Кіріспе

Канада футбол қауымдастығы (; бренд ретінде Канада Футбол) – Канададағы футболды басқарушы орган. Отава қаласында (Онтарио провинциясы) орналасқан федерация ФИФА-ның толық мүшесі болып табылады және футболды халықаралық, кәсіби және әуесқой деңгейде басқарады, оның ішінде: ерлер мен әйелдердің ұлттық құрамалары, Канада Премьер лигасы, жастар ұйымдары, жағажай футболы, футзал, Паралимпиада және есітім бұзылғандардың ұлттық құрамалары. Канада Футбол қауымдастығы сонымен қатар Канада чемпионатының ұйымдастырушысы және операторы болып табылады.

Тарих

Канаданың Доминиондық футбол қауымдастығы, бүгінде Канадалық футбол қауымдастығы деп белгілі, 1912 жылдың шілде айында Винипег қаласында (Манитоба) құрылды. Ұйым 1912 жылдың 31 желтоқсанында ФИФА-ға мүше болды. 1926 жылдың 21 маусымында DCFA ФИФА-дан шығып, 1948 жылдың 20 маусымында қайта қосылды. Ойынды басқарушы орган бұл атауды 1952 жылдың 6 маусымына дейін сақтап, содан кейін Канаданың Футбол қауымдастығы деп өзгертілді. Кейіннен қауымдастық 1958 жылы атын Канадалық Футбол Ассоциациясы деп, ал 1971 жылы – Канадалық Футбол Қауымдастығы деп өзгертті. Canada Soccer бірнеше маңызды футбол турнирлерін қабылдады, оның ішінде 1976 жылғы Олимпиадалық футбол турнирі, 2015 жылғы ФИФА Әйелдер Әлем Чемпионаты және 2026 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатын Мексика мен АҚШ-пен бірлесіп өткізеді. Ассоциация сондай-ақ ФИФА U-20 Әлем Чемпионатын (2007), ФИФА U-16 Әлем Чемпионатын (1987) және ФИФА U-20 Әйелдер Әлем Чемпионатын (2002, 2014) өткізді.

Ерлер құрамасы

Канаданың футболдан ерлер құрамасы – Канаданы халықаралық футбол жарыстарында ерлер деңгейінде ұсынатын команда. Олардың ең маңызды жетістіктері: 1985 жылғы КОНКАКАФ чемпионатында жеңіс алып, 1986 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысуға мүмкіндік алған, 2000 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогында жеңіс алып, 2001 жылғы ФИФА Конфедерациялар кубогына жолдама алған және 2022 жылғы ФИФА әлем чемпионатына іліккен. 1904 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында канадалық клуб командасы алтын медаль жеңіп алды. Футболдан ерлер құрамасы ФИФА әлем чемпионатына екі рет қатысқан – 1986 және 2022 жылдары. Әзірге олар нокаут кезеңіне өте алған жоқ. 2022 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысу арқылы Канада 36 жылдық үзіліске соңғы нүкте қойды. Канада Мексика және АҚШ-пен бірлесіп 2026 жылғы ФИФА әлем чемпионатын, алғашқы 48 команда қатысатын турнир ретінде өткізеді. Канада КОНКАКАФ Алтын кубогында он сегіз рет ойнаған, соңғы рет 2021 жылы. Олар 2015 жылы турнирді бірлесіп өткізді, онда топта 4-орынды иеленді және нокаут кезеңіне өте алмады.

Әйелдер ұлттық құрамасы

Канаданың әйелдер ұлттық футбол құрамасы – Канаданы халықаралық әйелдер футбол жарыстарында, ересектер деңгейінде ұсынатын команда. Оның ең маңызды жетістіктері – 1998 жылғы CONCACAF әйелдер чемпионатында жеңіс алып, 1999 жылғы FIFA әйелдер әлем чемпионатына қатысу жолдамасын алуы, сондай-ақ 2010 жылғы CONCACAF әйелдер әлем чемпионатының іріктеу турнирінде жеңіп, 2011 жылғы FIFA әйелдер әлем чемпионатына жолдама алуы. Канада құрамасы 2020 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алды. Әйелдер ұлттық футбол құрамасы ФИФА әйелдер әлем чемпионатында сегіз рет қатысқан (тек 1991 жылғы алғашқы турнирден басқа), соңғысы 2023 жылы өтті. Команда 2003 жылғы FIFA әйелдер әлем чемпионатында халықаралық аренада танымал болды, үшінші орын үшін өткен матчта АҚШ-қа есе жіберді. Канада 2015 жылғы FIFA әйелдер әлем чемпионатын қабылдады және ширек финалға жетті. Команда CONCACAF W чемпионатында он рет қатысқан, соңғысы 2022 жылы болды. 1994 және 1998 жылдары бұл турнир Канадада өткізілді. Канада жазғы Олимпиада ойындарына төрт рет қатысқан, соңғысы 2020 жылы Токиода өткен жазғы Олимпиада ойындарында, онда команда тұңғыш рет чемпион атанды.

Кәсіби лигалар

Елде кәсіби футболдың ұзақ тарихы болғанына қарамастан, Канада отандық футбол лигаларын құру мен дамытуда қиындыққа тап келді. Олар көптеген әртүрлі форматтарды бастан кешіріп, соңында 2019 жылы құрылған Канада Премьер-лигасында тоқталды.

Ерлер

Канада премьер лигасы (CPL) – Канададағы футболдың жоғарғы дивизионы. Бұл жүйедегі толық кәсіби және жалғыз ұлттық лига. 2019 жылы құрылған CPL сегіз командадан тұрады және CSA санкциялайды. Сондай-ақ, үш канадалық команда АҚШ Футбол федерациясы санкциялаған бірінші дивизион лигасы – Major League Soccer-де ойнайды, бұл ірі канадалық спорт франшизаларының американдық лигаларда бәсекелесуінің дәстүрлі тәжірибесін көрсетеді. CSA-да екінші дивизиондағы ерлер футбол лигасы жоқ, бірақ үшінші дивизион лигасы бар: 2022 жылы құрылған League1 Canada. League1 Canada төрт дивизиондағы клубтар арасында өтеді: Лига1 Квебек, Лига1 Онтарио, Лига1 Британдық Колумбия және Лига1 Альберта, ерлер және әйелдер лигасы үшін. 2022 жылы «Торонто ФК II» және «Уайткапс ФК 2» АҚШ Футбол федерациясы санкциялаған үшінші дивизион лигасы – MLS Next Pro-да ойнай бастады. Кәсіби деңгейде Канаданың ішкі кубогы – Канада чемпионаты. 2008 жылы құрылған Канада чемпионаты – жыл сайынғы турнир, оған Канаданың кәсіби командалары және League1 Canada әр дивизионының чемпиондары қатысады. Жеңімпазға «Вояджерс» кубогы және КОНКАКАФ Чемпиондар лигасына жолдама беріледі. Канаданың КОНКАКАФ Чемпиондар лигасы бойынша ең жақсы көрсеткіші 2014–15 жылғы жарыста тіркелді, онда «Монреаль Импакт» финалға жетті. «Торонто ФК» да 2018 жылы финалға өтті, бірақ пенальтилер сериясында «Гвадалахараға» есе жіберді.

Әйелдер

2023 жылдан бастап Канадада кәсіби әйелдер лигасы жоқ. CSA бұрын АҚШ-тағы Ұлттық әйелдер футбол лигасымен (NWSL) байланыста болды, онда Канаданың әйелдер құрама командасының бірқатар ойыншылары NWSL клубтарына жіберілді. Бұл байланыс 2021 жылғы маусым аяқталған соң, бөлу жүйесі таратылғаннан кейін тоқтатылды, бірақ көптеген канадалықтар американдық лигада ойнауын жалғастыруда. 2022 жылы бұрынғы құрама ойыншысы Диана Мэтисон және қазіргі құрама капитаны Кристин Синклер 2025 жылы басталуы жоспарланған жаңа канадалық әйелдер кәсіби лигасы туралы хабарлады. Matheson және Project 8 Sports Inc. компаниясы осы бастаманы жүзеге асыруда, ал Синклер кеңесші қызметін атқаруда.

Сот ісі

2022 жылдың шілдесінде Канада Футбол федерациясы тапсырыс берген McLaren Global Sport Solution компаниясының 125 беттік баяндамасында қорытындыланған тәуелсіз сараптамада, Канада Футбол федерациясының 2008 жылы Канаданың U-20 әйелдер футбол құрамасының бас жаттықтырушысы Боб Бирардаға қатысты сексуалдық қысым көрсету туралы шағымдарды дұрыс қарастырмағаны анықталды. Боб Бирарда кейіннен үш сексуалдық шабуыл жасағаны үшін кінәлі деп танылды. Баяндамада 2007 және 2008 жылдары Канада Футбол федерациясының "көптеген адамдар тарапынан тиімсіз және ұйымдасқан емес" деп сипатталғаны, сондай-ақ "сол кездегі Канада Футбол ассоциациясының басшылығы үшін сексуалдық қысым көрсету мәселесі басымдыққа ие болған жоқ" деген қорытынды жасалды. 2022 жылы Канада Футбол федерациясының сол кездегі жаңадан тағайындалған Бас хатшысы Эрл Кокрейн: "Біз осы қауіпсіз спорт саласында саясат, тәжірибе және бағдарламалар арқылы жетекшілікке ұмтыламыз" деді.

Атқарушы комитет

Рөл мүшелерінің тізіміПрезидентШармен КруксПрезидент орынбасарыПол Клод БерубеҚаржы директорыСтив РидМүшеДейл Т. БриггсМүшеКелли БраунМүшеБрайан БарденМүшеШаррис БакусМүшеШарли КузеттоМүшеСтефани Дж. ГеоситМүшеДоминик ГрегуарМүшеОрест КоновалчукМүшеПьер МаршандМүшеДино РоссиМүшеДон СториМүшеБриттани Тимко Бакстер

Төрағалар

Жоқ. Аты-жөні Қызмет мерзімі 1 Фред Бартер 1912 2 Том Уотсон 1913 3 Эдвард Бейли Фишер 1914 4 Хью Крейг Кэмпбелл 1915–1919 5 Том Гаттри 1919 6 Дэн Макнил 1920–1921 7 Джон Истон 1922–1925 8 Джон Рассел 1925–1931 9 Том Холланд 1931–1932 10 Чарльз Смаил 1932–1934 11 Лен Пето 1935–1938 12 Том Эллиот 1939–1940 13 Фред Крамблхулм 1946–1947 14 Роберт Уолкер 1947 15 Отис Тодд 1947–1949 16 Чарльз Пиннелл 1949–1953 17 Эрнест Кэмпбелл 1953 18 Джок Хендри 1954–1956 19 Артур Арнольд 1957 20 Виктор Хаген 1958–1960 21 Патрик Нолан 1961–1962 22 Дэйв Фрайатт 1963–1964 23 Билл Симпсон 1965–1968 24 Обри Санфорд 1969–1971 25 Джон Барнс 1972–1973 26 Билл Стирлинг 1973–1981 27 Джим Флеминг 1982–1985 28 Фред Стамбрук 1986–1991 29 Терри Куинн 1992–1997 30 Энди Шарп 2001–2005 31 Колин Линфорд 2006–2007 32 Доминик Маэстраччи 2008–2012 33 Виктор Монтальяни 2012–2017 34 Стив Рид 2017–2020 35 Ник Бонтис 2020–2023 36 Шармейн Крукc 2023–