Кіріспе
Horizon – BBC Two телеарнасында ғылым мен философия салаларын қамтитын, ұзақ жылдардан бері көрсетіліп келе жатқан британдық деректі телесериал.
Horizon is an ongoing and long running British documentary television series on BBC Two that covers science and philosophy.
Тарих
Бағдарлама алғаш рет 1964 жылғы 2 мамырда "Бакминстер Фуллер әлемі" атты бағдарламамен эфирге шықты, онда өнертапқыш Ричард Бакминстер Фуллердің теориялары мен құрылымдары зерттелді және "Горизонт" миссиясының мәлімдемесі енгізілді: "Горизонттың мақсаты – әлемнің ең көрнекті ғалымдары мен философтарының бірінің қызығушылықтарын, байқауларын және ойларын жеткізуге мүмкіндік беретін платформаны ұсыну, сондай-ақ олардың ғалам туралы өзгеріп отыратын көзқарастарын біздің ортақ білімімізге сіңіру". "Горизонт" BBC Two арнасында көрсетілуін жалғастыруда, ал 2009 жылы BBC Four арнасында "Горизонт" архивіне негізделген "Горизонт нұсқаулары" атты фильмдер сериясы қосылды. 2016 жылдың желтоқсанында "Горизонт" енді тек BBC Studios-тың ішкі өндіріс бөлімшесімен ғана жасалмайтыны жарияланды, және BBC тәуелсіз өндіріс компанияларын бағдарламаның жаңа бөлімдерін жасауға шақырды.
Эпизодтар
57 серия және 1200-нен астам эпизод түсірілді.
Ғылыми тақырыптарды кеңінен қамту
Horizon түрлі-түрлі тақырыптар мен даулы мәселелерді зерттеді, 1972 жылы ("Киттер, дельфиндер және адамдар") бағдарламасында үй жануарларының тағамында кит етінің қолданылуын тұтынушыларға жеткізді; сондай-ақ 1987 жылы ДНҚ құрылымының ашылуын көркемдеп бейнелеген, жүлделі "Life Story" деректі фильмін жасады. 1978 жылы кремнийлік чип туралы бағдарлама Швейцария сағат индустриясының төмендеуін көрсетті. 1993 жылы ерлердің сүектеу қабілетінің төмендеуі туралы ("Ерлерге шабуыл") "Эмми" жүлдесін алған эпизод Ақ үйde арнайы көрсетілді.
Формат
Бұл серияның форматы жылдар бойы әртүрлі болды.
1960-1980 жылдар
Алғашқы "Горизонт" - Рэмзи Шорт түсірген және режиссерлік еткен "Бакминстер Фуллер әлемі" 1964 жылдың 5 ақпанында көрсетілді. Ол стильді қалыптастырды; ұзақтығы 50 минут, кадрда жүргізуші болмады, сұхбат берушілер камерадан тыс сөйлейтін (әдетте, продюсер/режиссерге, олардың сұрақтары көбінесе монтаждалмайтын). 1980 жылға дейін "Горизонт", BBC-нің барлық деректі фильмдері сияқты, 16 мм пленкада түсірілді.
1990 жылдар
1990 жылдардың басынан бері Horizon ерекше баяндау форматын қалыптастырды, көбінесе ғылыми мәселелер мен жаңалықтарды көрермендердің өмірімен байланыстыру үшін "детективтік" метафораны пайдаланады. Horizon-ның көптеген бөлімдері шоу не ұсынатынын көрсететін кіріспе немесе мәзірден басталып, содан кейін екі "кезеңнен" тұрады, шамамен 25-35 минуттан кейін "сюжеттік өзгеру" болады. Бұл өзгеру жиі оқиғаны жеке ғалымның адамдық және интеллектуалдық ізденісінен бастап, сол жаңалықтың қандай әсер ететінін зерттеуге дейін жетелейді, сонымен қатар "мазмұнның" және бейнелеу темпінің өзгеруін қамтамасыз етеді. Көбінесе Horizon бөлімдері сарапшылар мен ғылымның салдарына ұшыраған адамдардың сөздерінен құралған монтажбен аяқталады, бұл қорытынды жасауға көмектеседі.
2000 жылдар
2008 жылдың басына дейін ұзақтығы 50 минутқа дейін стандартталған, ал 2008 жылдың екінші жартысында 60 минутқа дейін ұзартылды. Кейбір бөлімдер PBS-тің Nova сияқты басқа телеарналардың деректі фильмдерінен бейімделген, ал Horizon бөлімдері өз кезегінде PBS (американдық ағылшын тіліне) және әлемнің басқа телеарналары өз тілдерінде бейімдеп алады. 2022 жылдың шілдесінен 2024 жылға дейін жаңа бөлімдер көрсетілген жоқ. 2024 жылдың қаңтарында американдық Nova және Ашық университетімен бірлесіп, Артемида бағдарламасына арналған арнайы бөлім жарияланды.
Танымалдық
"Горизонт" бағдарламасы молекулалық биология және бөлшек физикасы сияқты күрделі тақырыптарды көрсетсе де, жоғары рейтингтерге ие болды. 2006 жылдың маусымынан бастап бағдарламаның бағыты өзгеріп, көңіл көтеруге басымдық берілді, бірақ тақырыптары бәрібір маңызды мәселелерді қамтиды. Мысалы, 2019 жылы "Өлім туралы әңгімелесуіміз керек" деген аталыммен көрсетілген эпизодта Кевин Фонг паллиативтік медицина клиницисті Марк Тауберт және оның өмірлік сақтандыруға жататын пациенттерімен сұхбаттасады.
Сын
"Хоризонттың" соңғы кезде "Таза ғылым, таза драма" деп баса назар аударуы және кейде осыған байланысты мәжбүрлі сюжеттер тудыруы соңғы жылдары білімді төмендетуге айыптауларға әкелді. Бір бұрынғы редактор бағдарламаның ғылымға жеткіліксіз көңіл бөліп, адамдардың оқиғаларына тым көп назар аударатыны туралы газет мақаласы жазды. "Шимпанзелер де адамдар" атты бағдарламаны ғылымға қатысы жоқ Дэнни Уоллес толығымен жүргізді. Редактор Эндрю Коэн бағдарламаның осы бағытқа бұру себептерін "Хоризонт" веб-сайтында түсіндірді. 2014 жылдың қазан айында "Мысықтарды бақылау: Жаңа "Хоризонт" тәжірибесі" атты үш бөлімді арнайы бағдарлама көрсетілді, ол 2013 жылғы "Мысықтың құпия өмірі" бағдарламасының жалғасы болды. Бірінші сағаттық хабардың соңында жүргізуші Лиз Боннин эксперименттің алдын ала нәтижелерін былай деп қорытындылады: "Біздің мысықтарымыз өзгерістерге төтеп бере алады, бірақ оларды ақырындап таныстыру керек". Private Eye бағдарламаның ғылыми құндылығын сынап, былай деді: "BBC қаласа, "Мысықтардың құпия өмірі" деп аталатын сериал жасауы мүмкін; бірақ оны қандай да болжаммен "Хоризонт" деп атау арқылы теледидар тарихын түзейтін болмайды".
Марапаттар
"Таза ғылым, таза драма" кезеңінде "Горизонт" әлемдегі ең беделді сыйлықтардың беспрецеденттік сериясын жеңіп алды, оның ішінде BAFTA, үздік деректі фильм үшін Эмми, Корольдік теледидар қоғамының сыйлығы және Гриерсон Траст сыйлығы. Эмми сыйлығын алған басқа бағдарламалар: "Чернобыльдің саркофагы" (1991), "Еркекке шабуыл" (1993) және "Дүниежүзілік сауда орталығының құлауы" (2003). 1988 жылы "Горизонт" ДНҚ құрылымын ашу туралы "Өмір тарихы" фильмі үшін үздік драма номинациясында BAFTA сыйлығын жеңіп алды, 1996 жылы "Ферманың соңғы теоремасы" (осы фильм Италия сыйлығын да жеңіп алды) үздік деректі фильм ретінде, ал 2001 жылы – үздік деректік серия немесе бағдарламалар жинағы үшін сыйлық алды.
Үй медиасы
Үш Horizon эпизоды The Wonders Collection арнайы нұсқасының DVD және Blu-ray дискілеріне қосылды. Эпизодтар: "Сағат неш екенін білесің бе?", "Жерде жұлдыз жасауға бола ма?" және "Гравитациямен қандай мәселе бар?".