Линкольн Эллсворт: Антарктиданы зерттеуші және ашып жазушы

Кіріспе

XX ғасырдың басында Антарктиданы зерттеген американ саяхатшысы Линкольн Эллсворт (12 мамыр 1880 – 26 мамыр 1951) – Америка Құрама Штаттарының полярлық зерттеушісі және Америка табиғи тарих мұражайына үлкен көмек көрсеткен меценат.

Өмірбаян

Линкольн Эллсворт 1880 жылғы 12 мамырда Иллинойс штатының Чикаго қаласында Джеймс Эллсворт пен Ева Фрэнсис Батлер отбасында дүниеге келді. Бала кезінде Огайо штатының Хадсон қаласында да тұрды. Ол Хилл мектебінде оқыды және Йель университетінің Шеффилд ғылыми мектебіне түсуге дейін әдеттегіден екі жыл кешіккен. Оның оқудағы жетістіктері нашар болды, содан кейін ол Колумбия университеті мен Макгиллде оқыды, бірақ академиялық мансабын аяқтады. Линкольн Эллсворттың әкесі Джеймс, АҚШ-тың бай көмір кәсіпкері, Роалд Амундсеннің 1925 жылы Шпицбергеннен Солтүстік полюске ұшу әрекетін қаржыландыру үшін 100 000 АҚШ доллары жұмсады. Амундсен, Линкольн Эллсворт, ұшқыш Хьяльмар Риисер Ларсен, ұшу механігі Карл Фёхт және тағы екі команда мүшесі екі Dornier Wal ұшатын қайығымен, N24 және N25-пен, 21 мамырда Солтүстік полюске жетуге тырысты. Бір ұшақтың қуаты тоқтағанда, екеуі де мәжбүрлі түрде қонуға мәжбүр болды, нәтижесінде олар бір-бірінен бөлініп кетті. Экипаждарды қайта топтостыру үшін 3 күн кетті, ал N25-ті 28 күннен кейін қайта әуеге көтеру үшін 7 ұшып көтерілу әрекеті қажет болды. Әкесі 1925 жылғы 2 маусымда Италияда, жоғалған ұлынан хабар күтіп отырып қайтыс болды. 1926 жылғы наурыз айының басында "Нью-Йорк Таймс" газеті "Полюсті дирижабльмен кесіп өту" деген тақырыппен "Амундсен-Эллсворт экспедициясы" туралы хабарлады. Сол басылымдағы ұзақ мақала (Бёрдтың әскери әріптесі Фицхуг Гриннің авторлығында) "Полярлық аймаққа жаппай шабуыл жақын арада басталады" деп аталды. "Полярлық жұлдыз" деп аталған ұшақ шаңғылары бар Northrop Gamma болды. 1935 жылғы 23 қарашада Эллсворт Антарктиданың Эллсворт тауларын Дунди аралынан Росс мұздық тірегіне жасаған транс-антарктикалық ұшу кезінде ашты. Ол бұл тауларға Sentinel Range деген ат берді, кейіннен ол Эллсворт тауларының солтүстік бөлігінің атауы болды. Ұшу кезінде ұшақтағы жанармай бітіп, Ричард Бёрд құрған Кішкентай Америка лагерінің жанына қонуға мәжбүр болды. Бұзылған радиосының салдарынан, ол және оның ұшқышы Герберт Холлик Кенион қону туралы билік органдарына хабарлай алмады. Екеуі де жоғалып кеткен деп жарияланды, ал британдық зерттеу кемесі Discovery оларды іздеу үшін Австралияның Мельбурн қаласынан теңізге шықты. Екеуі де 1936 жылғы 16 қаңтарда Кішкентай Америкада екі айдай жалғыз болғаннан кейін табылды. Олар 6 сәуірде Нью-Йоркке оралды, ал олардың көмекші кемесі MS Wyatt Earp екі аптадан кейін жеке келді. Эллсворт жері, Эллсворт тауы және Эллсворт көлі – Антарктидадағы барлық географиялық нысандар Линкольн Эллсворттың құрметіне аталған.

Lincoln Ellsworth was born on May 12, 1880, to James Ellsworth and Eva Frances Butler in Chicago, Illinois. He also lived in Hudson, Ohio, as a child. He attended The Hill School and took two years longer than usual to graduate, before entering the Sheffield Scientific School at Yale University. His academic performance was poor, and he subsequently enrolled at Columbia University and McGill before ending his academic career. Lincoln Ellsworth's father, James, a wealthy coal man from the United States, spent US$100,000 (~$ in ) to fund Roald Amundsen's 1925 attempt to fly from Svalbard to the North Pole. Amundsen, accompanied by Lincoln Ellsworth, pilot Hjalmar Riiser Larsen, flight mechanic Karl Feucht and two other team members, set out in two Dornier Wal flying boats, the N24 and N25, in an attempted to reach the North Pole on May 21. When one airplane lost power, both made forced landings and, as a result, became separated. It took 3 days for the crews to regroup and 7 takeoff attempts before they were able to return N25 to the air 28 days later. Ellsworth senior died in Italy on June 2, 1925, while waiting for news of his lost son. In early March 1926, under the headline "Across the Pole by Dirigible", The New York Times announced the Amundsen Ellsworth Expedition. A long article in the same edition (by Fitzhugh Green, one of Byrd's navy colleagues) was headed "Massed Attack On Polar Region Begins Soon." The aircraft, named Polar Star, was a Northrop Gamma outfitted with skis. On November 23, 1935, Ellsworth discovered the Ellsworth Mountains of Antarctica when he made a trans Antarctic flight from Dundee Island to the Ross Ice Shelf. He gave the descriptive name Sentinel Range, which was later named for the northern half of the Ellsworth Mountains. During the flight, his aircraft ran out of fuel, forcing a landing near the Little America camp established by Richard Byrd. Because of a faulty radio, he and his pilot, Herbert Hollick Kenyon, were unable to notify authorities about the landing. The two men were declared missing, and the British research ship Discovery steamed out from Melbourne, Australia to search for them. The two men were discovered January 16, 1936, after almost two months alone at Little America. They returned to New York City on April 6, and their support ship, the MS Wyatt Earp, arrived separately two weeks later. Ellsworth Land, Mount Ellsworth, and Lake Ellsworth, all in Antarctica, are all named for Lincoln Ellsworth.

Құрметтер

1927 жылы Американың скауттары Линкольн Эллсвортты Құрметті скаут атандырды, бұл сол жылы құрылған скауттардың жаңа санаты еді. Бұл құрметті атақ «ашық ауадағы қызмет, зерттеулер және құнды оқиғаларда ерекше жетістіктерге қол жеткізген американдық азаматтарға» берілді, олардың ерліктері жігіттердің қиялын оятатын болды. Осы құрметке ие болған тағы он сегіз адам: Рой Чапман Эндрюс; Роберт Бартлетт; Фредерик Рассел Бернхэм; Ричард Е. Бёрд; Джордж Крук Черри; Джеймс Л. Кларк; Мериан С. Купер; Луи Агассиз Фуэртес; Джордж Берд Гриннелл; Чарльз А. Линдберг; Дональд Бакстер Макмиллан; Клиффорд Х. Поуп; Джордж Палмер Путнам; Кермит Рузвельт; Карл Рунгиус; Стюарт Эдвард Уайт; Орвилл Райт. «Бойскауттың шын оқиғалар кітабы», он төрт Құрметті скаут, Линкольн Эллсворттың «Поляр теңізінің алғашқы өтуі» атты мақаласын қамтиды. АҚШ пошта қызметі бір кезде оның суреті бар марка шығарған. Бүгінгі күнге дейін Огайо штатының Хадсон қаласындағы орта мектептердің спорт командалары Эллсворттың құрметіне «Зерттеушілер» («The Explorers») деп аталады. 1928 жылы Эллсворт 1925 және 1926 жылдарғы полярлық рейстері үшін Конгресс Алтын медалімен марапатталды. Сегіз жыл өткен соң, 1936 жылы ол екінші медальмен марапатталды, ол «АҚШ атынан Антарктидадағы шамамен 350 000 шаршы мильдік аумаққа қойған талаптары мен Антарктиданың ортасын 2500 мильге дейін әуеден зерттеуі үшін» берілді. Осылайша ол екі Конгресс Алтын медалімен марапатталған төрт адамның бірі болды. Бұрынғы Антарктика базасы Эллсворт станциясы оның құрметіне аталды. 1937 жылы ол полярлық әуе навигациясын жетілдіргені үшін Корольдік географиялық қоғамның Патрон медалімен марапатталды. Америка табиғи тарих мұражайындағы Линкольн Эллсворт залы оның Арктика және Антарктикаға жасаған саяхаттарына арналған.