Кіріспе

Нидерланд музыка фестивалі – Нидерландыда жыл сайын өткізілетін үш күндік музыка және сахналық өнер фестивалі. Фестиваль Амстердамның шығысында, Бедингхуйзенде, Спийк-ен-Бремербергте, Валиби-Холландқа іргелес орналасқан. Фестивальдің негізгі бағыты – рок, поп, би, хип-хоп және альтернативті музыка болғанымен, «Лоулендс» жабық және ашық кино, (көше) театр, кабаре және стендап, балет, әдебиет және комикстерді де ұсынады. Соңғы жылдары фестивальға шамамен 55 000 адам қатысады, әр жылы оннан астам сахнада 200-ден астам шара өтеді. Сахналардың атаулары НАТО әліпбисіне сәйкес беріледі, бірақ «Heineken» сахнасы (2015 жылдан бері фестивальдің негізгі демеушісі – Heineken сыра компаниясының атымен аталады) бұл ережеден тыс. Көптеген сахналар үлкен шатырларда орналасқан, бұл көрермендерді қолайсыз ауа-райынан қорғайды, ал ең үлкені футбол алаңының шамамен көлемімен тең.

1967-1968: шығу тегі мен апат

Фестиваль 1967 жылы қарашада Утрехттегі суретші және суретші Бунк Бесселс ұйымдастырған алғашқы голландтық поп-фестивальдердің бірі – "Төмендіктерге ұшу" фестивалінің мұрагері болып табылады. Бұл фестиваль Яарбурс-Утрехттің Маргриетал аймағында өтті. Кіру үшін 10 голланд гильдері (шамамен 4,50 евро) төленді, соның ішінде таңғы ас та болды. 18 сағатқа созылған бұл іс-шарада жұлдызды артистер болмаған, бірақ тәжірибелік театр, би, поэзия, фильмдер, денеге сурет салу және массаж ұсынылды. 1968 жылдың 28 желтоқсанында бұл фестиваль екінші рет өтті, Джимми Хендриксті шараға қатыстыру мақсатымен бастапқы күнінен, 23 қарашадан бір айға кейінге жылдырылды. Алайда, оны ұйымдастыру мүмкін болмады, сондай-ақ Джефф Бек және Джетро Талл сияқты басқа да ірі артистердің өнер көрсетулері жойылды. Бірақ Pink Floyd қатысуын жалғастырды. Нәтижесінде, шоу 18 000 көрерменге сатылды, бірақ көптеген адамдар ішке кіре алмады, бұл тәртіпсіздіктерге және полицияның араласуына әкеп соқты.

1993-1997: қайта жандану және өсу

1993 жылдың тамызында Виллем Венема жаңғыртқаннан кейін «Төмендіктерге кемпингтік саяхат» фестивалінің бірінші шарасы өтті. Ауа райы қолайлы: шамамен 15 градус, жұма күні және жаңбыр жауады, ал жексенбі күні 18 градусқа дейін көтеріледі – ең жақсы күн. Кіреберісте билеттер 75 гульденге сатылды, ал келушілер жоспарланған картаны алды. Кіреберістен кейін сол жақта шатыр тігуге рұқсат етілді, одан кейін кемпинг дүкені орналасқан. Фестиваль алаңы кішкентай сахналық шатыр мен үлкен шатырдан ғибарат. Адамдар Rage Against the Machine үшін, ал сенбі күні Urban Dance Squad үшін фестивальге келді. Ұйымдастырушы Mojo Concerts 10 000 келушіні күткен, бірақ фестивальге барлығы 7 000 адам келді. Фестивальге бір ай қалғанда, нашар ұйымдастыру және билет сатылымының баяулауы салдарынан шара тоқтатылуға жақын болды. Алайда Mojo жұмысын жалғастырып, құрамында танымал есімдердің болуын қамтамасыз етті. Мұның бір себебі Lowlands Pukkelpop (Бельгия) және Reading (Ұлыбритания) фестивальдерімен бір уақытта өтіп, американдық рок-топтары бір ғана концерт үшін екі елге баруға мәжбүр болмады. 1994 жылы фестивальдің кейбір ерекшеліктері келесі онжылдықтарға дамыды. Шатырлар НАТО әліпбиімен аталады: Альфа, Браво және Чарли. Claw Boys Claw рок-тобының әншісі және суретші Питер те Бос дизайнмен және «Жылдам Жылыстау Боб» талсманымен айналысты, оның аузы қылыш сияқты. Бұл стиль 2016 жылдың қазан айында ынтымақтастық аяқталғанға дейін жиырма жылдан астам уақыт бойы Lowlands фестивалінің имиджін сақтап қалды. Қосымша шатырдың арқасында 12 500 адам Lowlands-ке келді, бұл өткен жылға қарағанда 5 мыңға көп. 1995 жылы фестивальдің өсуі жалғасты: фестивальге 20 000 адам келді. Биылғы ерекшелігі – фестиваль мәдени шара ретінде кеңейді. Өткен жылғы үш музыкалық шатыр (Альфа, Браво, Чарли) қайтадан ашылды, ал театр үшін Delta және комедия үшін Echo шатырлары қосылды. Фестиваль тұңғыш рет толық сатылды. Электр қуатымен байланысты мәселелерге байланысты The Prodigy концерті кешке ауыстырылды. Амстердамдық хип-хоп тобы Osdorp Posse сенбі күні кешке Чарли шатырында өнер көрсетті. Топтың жетекшісі Def P: «Олар бізді үлкен шатырға қою керек еді, жерден бір тіреуді алып, қатерлі ісіктей шатырды құлату керек еді!» деп айқайлады. Қауіпсіздік қызметкерлері тәртіпті сақтау үшін Чарли шатырына бағытталды. Def P-нің сөзіне қарағанда, өлім-жәбір болмағаны ғажайып. 1996 жылы Lowlands түрлі жанрларды ұсынатын үлкен «кроссовер» фестиваліне айналды: поп, рок, гранж, би, хаус, хип-хоп және олардың арасындағылар. Кино мен кабаре бағдарламасы да кеңейді. Фестивальге 31 000 адам келді, ал билет бағасы 1993 жылдан бастап 140 гульденге (шамамен 63,50 евроға) дейін екі есеге өсті. 100-ден астам артист пен 6 шатыр болды. Екі жаңа шатыр ашылды: Фокстрот және Гольф. Тамақ таңдауы да көбейді, бұл Lowlands-ті басқа фестивальдардан ерекшелендірді. Картоп фри мен бургерлерден өзге, мексикалық, испандық, итальяндық және суринамдық тағамдарын, сондай-ақ вегетариандық тағамдарды таңдауға болады. Жексенбі күні кешке бірнеше келушілер шырын дүкенінің артында сырылған апельсиндерді алып, апельсин қабықтарымен үлкен, қазіргі танымал төбелес бастады. 1997 жылы габбер музыкасы танымал болды және Lowlands Dj Dano үшін орын берді, бірақ ол тез арада өзіне сыра лақтырылып, Альфа шатырындағы өнерін тоқтатты. Бұл Lowlands келушілері музыка жанрларының әртүрлілігіне қатысты шектеу қойғанын көрсетті. Punk-тобы Pennywise 20 минуттан кейін өнерін тоқтатты, өйткені краудсёрфинг жасаған қыз құлап, күзетшілерге «Неге сіз сол қызды ұстамадыңыз? Мен оның қолы сынғанын көрдім, сен, лас адам!» деп айқайлады, содан кейін күзетшілер кетіп, жанкүйерлер сахнаға шықты. 1997 жылғы шараға 40 000 адам келді, билет бағасы 145 гульденді құрады. Бес жыл ішінде фестиваль бес есеге өсті және бұрынғы Pinkpop сияқты үлкен болды. Инфрақұрылым жетіспеді және адамдар тығыздыққа шағымданады. Алайда, адамдар мен газеттер фестивальді жоғары бағалады. Life of Agony 1997 жылы Lowlands Festival-де «Unplugged at the Lowlands Festival '97» атты тұйықталмаған жинақтарының CD-ін шығарды.

1998-2002: "Өлім көпірі" және жылдам өсудің соңы

Тенттер санының өсуі орнына, Lowlands фестивалінің ауданы кеңейтілуі керек болды. Осы мақсатта 1998 жылы олар басты жолдан импровизацияланған көпір салып өтіп, екінші жағында кемпинг орналастырды. Қазіргі уақытта бұл көпір "өлім көпірі" деп аталады, себебі келушілерге жүктемелерімен көпірден өту өте қиын, және ол Lowlands фестивалінің символына айналды. Сонымен қатар, алғаш рет Lowlands фестивалі коммерциялық ұйымдарға басымдық беру үшін шатырларға НАТО әліпбиін қолдануды тоқтатты. "Дельта" шатыры "Доммельш" деп аталды, бұл сыра жеткізушінің атынан алынған. 1998 жылғы фестивальге 45 000 адам келді. Жұма күні кешке көптеген адамдар "Beastie Boys" тобының "Intergalactic" хит әнін тыңдау үшін "Альфа" сахнасына жиналды. Бірақ тым көп адам болғандықтан, алдыңғы қатардағылар қысымға ұшырады, және топ адамдарды итеруді тоқтатып, басқаларға көтерілуге көмектесуін сұрады, соның салдарынан концерт уақытша тоқтатылды. 1999 жылы Lowlands фестивалінің аумағында көптеген өзгерістер болды, бұл аумақтың көп жылдар бойы өзгермейтінін көрсетті, себебі мүмкіндіктер толыққанды пайдаланылды. Кішігірім поп және рок-топтары үшін "Индия" деп аталатын орташа өлшемді жаңа шатыр ашылды. "Доммельш" 23:00-ден кейін ашық аспан астында кинотеатрға айналды, ал түнгі бағдарлама маңыздырақ болды, себебі диджейлер мен кештер барлық шатырларда түнге дейін жалғасты. Lowlands фестивалі мәдени жағынан да кеңейді, оған театр, стендап-комедия және әдебиет қосылды. Фестивальге 58 000-ға жуық адам келді және билет құны 160 гульденді құрады. Кемпингте бір келуші шам бағанасына шығып, құлап, қаза тапты. 2000 жылы Lowlands фестивалінің тоғызыншы басылымы Роскильдеде болған оқиғаға байланысты бір минуттық үнсіздікпен және жұртты серфинг жасаудан тыйым салумен басталды, онда Pearl Jam концертінде 9 адам қаза тапқан болатын. 2001 жылы фестивальге одан да көп адам келді, бірақ ең жоғары сыйымдылыққа жеткендей болды, 57 000 адам. Сонымен қатар, бұл жыл ең жылы жыл болды (2012 жылы рекорд жаңарғанға дейін), жексенбіде 30 градусқа дейін қызып кетті. Еуроның енгізілуімен Lowlands фестивалінің бағасы 2001 жылы 195 гульденнен (88,50) 2002 жылы 97,50 еуроға дейін өсті, бірақ бағалар бәрібір көтерілді, сондықтан еуроның әсері көп болмады. Фестивальге 60 000 адам келді, бірақ бұл тым көп болды. Адамдар тығыздық пен ауа райының нашарлығына шағымданды. Фестиваль директоры Эрик ван Эрдэнбург, жаңа тағайындалғаннан кейін, Lowlands фестивалін адамдар әрқашан жақсы көрген фестивальге айналдыру үшін бірдеңе өзгерту қажеттігін түсінді.

2003-2012 жылдар: инновация мен алтын дәуірдің қажеттілігі

2003 жылы фестиваль директоры Эрик ван Эрдэнбург Лоулендс 2002 тым көп адамға толып, көптеген адамдар үшін көңілін қалдырғандықтан шаралар қабылдады. Алғаш рет фестиваль толық сатылмады және келушілер саны азайды – 2002 жылы 60 мың адам келсе, 2003 жылы 48 мың адам келді. Билет бағасы 97,50 евродан 107,50 евроға дейін өсті, бұл психологиялық шектің өтуіне себеп болуы мүмкін. Алғаш рет биоразлагаюшы пластик қолданылды. Чарли шатыры жойылды, ал үлкен Доммельш сахнасы сол аттас жабық шатырмен ауыстырылды (кейін бұл шатыр 2004 жылы Грольш, ал 2015 жылы Хайнекен деп аталды). Сондай-ақ, дыбыссыз дискотекаға арналған құлаққаптар енгізілді. 2004 жылы Лоулендс фестивалінде бір қызық оқиға тарады: бір жыл бұрын Тео Влаар есімді жігіт кіреберісте дәретханаға шығып, қайтып келгенде достарынан айырылып қалды. Олар оны шақырып, басқа адамдар жауап берді. Бұл 2004 және одан кейінгі жылдары да жалғасты, «Тео!» (немесе басқа кездейсоқ есімдер) айқайлау Лоулендс субмәдениетінің бір бөлігіне айналды. 2003 жылғыдай, Лоулендс толық сатылмады, бірақ бәрібір 4 мың адам көп келді. Фестивальге 52 мың адам қатысты. Алғаш рет пластикалық стақандарға ақша қайтарылатын болды. Бірнеше стақанды тапсырған кезде адамдар шамамен 2 евро тұратын монета алды. 2005 жылы Лоулендс жақсы нәтижелер көрсетті және фестиваль тамыздың үшінші демалыс күндеріне бір аптаға ысырылды, себебі сол кезде маңында көптеген ірі халықаралық шаралар өтті. Лоулендс фестивалі есіктің алдында толық сатылды. Бір жылдан кейін Лоулендс жағдайы одан да жақсы болды. 2006 жылы барлық билеттер бір ай бұрын сатылып бітті. «Рентген» енгізілді – бұл эксперименттік, шекараны іздейтін топтардың өнер көрсететін ағартылған темірден жасалған күмбез. Сондай-ақ «Магнитбар» ашылды – келушілер өнер көрсете алатын шағын шатыр. 2007 жылы фестиваль қайтадан толық сатылды, бірақ 2006 жылға қарағанда бір аптаға кешікті. «Магнитбар» танымалдылығының арқасында кеңейтілді. Бір жыл өткен соң, 2008 жылы барлық билеттер 21 маусымда сатылып бітті. Фестиваль бұрын ешқашан осылай жылдам сатылмаған. 2010 жылы алғаш рет және соңғы рет билет сату бастау тойы өтті. Бұл өте тиімді болды, өйткені ақпан айында барлық билеттер бір апта ішінде сатылып бітті. Ұйымдастырушылардың айтуынша, бұл мақсат емес еді, өйткені адал жанкүйерлерге әділ мүмкіндік берілмеді. 2011 жылы қаржылық дағдарыс толыққанды аяқталмаған еді, ал 2010 жылдың қазанында тағайындалған бірінші Рютте үкіметі үлкен кесімдер жасауға мәжбүр болды. Мәдениет саласы ең көп зардап шеккен салалардың бірі болды, соның ішінде 2011 жылдың 1 қаңтарынан бастап концерттік билеттерге ҚҚС мөлшері артты. Лоулендс шаралар қабылдады және билет сатуды 2010 жылдың қарашасында бастады. Бұл сәтті болды және барлық билеттер 2 сағат ішінде сатылып бітті (ҚҚС мөлшерінің өсуі 6 айға кейінге шегерілді және 2012 жылдың сәуірінде бірінші Рютте үкіметі құлағаннан кейін ҚҚС мөлшерінің өсуі кері қайтарылды). Он жылдан бері алғаш рет Лоулендс жерін қайтадан өзгертті. Браво шатыры жаңа нәрсеге орын беру үшін жылжытылды: Titty Twïster – күндіз әдебиеттер, ал түнде стриптиз бишілері бар стриптиз клубы. Жұма күні 27 градус, ал сенбі және жексенбі күндері ауа температурасы одан да жоғары болғандықтан, Лоулендс 2012 фестивалі ең ыстық Лоулендс фестивалі болды. Foo Fighters 2,5 сағаттық концертке дайындалған, бірақ тым ыстық болғандықтан 2 сағаттан кейін тоқтатты.

2013 қазіргі уақыт: Қайта құру және жаңа аудитория

2013 жылдың қаңтар айында Lowlands ұйымдастырушысы Mojo-ның бәсекелесі Friendly Fire брондау кеңсесі Best Kept Secret деп аталатын үш күндік жаңа музыка фестивалін жариялады. Алғашқы төрт топ – Arctic Monkeys, Portishead, Alt J және Sigur Rós – Lowlands енді инди музыкасы үшін жалғыз орын емес екенін көрсетті. Дегенмен, бұл фестивальдің осы маусымына ешқандай әсер етпеді, себебі өткен жылғыдай билеттер (175 евро тұрады) екі сағаттың ішінде сатылып кетті. Фестивальден кейін дүйсенбіде хабар тарады, алғашқы түнде фестиваль аумағының шалғай жерінде комада жатқан Амстердам тұрғыны ауруханада қайтыс болды. Ол экстази қолданған, бірақ өлімнің себебі осы екені әлі анықталған жоқ. Келесі жылы, 2014 жылы, Lowlands билеттері сатылуына бірнеше есе көп уақыт кетті. Фестиваль директоры Эрик ван Эрдэнбургтің айтуынша, «үлкен ұрпақтың бір бөлігі фестивальге қатысуын тоқтатқан сияқты». Skrillex, Major Lazer және Disclosure сияқты электрондық музыка орындаушылары жаңа аудиторияны құрды, бірақ сонымен бірге бұл олардың бұрынғы рок жанкүйерлерін кері қайтарды. Бұл топқа деген қызығушылықтың төмендеуіне тағы бір себеп – Lowlands ұйымдастырушысы Mojo Down the Rabbit Hole атты жаңа фестиваль ұйымдастырды, ол альтернативтік музыкаға көбірек назар аударатын, көңілді нұсқа болды. Lowlands көп жылдар бойы адамдар фестивальге тек кружка жинау үшін келіп, күніне шамамен 1000 евро табуға қолданатыны және кейбір жағдайларда қалта ұрлығы мен ұрлық жасағаны туралы шағымдардан кейін пластикалық кружкаларға депозитті қайтару жүйесін жойды. 2015 жылға дайындық кезінде бұл 23-ші маусым Lowlands фестивалінің болашағы үшін шешуші болады деп болжалды. Фестивальдің тұрақты келушілерінің бір бөлігі фестивальден бас тартып, фестиваль өмірлік дағдарысқа ұшырады. Фестиваль нарығындағы ішкі және сыртқы бәсекелестік, көрермендердің азайуы және ірі орындаушылардың одан да жоғары гонорар талап етуі фестиваль директоры Эрик ван Эрдэнбургті «қатты алаңдатты». Lowlands 2004 жылдан бері алғаш рет толық сатылмады. Фестивальге 55 000 адам сыйымдылығы бар жерге 48 000-нан астам адам келді. Аумақта шағын өзгерістер болды: кішігірім шатырлар Charlie және Lima орындарын ауыстырды, ал Tïtty Twïster төрт жылдан кейін жойылды. Екі үлкен шатыр – Alpha және Bravo – оларды ыңғайлы ету үшін кішірейтилді. Lowlands тарихындағы үшінші сыра жеткізушісі пайда болды: Dommelsch (1993–2003) және Grolsch (2004–2014) компанияларынан кейін ұйым енді Heineken компаниясымен келісімшартқа қол қойды. 2017 жылы Хансже ван Халем дизайнер Питер те Бос пен Lowlands арасындағы 20 жылдық ынтымақтастықтан кейін Lowlands фестивалінің стилінің бас дизайнері болып тағайындалды.