Кіріспе

BBC деректі телебағдарламасы
BBC астрономиялық бағдарламасы

"The Sky at Night" – BBC өндірген астрономияға арналған деректі телебағдарлама. Бағдарламаның тұрақты жүргізушісі Сэр Патрик Мур 1957 жылғы 24 сәуірдегі алғашқы ай сайынғы эфирінен бастап 2013 жылғы 7 қаңтарға дейін болды. Соңғы эфир Мурдың 2012 жылғы 9 желтоқсандағы қазасынан кейін, оның өлімінен соң таратылды. Бұл теледидар тарихында бір жүргізушімен ең ұзақ көрсетілген бағдарламаны құрады. Көптеген ерте эпизодтар жоғалып кетті, себебі магниттік таспалар өшірілді немесе тасталып кетті, немесе эпизод тікелей эфирде көрсетілді және жазбаға түспеді. Бағдарлама 2023 жылға дейін ай сайын көрсетілді. 2013 жылғы 3 ақпандағы басылымнан бастап бағдарламаны Люси Грин мен Крис Линтотт бірлесіп жүргізді. 2013 жылғы желтоқсаннан бастап Мэгги Адэрин Покок та жүргізушілердің қатарына қосылды. 2023 жылғы сәуірде доктор Джордж Дрансфилд бағдарламаға жүргізуші ретінде қосылды. Пит Лоуренс 2004 жылдан бері бағдарламада байқаулар бөлімін жүргізіп келеді, сондай-ақ BBC Sky at Night веб-сайтында ай сайынғы жұлдыздық нұсқаулықты жариялайды. Бағдарламаның ашылу және жабылу музыкасы – Жан Сибелиус 1905 жылы жазған "Pelléas et Mélisande" пьесасынан "At the Castle Gate", орындаушысы Корольдік филармониялық оркестрі, дирижері – сэр Томас Бичэм.

Мазмұны

Бағдарламада жалпы астрономиялық және ғарышқа қатысты тақырыптардың кең ауқымы қамтылған. Тақырыптарға жұлдыздың өмірлік циклі, радиоастрономия, жасанды спутниктер, қара тесіктер, нейтронды жұлдыздар және тағы да көптеген нәрселер кіреді. Бағдарлама эфирде көрсетілім кезіндегі түн аспанындағы оқиғаларды, мысалы, жарқын комета немесе метеор шашырауын, сондай-ақ ғарыш және астрономия саласындағы соңғы жаңалықтарды, мысалы, «Розетта» ғарыш миссиясын және Венера атмосферасында фосфиннің табылуын да қамтиды. Халық арасында бағдарламаның ұзаққа созылған танымалдылығын түсіндіре келген Мур: «Астрономия – қызықты тақырып. Көзіңді көтеріп қарасаң, қызығушылық тудырмау мүмкін емес, ол әрқашан сенің алдында. Біз оны адамдарға жеткізуге тырыстық, бұл менің еңбегім емес, тақырыптың өзінің тартымдылығы», – деді.

Құрметті қонақтар

Жылдар бойы әлемнің көптеген жетекші астрономдары шоуда пайда болды, соның ішінде Харлоу Шэпли (сүт жолы галактикасының көлемін өлшеген алғашқы), Фред Хойл, Карл Саган, Джоселин Белл Бернелл, Самуэль Толански, Гарольд Спенсер Джонс, Мартин Райл, Ричард Эллис, Карлос Френк және Барт Бок. Басқа қонақтардың арасында Артур С. Кларк та болды.

2004 жылдың шілдесінде Мур салмонелламен ауырғандықтан эфирге шыға алмады. Оның орнына Оксфорд университетінің космологы Крис Линтотт келді, ол бірнеше жыл бойы бағдарламаны бірге жүргізіп келген еді. Мур тамыздық бағдарламаға оралды, бұл Мурдың 55 жылдық қызметінің барысында бағдарламаны жүргізбеген жалғыз жағдай болды. Queen гитарисі және астрофизигі Брайан Мей кейде шоуға қонақ болып тұрады. 2007 жылдың 1 сәуірінде Мур шоудың 50 жылдығына арналған арнайы "уақыт саяхаты" нұсқасын ұсынды, онда Джон Колшоу Мурдың жас кезіндегі бейнесінде пайда болды. 50 жылдық бағдарлама 1957 жылғы бағдарламаның үйі болған Лайм Гроув студиясы 1992 жылы бұзылғандықтан Теддингтон студиясында түсірілді. 2011 жылдың 6 наурызында Мур шоудың 700-ші бағдарламасын ұсынды, бұл арнайы ретроспективті бөлім болды, онда Джон Колшоу Мурдың жас кезіндегі бейнесінде, ал Брайан Мей де пайда болды.

BBC Four телеарнасына ауысу

2013 жылдың қыркүйегінде BBC 2013 жылдың желтоқсанынан кейін бағдарламаның тағдыры қарастырылып жатқанын мәлімдеді, бұл корпорация бағдарламаны жабуы мүмкін деген күмәнді тудырды және бағдарламаны сақтап қалу туралы петицияға қол қоюға шақырды. 29 қазанда бағдарлама жалғасатыны, бірақ енді тек BBC Four арнасында көрсетілетіні, ал BBC-дің бас арнасында 54 жылдық көрсету аяқталады деп хабарланды.

Еске алу марапаттары

Халықаралық астрономиялық одақ шоудың 50 жылдығын тойлап, астероидқа 57424 Caelumnoctu деген ат берді, бұл сан алғашқы эфирге шыққан күнді көрсетеді, ал атауы латын тілінде "Түнгі аспан" деген мағынаны білдіреді. 2007 жылдың ақпан айында Royal Mail бағдарламаның 50 жылдығына арналған алты астрономиялық маркадан тұратын жиынтық шығарды. Гиннес рекордтар кітабында Патрик Мур 1957 жылдан 2013 жылдың қаңтарына дейін бағдарламаның барлық бөлімдерін, бір бөлімін қоспағанда, жүргізіп, әлемдегі ең көп тележүргізуші ретінде тіркелді.

DVD-нің шығарылуы

Аполлон 11: Есте қалар түн атты арнайы еске алу Sky at Night фильмінің DVD-сі 2009 жылдың 6 шілдесінде Айға алғаш адам қонғанның 40 жылдығымен сәйкес келу үшін жарық көрді.