Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық әскер (1711–1749)
Austrian soldier (1711–1749)
Барон Франц фон дер Тренк (немісше: Franz Freiherr von der Trenck, хорватша: Барон Франьо Тренк) (Реджио ди Калабрия, 1711 жылдың 1 қаңтары – Брно, 1749 жылдың 4 қазаны) – австриялық әскер.
Baron Franz von der Trenck (German: Franz Freiherr von der Trenck, Croatian: Barun Franjo Trenk) (Reggio di Calabria. January 1, 1711 – Brno. October 4, 1749) was an Austrian soldier.
Ерте өмір
Тренк 1711 жылдың 1 қаңтарында Италияның оңтүстігіндегі Реджио қаласында, оның әкесі Иоганн Генрих фон дер Тренк австриялық офицер болып қызмет еткен Помераниядан шыққан әскери ақсүйек отбасында дүниеге келді. Италияда туғанына қарамастан, Тренк пруссиялық болған, сонымен қатар австриялық азаматтығына ие және Хорватияда, дәлірек айтқанда Славонияда кең аумақты иеліктері болған. Ол балалық шағын көбінесе Италияда, Славонияда және Венгрияда өткізді, бұл оның әкесінің қызметі жиі көшіп-қонуды талап еткендіктен, табиғи жағдай еді. Ол Оденбургте иезуиттер мектебінде білім алған.
Trenck was born into a military noble family which originated from Pomerania on 1 January 1711, in Reggio in south Italy, where his father Johann Heinrich von der Trenck served as an Austrian officer. Although born in Italy, Trenk was actually a Prussian with Austrian citizenship, and with large estates in Croatia, more precisely Slavonia. He spent his childhood mostly in Italy, Slavonia, and Hungary, which was not unusual since his father's job required frequent relocation. He was educated by the Jesuits at Ödenburg.
Әскери мансап
1728 жылы император әскеріне қадам басқан Тренк үш жылдан кейін ар-ұятсыздыққа ұшырап, отставкаға кетеді және Славониядағы Пожега қаласында тыныш өмір сүруді шешеді. Ол үйленеді және бірнеше жыл бойы өз иелігінде тұрады. 1738 жылы Ұлы обада қаза тапқан әйелі қайтыс болғаннан кейін, ол түріктерге қарсы күреске пандурлардың жабдырылмаған корпусын құруды ұсынады, бірақ ұсыныс қабылданбайды. Содан кейін ол жалдамалы әскер ретінде Ресей императорлық армиясына кіреді. Ресейде ол Эрнст Гидеон фон Лаудонмен танысып, дос болады. Алайда, орыс-түрік соғысында түріктер мен татарларға қарсы қысқа ғана уақыт капитан және кавалерия майоры болып қызмет еткеннен кейін, ол жаман мінез-құлық, қатыгездік және бағынбаушылық айыбымен өлім жазасына кесіледі. Бағынбаушылық көрсеткеніне қарамастан, ол кері шегіну бұйрығына наразылық білдіргені үшін халыққа танымал болады. Фельдмаршал Мюнних оның жазасын төмендетіп, түрмеге жабады. Біраз уақыттан кейін Тренк Австрияға оралады, онда оның әкесі шағын бекіністің губернаторы болады, бірақ ол баршамен келіспейді және Венадағы монастырьға паналап кетеді. Лоррейннің ханзадасы Карл Александр осы ерекше адамға қызығушылық танытып, оған кешірім жасайды және жабдырылмаған корпуста қызметке қабылдайды. Бұл қызметте, әдеттегі қатыгездігі мен жаман мінез-құлқынан басқа, ол ерекше жеке батырлық көрсетеді және оның жаман әдеттерінен туған жалпы жек көрушілікке қарамастан, оның қызметі соншалықты құнды болады, ол подполковник (1743) және полковник (1744) шеніне көтеріледі. Тренк өзінің даңқының көп бөлігін Австрия мұрагерлік соғысы кезінде, шекаралық соғыс, партизандық тактика және күтпеген шабуылдарға маманданған императорлық армиядағы пандурлар немесе жартылай әскери күштер бөлімінің жетекшісі және қолбасшысы ретінде табады. Ол негізінен тәжірибелі жауынгерлер, хорват мергендерін жалдайды. Тренктың пандурлары азаматтық тұрғындарға жасаған қатыгездіктерімен, тіпті сол заманғы стандарттар бойынша да қатыгездік деп есептелген әрекеттерімен тез арада жаман аты шығады. Австрия мұрагерлік соғысы басталғанда Тренк еріктілерді жинап, Мария Терезаға көмектесу үшін Венаға аттанады. Венада Тренктың пандурлары Пруссияға шабуыл жасамас бұрын көшелерде шеру өткізеді. Соор шайқасында ол және оның жабдырылмаған әскерлері шайқасқа түсуі керек болғанда тонаумен айналысады және Тренк патша Фридрих Ұлының өзіне қашуға мүмкіндік бергені айыпталады.
Trenck entered the Imperial Army in 1728 but resigned in disgrace three years later and decided to live peacefully in Požega, Slavonia. He married and lived on his estate for a few years. Upon the death of his wife who had perished in the Great Plague of 1738, he offered to raise an irregular corps of pandurs for service against the Turks, but this offer was refused, after which he entered the Imperial Russian Army as a mercenary. In Russia, he met and befriended Ernst Gideon von Laudon. However, after serving against the Turks and Tatars during the Russo Turkish War for a short time as captain and major of cavalry, he was accused of bad conduct, brutality, and disobedience and condemned to death. Despite showing insubordination, he had gained popularity for defying an order to retreat. His sentence was commuted by Field Marschal Münnich to degradation and imprisonment. After a time Trenck returned to Austria, where his father was governor of a small fortress, but there he came into conflict with everyone and actually took sanctuary in a convent in Vienna. Prince Charles Alexander of Lorraine, interesting himself in this strange man, obtained for him an amnesty and a commission in a corps of irregulars. In this command, besides his usual truculence and bad manners, he displayed conspicuous personal bravery, and in spite of the general dislike into which his vices brought him his services were so valuable that he was promoted to lieutenant colonel (1743) and colonel (1744). Trenck earned most of his fame during the War of the Austrian Succession, as the leader and commander of a unit of pandurs, or paramilitary troops in the Imperial Army which specialized in frontier warfare, guerrilla tactics, and surprise hit and run actions, into which he recruited mostly Croatian mercenaries, experienced fighters from the Austro Ottoman Military Frontier. Trenck's Pandurs soon became infamous for the atrocities they committed on the civilian population, some actions deemed brutal even by the standards of the day. When the War of the Austrian Succession broke out Trenck rallied volunteers and marched for Vienna to assist Maria Theresa. While in Vienna, Trenck's Pandurs marched the streets before invading Prussia. At the Battle of Soor, he and his irregulars plundered when they should have been fighting and Trenck was accused of having allowed King Frederick the Great himself to escape.
Түрмеге қамау және өлім
Бірнеше уақыттан кейін ол Венадағы әскери сот алдына әкелінді, ол оны императрицаның рұқсатынсыз офицерлеріне шендерді сатқаны және кері қайтарып алғаны, әскери кодекске қарамастан солдаттарын жазалағаны және жоқ адамдарға жалақы мен жәрдемақы алғаны үшін кінәлі деп тапты. Бұл жағдайларда тәртіпсіз офицерге көп нәрсе рұқсат етілгенімен, Тренк бұл шектерден әлдеқайда асып кетті, ал ең бастысы, оның қатыгездігі мен қарақшылығы оны бүкіл Австрия мен Силезияда жек көріктірді. Оған өлім жазасы берілді, бірақ әскери соттың құрамы мен іс жүргізуі бастапқыда әділ сот отыруына мүмкіндік бермегендей болды, дегенмен қазіргі тарихшылардың көпшілігі бұл үкімді дұрыс деп санайды. Дегенмен, іс жүргізудің әділсіздігіне байланысты туған алаңдаушылық императрицаның жазаны шеннен шығару және түрмеге қамауға ауыстыруына себеп болды. Өмірінің қалған бөлігін Брнодағы Спилберг бекінісінде жеңіл тұтқын ретінде өткізді, ол 1749 жылдың 4 қазанында қайтыс болды. Өсиетімен ол өзінің әскерлері тонап, өртеп, қиратқан Мариенбург қаласына 30 000 флорин қалдырды. Тренктің мумияланған денесі қазір Брнодағы Капуцин монастырының криптасында қойылған.
After a time he was brought before a court martial in Vienna, which convicted him of having sold and withdrawn commissions to his officers without the permission of the empress, having punished his men without heed of the military code, and having drawn pay and allowance for fictitious men. Much was allowed to an irregular officer in all these respects, but Trenck had far outrun the admitted limits, and above all his brutalities and robberies had made him detested throughout Austria and Silesia. A death sentence followed, but the composition of the court martial and its proceedings were thought to have been such as from the first forbade a fair trial as such, though most modern historians think the sentence to have been correct, even so. Nonetheless, concerns about the apparently arbitrary form of the proceedings meant that eventually the sentence was commuted by the Empress into one of cashiering and imprisonment. The rest of his life was spent in mild captivity in the fortress of Spielberg in Brno, where he died on October 4, 1749. In his last will, he left the sum of 30,000 florins to the small town of Marienburg which had been sacked, burned, and razed to the ground by his troops. Trenck's mummified remains can presently be seen on display in the crypt of Brno's Capuchin Monastery.