felt the strips would lack the quality of his writing, agreed. To aid the Daily Express in illustrating Bond, Fleming commissioned an artist to create a sketch of how he believed James Bond looked. The illustrator, John McLusky, however, felt that Fleming's 007 looked too "outdated" and "pre war" and changed Bond to give him a more masculine look. The first strip, Casino Royale was published from 7 July 1958 to 13 December 1958 and was written by Anthony Hern and illustrated by John McLusky. Most of the Bond novels and short stories have since been adapted for illustration, as well as Kingsley Amis's Colonel Sun; the works were written by Henry Gammidge or Jim Lawrence (except for the adaptation of Dr. No which was written by future Modesty Blaise creator Peter O'Donnell) with Yaroslav Horak replacing McClusky as artist in 1966. After the Fleming and Amis material had been adapted, original stories were produced, continuing in the Daily Express and Sunday Express until May 1977. Several comic book adaptations of the James Bond films have been published through the years: at the time of Dr. No's release in October 1962, a comic book adaptation of the screenplay, written by Norman J. Nodel, was published in Britain as part of the Classics Illustrated anthology series. It was later reprinted in the United States by DC Comics as part of its Showcase anthology series, in January 1963. This was the first American comic book appearance of James Bond and is noteworthy for being a relatively rare example of a British comic being reprinted in a fairly high profile American comic. It was also one of the earliest comics to be censored on racial grounds (some skin tones and dialogue were changed for the American market). With the release of the 1981 film For Your Eyes Only, Marvel Comics published a two issue comic book adaptation of the film. When Octopussy was released in the cinemas in 1983, Marvel published an accompanying comic; Eclipse also produced a one off comic for Licence to Kill, although Timothy Dalton refused to allow his likeness to be used. New Bond stories were also drawn up and published from 1989 onwards through Marvel, Eclipse Comics, Dark Horse Comics and Dynamite Entertainment.

Eon Productions фильмдері

Eon Productions, канадалық Гарри Солтцман мен америкалық Альберт Р. "Кабби" Броколидің компаниясы, Йен Флемингтің романының алғашқы киноадаптациясын шығарды – «Доктор Но» (1962), ол 1958 жылғы осы аттас роман негізінде түсірілді және 007 рөлінде Шон Коннери ойнады. Коннери тағы төрт фильмде ойнағаннан кейін «Сен тек екі рет өмір сүресің» (1967) фильмінен кейін рөлден кетіп, оның орнын Джордж Лэзенби «Ейе патшалығының құпия қызметі» (1969) фильмінде алды. Лэзенби бір рет ойнағаннан кейін рөлден бас тартып, Коннери Eon компаниясы түсірген соңғы фильмі «Алмаз – мәңгілік» үшін қайта келді. Роджер Мур «Тіріліп, өлді» (1973) фильмінде 007 рөліне тағайындалды. Ол Бондты он екі жыл ішінде тағы алты рет сомдады, содан кейін Тимоти Далтон екі фильмде оны алмастырды. Алты жылдық үзілістен кейін, оның ішінде заңдық таластар Бонд фильмдерінің Eon компаниясының өндірісіне қауіп төндірген кезде, ирланд актері Пирс Броснан «Алтын көз» (1995) фильмінде Бонд рөліне тартылды; ол 2002 жылға дейін барлығы төрт фильмде осы рөлде ойнады. 2006 жылы Дэниел Крейгке «Казино Рояль» (2006) рөлі берілді, ол серияны жаңартты. Крейг барлығы бес фильмде түсті. Серияға бүгінгі күнге дейін 7 миллиард доллардан астам табыс әкелді, бұл оны ең табысты фильмдер сериясының бесіншісі етеді.

Eon Productions, the company of Canadian Harry Saltzman and American Albert R. "Cubby" Broccoli, released the first cinema adaptation of an Ian Fleming novel, Dr. No (1962), based on the eponymous 1958 novel and featuring Sean Connery as 007. Connery starred in a further four films before leaving the role after You Only Live Twice (1967), which was taken up by George Lazenby for On Her Majesty's Secret Service (1969). Lazenby left the role after just one appearance and Connery was brought back for his last Eon produced film Diamonds Are Forever. Roger Moore was appointed to the role of 007 for Live and Let Die (1973). He played Bond a further six times over twelve years, before being replaced by Timothy Dalton for two films. After a six year hiatus, during which a legal wrangle threatened Eon's productions of the Bond films, Irish actor Pierce Brosnan was cast as Bond in GoldenEye (1995); he remained in the role for a total of four films through 2002. In 2006, Daniel Craig was given the role for Casino Royale (2006), which rebooted the series. Craig appeared for a total of five films. The series has grossed well over $7 billion to date, making it the fifth highest grossing film series. TitleYearActorDirectorDr. No1962Sean ConneryTerence YoungFrom Russia with Love1963Goldfinger1964Guy HamiltonThunderball1965Terence YoungYou Only Live Twice1967Lewis GilbertOn Her Majesty's Secret Service1969George LazenbyPeter R. HuntDiamonds Are Forever1971Sean ConneryGuy HamiltonLive and Let Die1973Roger MooreThe Man with the Golden Gun1974The Spy Who Loved Me1977Lewis GilbertMoonraker1979For Your Eyes Only1981John GlenOctopussy1983A View to a Kill1985The Living Daylights1987Timothy DaltonLicence to Kill1989GoldenEye1995Pierce BrosnanMartin CampbellTomorrow Never Dies1997Roger SpottiswoodeThe World Is Not Enough1999Michael AptedDie Another Day2002Lee TamahoriCasino Royale2006Daniel CraigMartin CampbellQuantum of Solace2008Marc ForsterSkyfall2012Sam MendesSpectre2015 No Time to Die2021Cary Joji Fukunaga

Атауы Жыл Актер Директор
«Доктор Но» 1962 Шон Коннери Теренс Янг
«Орыспен махаббат» 1963
«Алтын ерекше» 1964 Гай Гамильтон
«Көктемгі дауыл» 1965 Теренс Янг
«Сен тек екі рет өмір сүресің» 1967 Льюис Гилберт
«Ейе патшалығының құпия қызметі» 1969 Джордж Лэзенби Питер Р. Хант
«Алмаз – мәңгілік» 1971 Шон Коннери Гай Гамильтон
«Тіріліп, өлді» 1973 Роджер Мур
«Алтын қаруы бар адам» 1974
«Мені жақсы көрген тыңшы» 1977 Льюис Гилберт
«Ай саяхаты» 1979
«Тек сенің көздерің үшін» 1981 Джон Глен
«Октопусси» 1983
«Өлтіруге көзқарас» 1985
«Жанды күн» 1987 Тимоти Далтон
«Өлтіруге лицензия» 1989
«Алтын көз» 1995 Пирс Броснан Мартин Кэмпбелл
«Ертең ешқашан өлмейді» 1997 Роджер Споттисвуд
«Әлем жеткіліксіз» 1999 Майкл Аптед
«Тағы бір күн өлімі» 2002 Ли Тамахори
«Казино Рояль» 2006 Дэниел Крейг Мартин Кэмпбелл
«Кванттың жарық сәулесі» 2008 Марк Форстер
«Скайфолл» 2012 Сэм Мендес
«Спектр» 2015
«Уақыт өтіп бара жатыр» 2021 Кэри Джоджи Фукунага

Музыка

"Мақтаншы, өршіл, сенімді, қараңғы, қауіпті, қызықтыратын, әдемі, тоқтатылмас." — Дэвид Арнольд "James Bond Theme" туралы айтқан. Норман жазған және Барри аранжировкалаған тақырыпты тағы бір Бонд фильмінің композиторы Дэвид Арнольд "бэбоп свингінің зұлым, қараңғы, бұрмаланған электр гитарасымен үйлескендігі, ол сөзсіз рок-н-ролл аспабы еді. Ол сіз кейіпкерден күтетіннің бәрін бейнеледі: мақтаншақ, өршіл, сенімді, қараңғы, қауіпті, қызықтыратын, әдемі, тоқтатылмас. Ол мұны екі минутта жасады." Барри он бір Бонд фильмінің музыкасын жазды және "Доктор Но" фильміне Бонд тақырыбының аранжировкасы арқылы авторлық құқығы көрсетілмеген үлес қосты. Фильмдер үшін жазылған бірнеше әндер "Түпнұсқа ән" номинациясы бойынша Оскар сыйлығына ұсынылды, оның ішінде Пол Маккартнидің "Тірі қал және өл", Карли Саймонның "Ешкім одан жақсы орындай алмайды", Шина Истонның "Тек сіздің көздеріңіз үшін", Адельдің "Skyfall", Сэм Смиттің "Қабырғадағы жазу" және Билли Айлиштің "Өлуге уақыт жоқ" әндері бар. Eon компаниясы шығарған "Casino Royale" үшін Бёрт Бачарактың музыкалық қосымшасында Дастли Спрингфилд орындаған "The Look of Love" әні болды, ол "Үздік түпнұсқа ән" номинациясы бойынша Академия сыйлығына ұсынылды.

Бейне ойындар

1983 жылы Паркер Бразерс компаниясы жасаған және шығарған алғашқы Бонд видео ойыны Atari 2600, Atari 5200, Atari 8 биттік компьютерлер, Commodore 64 және ColecoVision платформалары үшін жарық көрді. Одан бері көптеген бейне ойындар фильмдер негізінде немесе түпкілікті сюжеттермен жасалды. 1997 жылы Rare компаниясы Nintendo 64 үшін GoldenEye 007 атты бірінші тұлғадан ату ойынын жасады, ол GoldenEye фильміне негізделген. Ойын жоғары бағалы пікірлер алды, 1998 жылы BAFTA Interactive Entertainment Award сыйлығымен «Жылдың үздік британдық әзірлеушісі» атанды, әлем бойынша сегіз миллионнан астам данасы сатылып, 250 миллион доллар табыс әкелді, бұл Nintendo 64 платформасының ең көп сатылған үшінші ойыны болды. Ол әрдайым барлық уақыттағы ең ұлы бейне ойындардың бірі деп есептеледі. 1999 жылы Electronic Arts лицензияны сатып алып, 1999 жылдың 16 желтоқсанында Tomorrow Never Dies ойынын шығарды. 2000 жылдың қазан айында Nintendo 64 үшін The World Is Not Enough ойыны, ал 2000 жылдың 21 қарашасында PlayStation үшін 007 Racing ойыны жарық көрді. 2003 жылы компания Джеймс Бонд 007: Everything or Nothing ойынын шығарды, онда Пирс Броснан, Уиллем Дафо, Хайди Клум, Джуди Денч және Джон Клиз сияқты актерлердің келбеттері мен дауыстары пайдаланылды. 2005 жылдың қарашасында Electronic Arts 007: From Russia with Love видео ойынын шығарды, онда Шон Коннеридің бейнесі мен Бондқа дауыс беруі қолданылды. Содан кейін Activision 2008 жылдың 31 қазанында сол аттас фильм негізінде 007: Quantum of Solace ойынын шығарды. 2010 жылдың қарашасында Даниэль Крейгтің қатысуымен GoldenEye 007 ойынының жаңа нұсқасы Wii және Nintendo DS платформалары үшін шығарылды. Бір жыл өткен соң Xbox 360 және PlayStation 3 үшін GoldenEye 007: Reloaded деген атпен жаңа нұсқасы жарық көрді. 2012 жылдың қазан айында 007 Legends ойыны шығарылды, онда Eon Productions сериясының Бонд актерлерінің әрқайсысынан бір миссия болды. 2020 жылдың қарашасында IO Interactive Project 007 жобасын жариялады, ол түпкілікті Джеймс Бонд видео ойыны, лицензиарлар MGM және Eon Productions компанияларымен тығыз байланыста жасалып жатыр.

Рөлдік ойын

1983 жылдан 1987 жылға дейін лицензиялық үстелдік рөлдік ойын, «Джеймс Бонд 007: Оның Ұлылығының құпия қызметінде рөлдік ойын», «Жеңіс ойындары» (Avalon Hill филиалы) басып шығарды және оны Джерард Кристофер Клаг жобалады. Ол сол кездегі ең танымал тыңшылық рөлдік ойыны болды. Ойын, ойыншыларға бастапқы сценарийлер жасауға қажетті материалдармен қатар, Eon Productions фильмдерінің көптеген бейімделулерінен кейін ойыншыларға авантюралар жасау мүмкіндігін де ұсынды, бірақ Бондтың оқиғалардағы әрекеттерін сліптей қайталауға жол бермей, қиындықтар тудыру үшін өзгерістер енгізілді. Бутройд Бондқа Beretta-ны 7,65 мм Walther PPK-ға ауыстыруды ұсынды, және бұл қару алмасу «Доктор Но» фильміне енді. Бутройд Флемингке сондай-ақ Berns Martin үш қабатты иыққа ілмелі қапшығы және SMERSH және басқа да жаулар қолданған бірнеше қарулар туралы кеңес берді. Алғыс айту ретінде Флеминг өзінің романдарының MI6 қару-жарақ сақтаушысына майор Бутройд есімін берді, ал «Доктор Но» фильмінде, құпия барлау қызметінің бастығы М, оны Бондқа «дүниедегі ең үздік шағын қару сарапшысы» деп таныстырды. Бонд «For Your Eyes Only» фильмінде Savage Model 99, ал «The Living Daylights» фильмінде .308 Winchester мылтығын қоса алғанда, түрлі мылтықтарды да қолданды. Флеминг кітаптарында Бонд қолданған басқа тапаншалардың ішінде Colt Detective Special және ұзын стволды Colt .45 Army Special болды. Алғашқы Бонд фильмі «Доктор Но» М-нің Бондқа Beretta-сын қалдырып, он сегіз фильмде қолданған Walther PPK-ны алуға бұйрық бергенін көрсетті. «Tomorrow Never Dies» және одан кейінгі екі фильмде Бондтың негізгі қаруы Walther P99 жартылай автоматты тапаншасы болды.

Көлік құралдары

Флеминг Бондтың алғашқы оқиғаларында Бондқа Амхерст Виллиерс суперкомпрессорлы 4 ½ литрлік сұр Bentley машинасын берді. Бондтың машинасы Хьюго Дракс "Мунрейкер" романында жарамсыз деп жазылғаннан кейін, Флеминг Бондқа Mark II Continental Bentley-ді берді, оны ол серияның қалған кітаптарында пайдаланды. "Голдфингер" барысында Бондқа Голдфингерді Франция бойынша іздеуге арналған іздеу құрылғысы бар Aston Martin DB Mark III машинасы берілді. Бонд келесі романдарда өз Bentley-іне қайта оралды. Фильмдердегі Бонд көптеген машиналарды жүргізді, оның ішінде 1980-ші жылдары Aston Martin V8 Vantage, 2000-ші жылдары V12 Vanquish және DBS, сондай-ақ Lotus Esprit; BMW Z3, BMW 750iL және BMW Z8. Дегенмен, оған Citroën 2CV-ден бастап Routemaster автобусына дейін, басқа да түрлі көліктерді жүргізуге тура келді. Бондтың ең танымал машинасы – күміс сұр Aston Martin DB5, ол алғаш рет "Голдфингер" фильмінде пайда болды; кейін "Thunderball", "GoldenEye", "Tomorrow Never Dies", "Casino Royale", "Skyfall" және "Spectre" фильмдерінде де көрсетілді. Фильмдер түсірілім және жарнама үшін бірнеше түрлі Aston Martin машиналарын пайдаланды, олардың бірі 2006 жылдың қаңтар айында АҚШ-та өткен аукционда аты-жөні аталмаған еуропалық коллекционерге 2,1 миллион долларға сатылды. 2010 жылы "Голдфингер" фильмінде пайдаланылған тағы бір DB5 аукционда 4,6 миллион долларға (2,6 миллион фунт стерлинг) сатылды.

Құралдар

Флемингтің романдары мен ерте экрандық бейімделулері, мысалы, «Орысстан, махаббатпен» фильміндегі қапшықталған портфель сияқты минималды жабдықтарды ұсынды, бірақ бұл жағдай фильмдерде күрт өзгерді. Дегенмен, Eon компаниясының өндірген екі «Бонд» фильмі – «Доктор Но» және «Орысстан, махаббатпен» Флемингтің соңғы әңгімесінде қолданылған құрылғылардың санының артуы арқылы «Алтын тапаншасы бар адам» романына әсер етті. «Бонд» фильмдерінің экрандық нұсқалары үшін Q бөлімінің миссияға дейінгі брифингі серияның маңызды мотивтерінің біріне айналды. «Доктор Но» шпиондық құрылғыларды ұсынбады, бірақ Гейгер санағышы қолданылды; өнеркәсіптік дизайнер Энди Дейви алғашқы экрандық шпиондық құрылғының «Орысстан, махаббатпен» фильмінде көрсетілген портфель екенін байқады және оны «классикалық 007 өнімі» деп сипаттады. 1964 жылғы «Алтын саусақ» фильмінде гаджеттерге көбірек мән берілді. Фильмнің сәттілігі Q бөлімінен «Бондқа» тыңшылық жабдықтарын беруге мүмкіндік берді, бірақ технологияны қолданудың артуы «Бондтың» жабдыққа тым тәуелді екендігіне, әсіресе кейінгі фильмдерде айыптауларға әкелді. Дейви «Бондтың құрылғылары фильмдегі кез келген басқа нюанстан да заман рухын жақын ұстанады» деп атап өтті. Алғашқы пародия 1964 жылы түсірілген «Карри Он шпион» фильмі болды, онда зұлым доктор Кроу Джеймс Бинд (Чарльз Хоутри) және Дафни Хонибэтт (Барбара Виндзор) сияқты агенттермен жеңілді. «Бондтың» бейнесіне қарсы шыққан фильмдердің бірі Гарри Палмер сериясы болды, оның алғашқы фильмі Майкл Кейннің қатысуымен 1965 жылы жарық көрген «Ипкресс файлы» болды. Кейіпкер – бұрынғы қылмыскер, кейін тыңшы болған, және академик Джереми Пэкер оны «Бондқа қарсы» немесе Кристоф Линднер «ойлаушы адамның Бонды» деп атады. Палмер сериясын Гарри Солцман өндірді, ол сондай-ақ Бонд сериясының негізгі экипаж мүшелерін, дизайнер Кен Адамды, редактор Питер Р. Хантты және композитор Джон Барриді қолданды. Дин Мартиннің қатысуымен түсірілген төрт «Мэт Хелм» фильмі (1966 және 1969 жылдар аралығында жарық көрген), Джеймс Коберннің қатысуымен түсірілген «Флинт» сериясы (1966 және 1969 жылдары екі фильмнен тұратын), ал «The Man from U.N.C.L.E.» сегіз фильммен киноэкранына көшіп келді: барлығы «Бондтың» танымал мәдениеттегі ықпалын көрсетті. Жақында жазушы, продюсер және комедиант Майк Майерстің «Остин Пауэрс» сериясы және Джонни Инглиш фильмдерінің трилогиясы сияқты басқа пародиалар да «Бонд» фильмдерінің элементтерін қолданды немесе пародиалады. 1962 жылы «Доктор Но» фильмінің жарық көргеннен кейін «Бонд, Джеймс Бонд» сөзі Батыс халық мәдениетінің сөздігіне енген сөз тіркесіне айналды: жазушылар Корк пен Скивалли «Доктор Но» фильмінің кіріспесі туралы «қолтаңбалық кіріспе бұрын-соңды ең танымал және сүйікті фильм сөзіне айналды» деді. 2001 жылы британдық кино көрермендері оны «кинодағы ең жақсы көретін бір сөйлем» деп таныды, ал 2005 жылы Америка кино институтының 100 жылдық сериясының бір бөлігі ретінде кино тарихындағы 22-ші ең үлкен цитата ретінде құрметке бөленді. 2005 жылы Америка кино институтының «100 жыл» сериясы Джеймс Бондтың кейіпкерін үшінші ең үлкен кино қаһарманы ретінде таныды. Ол сондай-ақ Empire журналының осындай тізімінде 11-ші орынға ие болды және Premiere журналы оны барлық уақыттағы бесінші ең керемет кино кейіпкері деп атады. 1965 жылы «Тайм» журналында «Джеймс Бонд осы онжылдықтың ең үлкен массалық құрметті батырына айналды» деп жазылған. Eon компаниясының түсірген 25 Джеймс Бонд фильмі – барлық уақыттағы ең ұзақ уақыт бойы жалғасып келе жатқан фильмдер сериясы. Eon компаниясының түсірмеген екі фильмді қоса алғанда, 27 «Бонд» фильмі 7,04 миллиард доллардан астам табысқа қол жеткізді, бұл оны бүгінгі күнге дейін алтыншы ең көп табысқа қол жеткізген франшизаға айналдырды. «Доктор Но» фильмінен бері әлем халқының төрттен бірі кем дегенде бір «Бонд» фильмін көрген. Ұлыбританияның кино дистрибьюторларының қауымдастығы британдық кино индустриясы үшін фильмдер сериясының маңыздылығын арттырып айту мүмкін емес, өйткені олар «индустрияның арқасын құрайды». Теледидар да «Бонд» фильмдерінің әсерін көрді, NBC сериясы «The Man from U.N.C.L.E.» «Бондтың» «бірінші желілік теледидар имитациясы» ретінде сипатталды, негізінен Флеминг серияның дамуы туралы кеңестер мен идеялар бергендіктен, тіпті басты кейіпкерге Наполеон Соло деген атау берді. «Бондтан» шабыт алған 1960 жылдардағы басқа телесериалдарға «I Spy» және «Get Smart» кіреді. Британдық мәдени икона деп саналатын Джеймс Бонд Ұлыбританияның символына айналды, Крейг ойнаған кейіпкер 2012 жылғы Лондон Олимпиадасының ашылу салтанатында королева Елизавета II-нің сүйемелдеушісі ретінде пайда болды. 1968 жылдан 2003 жылға дейін және 2016 жылдан бері Cadbury шоколад қорабы «Milk Tray» «Milk Tray Man» бейнесімен жарнамаланады, ол қиын «шабуылдарды» жасап, әйелге «Milk Tray» шоколад қорабын сыйлайтын «Бонд» стиліндегі қаһарман. «Бонд» кейіпкері Ұлыбританияның почта маркасында көп рет бейнеленді, соңғы рет 2020 жылдың наурыз айындағы 25-ші «Бонд» фильмінің шығуына орай жарық көрді. Фильмдер сериясының өмірі бойында көптеген қосымша өнімдер шығарылды. «Bondmania» термині «Beatlemania» терминіне ұқсас және 1964 жылы «Алтын саусақ» фильмінің үлкен сәттілігінен кейін пайда болды, «Бонд» фильмдеріне және олармен байланысты өнімдерге, саундтрек LP-лерінен бастап балалар ойыншықтарына, үстел ойындарына, «Бонд» тақырыбын ойнайтын сағаттарға және 007 брендінің киімдеріне деген сұранысты сипаттайды. 2018 жылы Австрия Альпісінің үстінде Джеймс Бонд мұражайы ашылды. Футуристикалық мұражай Sölden тауының Gaislachkogl шыңында теңіз деңгейінен 3048 метр биіктікте салынған. Нақты MI6 «Бондқа» күдіспен қарайды. Фильмдер тыңшылыққа жарамсыз болуы мүмкін үміткерлерді тартуы мүмкін, ал білікті үміткерлерді ынталандыруы мүмкін. SIS басшысы болған Алекс Янгер «Бонд» MI6 жұмысына үміткер болса, «ол өзінің әдеттерін өзгертуі керек» дейді. Янгер, алайда, франшиза MI6 үшін «күшті бренд қалыптастырғанын» айтты. «Біздің акронимнің жаһандық танылуын көптеген әріптестеріміз қызғанады» және «жаһандық аудиторияға барлық жерде бар тыңшылық күші» ретінде бейнеленгені «өте күшті күшейткіш» болды. Ресей Федералдық қауіпсіздік қызметі «Бондқа» қызғанып, ресейлік тыңшылардың ойдан туған бейнелері үшін жыл сайынғы сыйлық құрды.

Fleming's novels and early screen adaptations presented minimal equipment such as the booby trapped attaché case in From Russia, with Love, although this situation changed dramatically with the films. However, the effects of the two Eon produced Bond films Dr. No and From Russia with Love had an effect on the novel The Man with the Golden Gun, through the increased number of devices used in Fleming's final story. For the film adaptations of Bond, the pre mission briefing by Q Branch became one of the motifs that ran through the series. Dr. No provided no spy related gadgets, but a Geiger counter was used; industrial designer Andy Davey observed that the first ever onscreen spy gadget was the attaché case shown in From Russia with Love, which he described as "a classic 007 product". The gadgets assumed a higher profile in the 1964 film Goldfinger. The film's success encouraged further espionage equipment from Q Branch to be supplied to Bond, although the increased use of technology led to an accusation that Bond was over reliant on equipment, particularly in the later films. Davey noted that "Bond's gizmos follow the zeitgeist more closely than any other nuance in the films" The first parody was the 1964 film Carry On Spying, which shows the villain Dr. Crow being overcome by agents who included James Bind (Charles Hawtry) and Daphne Honeybutt (Barbara Windsor). One of the films that reacted against the portrayal of Bond was the Harry Palmer series, whose first film, The Ipcress File, starring Michael Caine, was released in 1965. The eponymous hero is a rough edged, petty crook turned spy, and was what academic Jeremy Packer called an "anti Bond", or what Christoph Lindner calls "the thinking man's Bond". The Palmer series were produced by Harry Saltzman, who also used key crew members from the Bond series, including designer Ken Adam, editor Peter R. Hunt and composer John Barry. The four "Matt Helm" films starring Dean Martin (released between 1966 and 1969), the "Flint" series starring James Coburn (comprising two films, one each in 1966 and 1969), while The Man from U. N. C. L. E. also moved onto the cinema screen, with eight films released: all were testaments to Bond's prominence in popular culture. More recently, the Austin Powers series by writer, producer and comedian Mike Myers, and other parodies such as the Johnny English trilogy of films, have also used elements from or parodied the Bond films. Following the release of the film Dr. No in 1962, the line "Bond James Bond", became a catch phrase that entered the lexicon of Western popular culture: writers Cork and Scivally said of the introduction in Dr. No that the "signature introduction would become the most famous and loved film line ever". In 2001, it was voted as the "best loved one liner in cinema" by British cinema goers, and in 2005, it was honoured as the 22nd greatest quotation in cinema history by the American Film Institute as part of their 100 Years Series. The 2005 American Film Institute's '100 Years' series recognised the character of James Bond himself as the third greatest film hero. He was also placed at number 11 on a similar list by Empire and as the fifth greatest movie character of all time by Premiere. In 1965, Time magazine observed "James Bond has developed into the biggest mass cult hero of the decade". The 25 James Bond films produced by Eon are the longest continually running film series of all time, and including the two non Eon produced films, the 27 Bond films have grossed over $7.04 billion in total, making it the sixth highest grossing franchise to date. It is estimated that since Dr. No, a quarter of the world's population have seen at least one Bond film. The UK Film Distributors' Association have stated that the importance of the Bond series of films to the British film industry cannot be overstated, as they "form the backbone of the industry". Television also saw the effect of Bond films, with the NBC series The Man from U. N. C. L. E., which was described as the "first network television imitation" of Bond, largely because Fleming provided advice and ideas on the development of the series, even giving the main character the name Napoleon Solo. Other 1960s television series inspired by Bond include I Spy, and Get Smart. Considered a British cultural icon, James Bond had become such a symbol of the United Kingdom that the character, played by Craig, appeared in the opening ceremony of the 2012 London Olympics as Queen Elizabeth II's escort. From 1968 to 2003, and since 2016, the Cadbury chocolate box Milk Tray has been advertised by the 'Milk Tray Man', a tough James Bond–style figure who undertakes daunting 'raids' to surreptitiously deliver a box of Milk Tray chocolates to a lady. Bond has been commemorated numerous times on a UK postage stamp issued by the Royal Mail, most recently in their March 2020 series to mark the 25th Bond film release. Throughout the life of the film series, a number of tie in products have been released. "Bondmania", a term deriving from the adjacent "Beatlemania" and initiated in 1964 following the enormous success of Goldfinger, described the clamour for Bond films and their related products, from soundtrack LPs to children's toys, board games, alarm clocks playing the Bond theme, and 007 branded shirts. In 2018, a James Bond museum opened atop the Austrian Alps. The futuristic museum is constructed on the summit of Gaislachkogl Mountain in Sölden at 10,000 ft (3,048 m) above sea level. The real MI6 has an ambiguous relationship with Bond. The films may attract job applicants who may be unsuited for espionage, while dissuading more qualified candidates. While serving as Chief of SIS, Alex Younger said that were Bond to apply for a MI6 job "he would have to change his ways". Younger said, however, that the franchise had "created a powerful brand for MI6 Many of our counterparts envy the sheer global recognition of our acronym", and that being depicted to global audiences as a "ubiquitous intelligence presence" was "quite a force multiplier". The Russian Federal Security Service so envied Bond that it created an annual award for fictional depictions of Russian spies.

Қоғамдық қабылдау

Джеймс Бонд франшизасы бүкіл әлемде кең танымал. 2014 жылы әлем халқының шамамен 20 пайызы кем дегенде бір Бонд фильмін көрген деп есептелді. 2012 жылы YouGov сауалнама ұйымы американдық Бонд жанкүйерлері арасында сауалнама жүргізіп, жауаптарды жас, жыныс және саяси көзқарасы бойынша жіктеді. Барлық топтар Шон Коннериді сүйікті Бонд актері деп таңдады. 2018 жылғы сауалнама көрсеткендей, американдық ересектердің 47 пайызы кем дегенде бір Бонд фильмін көрген, ал 27 пайызы барлық фильмдерді көрген. Елизавета II Джеймс Бонд рөлін ойнаған алғашқы алты актермен кездесті. Ол Коннеримен 1967 жылы «Сіз тек екі рет өмір сүресіз» фильмінің әлемдік премьерасында танысты. Патшалық өмірбаянының авторы Джайлс Брэндреттің сөзіне сүйенсек: «Ол Джеймс Бондтың алғашқы фильмдерін өте жақсы көретін», «олар тым шулы болмас бұрынғы» фильмдерді артық жақсы көретін. Джон Ф. Кеннеди, Рональд Рейган және Ким Чен Ир сияқты бірнеше белгілі саясаткерлер де осы франшизаның жанкүйерлері болған.

Сындар

Джеймс Бонд кейіпкері және оған байланысты медиа саяси спектрде көптеген сын-пікірлерге және реакцияларға ұшырады және осы күнгі танымал мәдениет зерттеулерінде де талқыланып жүр. Кейбір сарапшылар Бонд романдары мен фильмдерін әйелдерге деген жеккөрушілік пен сексизммен айыптайды. 2021 жылдың қыркүйегінде «Уақыт жоқ өлгенге» фильмінің режиссері Кэри Фукунага Шон Коннеридің Бонд бейнесін «негізінен зорлаушы» деп сипаттады. Бұл франшиза кейде діни сынға да ұшырайды. 1962 жылы Ватиканның ресми газеті «L'Osservatore Romano» «Доктор Но» фильмін айыптап, оны «күш қолдану, ұятсыздық, садизм және секс қауіпті қоспасы» деп атады. Бірақ 2012 жылы газет «Skyfall» фильміне жағымды баға берді. Географтар фильмдердегі экзотикалық орындардың Суық соғыстың динамикасындағы рөлін қарастырды, яғни шеткері аймақтардағы блоктар арасындағы билік күресін. Тағы бір сыншылар Бонд фильмдері империялық ностальгияны көрсетеді деп санайды.

Ел бойынша тыйым салу және цензура

Бірнеше елде Джеймс Бондтың бірнеше романдары, фильмдері мен бейне ойындарына тыйым салынды, цензураланды немесе өзгертілді. Шығарылған жылы Атауы Ел Ескертпелер Роман 1954 «Тірі және өлсін» Ирландия Республикасы 1954 жылы тыйым салынды. 1957 «Доктор Но» Франконың Испаниясы Франконың Испаниясында, «Доктор Но» романының соңғы беттері сексуалдық сілтемелер болғандықтан толығымен қиылып тасталды. Цензураланған басылымдар Испанияда бүгінге дейін кейде қайта шығарылады, көбінесе білмей. Әртүрлі Барлық атаулар КСРО КСРО бар болған кезеңде Бонд романдарына тыйым салынды. Ресейлік «Комсомольская правда» газеті осы серияны «заңдар мылтық ұшымен жазылатын, зорлау және зорлық ерлік саналатын, ал кісі өлтіру әзіл ретінде қаралатын» «қорқынышты әлемде» өтетінін айыптап, сынады. Фильмдер Әртүрлі Барлық атаулар КСРО КСРО бар болған кезеңде Бонд фильмдеріне тыйым салынды. Израиль кино цензурасы кеңесі Фребе 1937 жылы нацистік партиядан шыққанына дәлел тапқаннан кейін екі айдан соң, 1966 жылдың ақпанында тыйым алынды. Сонымен қатар, фильмнің өндірушілері Израильден тыйымды алып тастауды сұраған деген болжам бар, және Израиль халқының фильмді көруге деген қызығушылығы жоғары болғандықтан, тыйым алынып тасталды. 2012 «Skyfall» Қытай Халық Республикасы 2007 жылы Қытай 2006 жылғы «Казино Рояль» фильмінің елде цензурасыз көрсетілуіне рұқсат берді. Бұл елде өзгеріссіз шыққан алғашқы Бонд фильмі болды, содан кейін «Кванттық жұбаныш» фильмі шықты. Алайда, «Skyfall» фильміндегі азаптау көрінісі қиылып, субтитрлер өзгертілгеннен және фильмдегі проституцияға қатысты сілтемелер алынғаннан кейін өңделген нұсқада шықты. 2015 «Спектр» Үндістан 2015 жылы «Спектр» фильмі Үндістанда цензураланған күйі шықты, себебі Фильмдерді сертификаттау орталық кеңесі фильмдегі сүйісу көрінелерін 50%-ға қысқартуға бұйрық берді. Бейне ойындар 1997 «GoldenEye 007» Германия 1997 жылы Германия «GoldenEye 007» бейне ойынына тыйым салды, Германияның Федералдық тексеру кеңесі оны Кәмелетке толмағандарға зиянды медиа тізіміне енгізді. 2021 жылы тыйым алынды.

2023 жылғы өзгерістер

2023 жылдың ақпан айында Иан Флеминг Publications (Флемингтің барлық әдеби шығармаларын басқаратын ұйым) сезімталдық тексеруінің бөлігі ретінде Бонд сериясын өңдеді. Серияның 2023 жылғы сәуірде қайта жарыққа шығуы «Казино Рояльдің» 70 жылдығымен сәйкес келуі жоспарланған. Жаңа басылымдарда нәсілге қатысты бірқатар сілтемелер, соның ішінде кейбір қара сөздер, әйелдерді және гомосексуализмді кемсітетін тұжырымдар алынып тасталды. Олардың әрқайсысының басына келесідей ескерту қосылды:

«Бұл кітап қазіргі оқырмандарға ұнамсыз немесе қарсы келуі мүмкін сөздер мен көзқарастардың кең таралғаны заманда жазылған. Түпнұсқа мәтінге және оның жазылған кезеңіне мүмкіндігінше жақын болуға тырысып, осы басылымда бірқатар түзетулер енгізілді». Бұл шешімді бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғамдық пікір көшбасшылары қатаң сынап, өзгерістерді әдеби цензура деп бағалады. «The View» бағдарламасының жүргізушісі Вупи Голдберг наразылығын білдіріп, жағымсыз тарихи әдебиеттер өзгертілмеуі керек деп мәлімдеді, ал «National Review» журналының авторы Чарльз К. У. Кук және Дуглас Мюррей бұл өзгерістерді артық саяси дұрыс емес деп сынады. Флемингтің өмірбаянын жазған Эндрю Лайсетт те өзгерістерге қарсы болды, «Автор қағазға түсіргені қасиетті және өзгертілмеуі керек. Мәтінге енгізілетін барлық өзгеріс автордан шығуы керек» деп жазды.