Кіріспе

1980 жылы түсірілген ғылыми деректі фильмдер сериясы

"Космос: Жеке саяхат" – Карл Саган, Энн Друян және Стивен Сотер жазған, Карл Саган жүргізген он үш бөлімді телесериал. Оның атқарушы продюсері Адриан Малоун, ал продюсерлері – Дэвид Кеннард, Джеффри Хейнс Стайлз және Грегори Андорфер. Режиссерлік жұмысын продюсерлермен бірге Дэвид Ойстер, Ричард Уэллс, Том Вейдлингер және тағы басқалар жасаған. Сериал өмірдің пайда болуы және ғаламшардағы біздің орнымыз туралы перспективаны қоса алғанда, ғылымның кең ауқымын қамтиды. "Космос" тақырыбымен шыққан бестселлер кітабы мен саундтрек альбомының арқасында, сериал осы атаумен кеңінен танымал болды, ал үй бейнелеріндегі таңбалауынан субтитр алынып тасталды. 2010 жылдары субтитрді кейінгі сериалдардан ажырату үшін жиі қолдана бастады. Сериал алғаш рет 1980 жылы Public Broadcasting Service арнасында көрсетілді және "Азамат соғысы" (1990) шыққанға дейін американдық қоғамдық теледидар тарихында ең көп көрілген сериал болды. 2009 жылғы мәліметтер бойынша, ол әлемдегі ең көп көрілген PBS сериалы болып табылады. Сериал екі "Эмми" және "Пибоди" сыйлығын жеңіп алды, содан бері 60-тан астам елде көрсетіліп, 500 миллионнан астам көрерменге жетті. Сериалмен бірге кітап та жарық көрді. "Космос: Жеке саяхат" көрсетілгеннен бері маңызды туынды саналады; "The New York Times" газетінің журналисі Дэвид Ицкофф оны "ғылыми тақырыбындағы телебағдарламалар үшін шешуші сәт" деп сипаттады.

Шолу

Космос 1978 және 1979 жылдары Лос-Анджелес PBS мүшесі KCET станциясы шамамен 6,3 миллион долларлық бюджетпен, жарнамаға тағы 2 миллион доллардан астам қаражат жұмсады. Бағдарлама форматы Кеннет Кларктың "Civilisation", Джейкоб Броновскидің "The Ascent of Man" және Дэвид Аттенбороудың "Life on Earth" сияқты бұрынғы BBC деректі фильмдеріне ұқсас. Дегенмен, бұл сериалдардың барлығы фильмге түсірілгенінен өзгеше, "Космос" ішкі көріністер мен арнайы эффекттер үшін бейнетаспаны пайдаланды, ал сыртқы түсірілімдер мен локациялар үшін фильм қолданылды (мұндай фильм-бейне гибридті формат сол кезде британдық телефильмдерде жиі кездесетін, бірақ деректі фильмдерде сирек қолданылды). Кейіннен BBC – "Космос" сериалының бірлескен өндірушісі – сериалды көрсетті, бірақ эпизодтар 50 минуттық форматқа сәйкес келу үшін қысқартылды. Сериалдың ерекшелігі – арнайы эффекттерді пайдалану, олар Саганға толық көлемді декорациялар емес, модельдер болатын ортада жүру мүмкіндігін берді. Саундтректе грек композиторы Вангелис жасаған "Alpha", "Pulstar" және "Heaven and Hell Part 1" (соңғы бөлімі шоудың таныстыру музыкасы ретінде қолданылады және төртінші эпизодтың атауымен тікелей байланысты) сияқты музыкалық шығармалар бар. 13 сағаттық серияда 1970-ші жылдардағы бірнеше альбомдардан көптеген тректер пайдаланылды, мысалы, "Albedo 0.39", "Meddle", "Spiral", "Ignacio", "Beaubourg" және "China". Деректі фильмнің дүниежүзілік сәттілігі Вангелис музыкасын көптеген үйлерге жеткізіп, оны жаһандық аудитория назарына түсірді. Turner Home Entertainment 1989 жылы сериалдың өндірушісі KCET-тан "Космос" сатып алды. Коммерциялық телевидениеге көшу кезінде бір сағаттық эпизодтар қысқартылып, Саган бірнеше эпизодқа жаңа эпилогтар түсірді, онда ол бастапқы көрсетімнен кейін пайда болған жаңа жаңалықтар мен баламалы көзқарастарды талқылады. Сонымен қатар, Саган мен Тед Тернердің сұхбатынан тұратын 14-ші эпизод та жасалды. Сериалдың бұл жаңа нұсқасы VHS жиынтығы ретінде шығарылды. Осы қайта өңделген нұсқа 12 дюймдік LaserDisc форматында да жарық көрді. Әрбір дискіде екі эпизод болды, әр жағында бір эпизоддан. LaserDisc эпизодтары жеке сатылды, жиынтық түрінде емес (VHS үшін жасалғандай). "Космос" саундтрек музыкасымен авторлық құқықтарға байланысты мәселелер туындағандықтан алғашқы шығарылымынан кейін көп жыл бойы қол жетімді болмады, бірақ 2000 жылы бүкіл әлем бойынша NTSC DVD форматында шығарылғанда жеті тілде субтитрлер, жаңартылған 5.1 дыбысы, сондай-ақ альтернативті музыка мен дыбыс эффектілері қосылды. 2005 жылы The Science Channel сериалды 25 жылдығына орай жаңа компьютерлік графикамен, фильм кадрларымен, цифрлық дыбыспен және соңғы 25 жылдағы маңызды ғылыми жаңалықтар туралы ақпаратпен қайта көрсетті. Science Channel арнасында қайта көрсетілуіне қарамастан, бастапқы 13 эпизодтың (780 минут) жалпы ұзақтығы 25%-ға қысқартылып, 585 минутқа дейін (әр эпизод 45 минут) азайтылды, бұл жарнамаларға орын ашу үшін жасалды. 2009 жылы Ұлыбританияда Fremantle Media Enterprises бастапқы сериалды сандық түрде қалпына келтіріп, бонус ғылыми жаңартуларды қамтитын бес дискілік DVD жиынтығы ретінде қайта өңдеді.

Тед Тернер Карл Саганмен сұхбат

Сериалдың кейбір нұсқалары, оның ішінде Солтүстік Америкадағы алғашқы үйге арналған бейнежазбасы (бірақ DVD нұсқасында емес), арнайы дайындалған он төртінші бөлімді қамтиды. Бұл 1981 жылы жарық көрген Саган мен Тед Тернердің бір сағаттық сұхбатынан тұрады, онда олар сериалды және тұңғыш рет көрсетілгеннен бергі жылдардағы жаңа жаңалықтарды талқылады.

CD

1994 жылы RCA Records түпнұсқа саундтрек жинағын компакт-дискіде қайта шығарды, ал 2002 жылы оны Collectables лейблінде қайта жариялады (RCA 07863 54003 2 USA; Collectables COL CD 6293 USA). 2002 жылы DVD қайта шығарылымымен бірге сериядан музыканың арнайы екі дискілік "коллекциялық басылымы" жарық көрді, онда бұрынғы шығарылымдарда тек үзінділер түрінде ғана қолжетімді болған сериядағы көптеген әндердің толық нұсқалары кірді.