Кіріспе
Гавайи штатының Оаху аралындағы қоғамдық автобус тасымалдау қызметі.
TheBus – АҚШ-тағы Гавайи штатының Оаху аралындағы қоғамдық автобус тасымалдау қызметі. 2015 жылы TheBus жүйесімен күніне шамамен 100 мың жолаушы тасымалданды, автопаркі 518 автобус және 207 паратранзит көлігінен тұрды. TheBus жеке басқарылатын, коммерциялық емес Oahu Transit Services Inc. ұйымы арқылы басқарылады, ол Гонолулу қаласы және округінің Көлік қызметтері департаментімен мемлекеттік-жеке серіктестік аясында жұмыс істейді. 2017 жылғы желтоқсанға дейін TheBus ірі қалалардың арасында жан басына шаққанда ең көп пайдаланылатын қоғамдық көлік жүйесі болып табылады.
Шығуы: Гонолулу жылдам транзит
TheBus-тің бастауы Гонолулу жылдам транзиті және жер компаниясы болды, ол көбінесе Гонолулу ауданында автобус және троллейбус желілерін пайдаланды, ал алыс аудандарға басқа бәсекелес автобус компаниялары қызмет көрсетті. Гонолулу жылдам транзиті (HRT) 1898 жылдың 6 маусымында, Гавайи АҚШ-қа қосылған күні құрылды. HRT 1901 жылы Гонолулуда трамвай қызметін бастады. HRT 1901 жылдан 1941 жылға дейін трамвайларды, 1925 жылдан бастап үздіксіз автобустарды және 1937 жылдан 1957 жылға дейін троллейбустарды пайдаланды. Көптеген мәселелер оның банкротқа ұшырауына себеп болды, соның ішінде кәсіби одақ мүшелерінің ұйымдастырылған ереуілдері және Гарри Вайнбергтің 1955 жылы компанияны жаулап алуы туралы хабарлар, ол Гавайидегі басқа да мүлікті сатып ала бастағаннан кейін. Вайнберг 1959 жылы Касл отбасынан HRT-ні сатып алды.
Мемлекеттік сатып алу
1960 жылдары HRT ұзаққа созылған еңбек ереуілдерімен байланысты болды, оның салдарынан жолаушылар кейде 60 күндік автобус тасымалынан толықтай айырылып қалды, соның ішінде 1967 жылы 67 күндік ереуіл болды. 1970 жылы тамызда АҚШ Көлік департаменті Гонолулуға HRT, Leeward Bus және Wahiawa Transport жеке желілерін сатып алу құнының 2/3-ін қаржыландыратынын хабарлады. 50 бұрынғы Даллас автобусы 550–599 ретімен қайта нөмірленді және бастапқы Даллас бояуы сақталды. Бастапқы Даллас түстері HRT-нің ескі түстеріне ұқсас болғандықтан, бұрынғы Даллас автобустары жатсымайтын сияқты көрінбеді; алайда, кейіннен олар жаңа бояу схемасына сәйкес қайта боялды. Бұрынғы Даллас автобустарының барлығы 1987 жылы қызметтен шығарылды, бірақ кейбіреулері 1993 жылға дейін жеке желілерге сатылып, пайдаланылды. 1971 жылдың 25 ақпанында қалалық кеңес MTL-дің операцияларды қабылдау шартын ресми түрде бекітті. Бірнеше күннен кейін, 1 наурызда HRT TheBus деп өзгертілді. Бояу схемасын өзгертуден басқа, MTL жүйені жақындастыру үшін стандартты форманы жеңілдетіп, TheBus логотипі, автобустар және ұрандары бар қазіргі қысқа жеңді жейделерді енгізді. Фаси 1974 жылы «жаңа имиджтік киім-кешектерді» ұсынды, автобус жүйесінің көне, ескі бейнесін жаңартып, көбірек жүргізушілерді жеке көліктерінен ауыстыруға үміттенді. Бұл формалар, әдетте 2–3 жыл сайын жаңарып отырады, коллекционерлердің таңдаулы туындыларына айналды. MTL 1992 жылы қала автобус жүйесінің басқаруын Oahu Transit Services-ке өткізгеннен кейін таратылды.
Шабуылдар мен жүргізушілер саны
Жетістіктерге қарамастан, TheBus-тың да кейбір қиындықтары болды. 2003 жылдың тамызында кәсіподақ мүшелерінің ұйымдастырған ереуілі салдарынан Гонолулу қаласы шамамен бір ай бойы автобус қызметінен толықтай айырылды. Бұл әрекет және оны келесі қыркүйекте реттеу, қалалық кеңестің бағаны 2 долларға дейін көтеруге, сондай-ақ тарифтер мен абонементтердің құнын арттыруға келісімімен бірге болды. Бұл шешімнің бір бөлігі, қаланың Teamsters ұйымына қызметтерді қысқармаймыз және қызметкерлерді сақтаймыз деген уәдесін орындауға қажетті қаржыны қамтамасыз ету болды. 2006 жылға қарай, жолаушылар саны мен пайда қайта өсті, себебі мектепке және жұмысқа барушы студенттерге арналған бағдарламалар енгізілді және жанармай бағасының өсуі байқалды. 2009 жылы TheBus жолаушылар саны 2%-ға төмендеді, себебі шілде айында бағаны 2,25 долларға көтеру, жанармай бағасының төмендеуі және жұмыссыздық деңгейінің өсуі осыған себеп болды. Жалпы алғанда, Гонолулу қаласында автобуспен жүру деңгейі салыстырмалы түрде жоғары. АҚШ халық санағы бюросының мәліметтеріне сәйкес, 2008 жылы Гавайидегі жұмыскерлердің 5,6 пайызы қоғамдық көлікпен жүрсе, 66,8 пайызы жеке көлікпен жұмысына барды. 2009 жылдың 29 қыркүйегінде Оаху Транзит Сервисі және Гонолулу қаласы мен округі TheBus-тың Мидл Стриттегі нысанында жаңа интермодальды транзиттік орталық салу жоспарларын жариялады. 8,2 миллион долларлық жоба, The Middle Street Intermodal Center деп аталады, және Мидл Стрит пен Камехамеха шоссесінің қиылысының үлкен бөлігін қамтиды. Орталықтың ашылуы 2010 жылдың қазанына жоспарланған, бірақ терминал 2011 жылдың 14 қарашасына дейін кешіктірілді. Жаңадан кеңейтілген нысан TheBus, TheHandi Van, велосипедтер, жеке көліктер, жаяу жүру және Skyline жеңіл метро желісін, соның ішінде транзиттік орталықтан теміржол желісінің Мидл Стрит станциясына қосылыс жасағысы келетін жолаушылар үшін жаяу жүргіншілерге арналған көпір мен жолдарды қамтиды. Бұдан өзге, орталықта 1000 автомобильге арналған тұрақ, күтіп тұрған жолаушылар үшін жабық аялдама, электрондық ақпараттық табло, клиенттерге қызмет көрсету орталығы, екі дәретхана, коммуналдық ғимарат және күзет кеңсесі болады.
Қауіпсіздік пен қызмет көрсетуді жақсарту
2010 жылдың мамыр айында TheBus жүйелік қызметті жақсарту мақсатында қосымша өзгерістер енгізді. Маңызды өзгерістердің бірі – қылмыстық әрекеттерді болдырмау үшін автобус паркіне қауіпсіздік камераларын орнату болды. Сонымен қатар, "HEA" ( "Honolulu Estimated Arrival" деген сөздің қысқартылған түрі, сонымен бірге гавай тіліндегі "hea" сөзі "қайда?" деген мағынаны білдіреді) деп аталатын GPS жүйесі көлік құралдарының көпшілігіне орнатылды және hea.thebus.org веб-сайты құрылды, бұл жолаушыларға автобус тоқтағында автобустардың орналасқан жерін ұялы телефон арқылы қадағалауға мүмкіндік берді.
Жолдар
2023 жылға қарай TheBus 117 бағыт бойынша қызмет көрсетеді, оның ішінде үш экспресс бағыт және екі шектеулі аялдамасы бар бағыттар бар. Бір жолғы жастардың бағасы $1,50 құрайды, ал мүгедектер, зейнеткерлер, төмен кірісті азаматтар мен Medicare бағасы $1,25-қа белгіленген. 2021 жылдың 1 шілдесіне дейін қағаз жолдамалар да қабылданды. HOLO картасын оқырманға тигізгеннен кейін жолаушылар 2,5 сағат ішінде, Skyline пойыздарына дейін қоса алғанда, шексіз тегін ауысу мүмкіндігін алады. 2023 жылдың тамызынан бастап TheBus барлық мемлекеттік орта мектеп оқушылары үшін тегін. 1971 жылы қала және округ HRT-ді басқаруға алғанға дейін автобустардың сыртында сыртқы жарнамаларға рұқсат берілді. Алайда, меншік құқығы ауысқаннан кейін жарнамалар автопарк ішінде ғана шектелді, автобустардың сыртына жарнама орналастыруға ешқандай тыйым немесе шектеу қойылмады. Outdoor Circle (Гавайиде сыртқы жарнамаға қарсы шығатын ұйым) бұл қадамды белсенді түрде қолдайды. 2013 жылдың 4 желтоқсанында қала әкімі Кирк Колдуэлл автобустардың сыртына жарнама орналастыру жоспарын жариялады (бірақ аялдамаларда немесе павильондарда емес, себебі штат бойынша жылдам емес сыртқы жарнамаға тыйым салынғандықтан, бұл жерлер тыйым салынған аймақтар болар еді), осылайша қосымша кіріс табуға, қысқартылған бағыттарды қайта іске қосуға, бағаның өсуін болдырмауға және жүйенің инфрақұрылымын жақсартуға үміттенеді. Алайда, осы заң жобасы кейінге шегерілді, ал TheBus-тің балама қаржыландыруы кейіннен қала кеңесі тарапынан мақұлданды. Заң жобасы ұсынылғаннан кейін екі жыл ішінде қажетті үш оқылымнан өте алмады және тіркелді.
Флот
2022 жылдың ақпан айына қарай, автопаркта 518 автобус бар, оның 17-сі – электрлік көліктер. Алғашқы аккумуляторлық электрлік TheBus көлігі 2018 жылы алты апталық сынақтан кейін 2020 жылдың желтоқсанында таныстырылды. 2013 жылға дейін автопарктің 15,4%-ы гибридтік модельдерді құрады. TheBus автопаркінің барлық автобустарына Гавайи штатының нөмірлік белгілері тағайындалған, олар "BUS" әріптерімен басталады және автобус паркінің нөмірімен сәйкес келеді, сонымен қатар автоматты аялдама туралы хабарлау жүйесімен жабдықталған. Хабарлау жүйесінің дауысын әнші, аудармашы және гавай тілінің зерттеушісі Пуакеа Ногельмейер дайындаған, ол 2003 жылы жүйе үшін кәсіби түрде 6000-ға жуық сөз тіркесін жазды. Жазу процесінде Ногельмейер гавай атының әрқайсысын зерттеп, ең дұрыс айтылуын қамтамасыз етті, ал оның дауысы осы атауларды қалай дұрыс айту керектігін біртілдіруге көмектесті. Оның дауысының табиғи түрде тереңдігіне байланысты, ол жарты тонға көтеріледі.
"Ханди-Ван"
TheHandi Van - бұл TheBus-тің паратранзит қызметін толықтыратын жүйе, мүгедектерге, стандартты қоғамдық көлік немесе белгілі маршруттарды пайдалануға мүмкіндігі жоқ болса, бірлесіп қызмет көрсетеді. Міндетті түрде тіркелу қажет, және әрбір сапар алдын ала брондалуы керек. Автопарк құрамында 207 көлік бар, олар TheBus сияқты күндері мен сағаттарында жұмыс істейді. TheHandi Van күніне 3000-нан астам жолаушыға қызмет көрсетеді (жалпы саны шамамен 13000 адамды құрайды), жыл бойы және тәулігіне 24 сағат жұмыс істейді, сондай-ақ елде жан басына шаққандағы ең көп сұранысқа ие паратранзит қызметі болып табылады. Сапарлар кез келген автобус маршрутының 3/4 миль радиусы ішінде орналасқан кез келген аймақтан сұралуы мүмкін, және мүгедек тұрғындармен қатар, қонақтарға да қолжетімді. Гавайи университетінің Маноа қаласындағы және қоғамдық колледждердің студенттері семестрлік төлемді төлегеннен кейін колледждің "U PASS" жүйесі арқылы шексіз автобус билетін алады. 2023 жылдың шілдесінде Гавайи штатының Білім беру департаменті EXPRESS бағдарламасын жариялады, ол штаттың барлық аймақтарындағы мемлекеттік орта мектеп оқушыларына (9-12 сыныптар) TheBus және Оахудағы Skyline сияқты қоғамдық көлікті тегін пайдалану мүмкіндігін береді, бұл 2023-24 оқу жылынан басталады. TheBus сияқты жергілікті басылымдар, мысалы Honolulu Civil Beat, «бұрыс бағытта қозғалып барады» деп сынады, аралдағы көлік ағынының артуына қарамастан, 2015 жылдан бері бағаның өсуіне және жолаушылар санының төмендеуіне сілтеме жасады. 2022 жылдың шілдесінде жолаушылар саны COVID-19 пандемиясына дейінгі деңгейдің 60% ғана құрады. Жолаушылар санын арттыру мақсатында сол жылдың тамызында тегін апталық сынақ жобасы іске асырылды, нәтижесінде жолаушылар саны 12% -ға өсті және қосымша 20 000 сапар тіркелді, бұл күтілген 10% өсімнен асып түсті. 2023 жылдың шілдесінде Skyline теміржол қызметінің іске қосылуына орай Оахудағы барлық қоғамдық көлік үшін тағы бір тегін кезең ұйымдастырылды. 2022 жылдың желтоқсанына қарай TheBus-тің тұрақты жолаушыларының 75% -тен астамы төмен кірісті, ал шамамен 90% -ы Оахудың орташа табысынан төмен кіріс алды. Тегін қоғамдық көлікті жақтаушылар осы және климаттың өзгеруі сияқты басқа да себептерді TheBus-тің ақысыз тариф саясатын қабылдауының себептері ретінде келтірді, бұл Гавайидің Үлкен аралындағы Hele On автобус жүйесінің үлгісіне ұқсас болар еді.
"Америкадағы ең жақсы көлік жүйесі"
Құрылғаннан бері TheBus Американың қоғамдық көлік қауымдастығымен екі рет – 1994–1995 және 2000–2001 жылдары Американың үздік көлік жүйесі деп мойындалды.