Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нискулли өзені (Nisqually River) – АҚШ-тың батыс-орталық Вашингтон штатында орналасқан, шамамен 130 шақырым (81 миль) ұзындығындағы өзен. Ол Каскад тауларының Такомадан оңтүстік-шығысқа қарайғы бөлігін, соның ішінде Рейньер тауының оңтүстік беткейін сумен жарып, Пьюджет шығанағының оңтүстік жағына құяды. Оның сарқырамасы 1971 жылы Нискулли дельтасы ұлттық табиғи ескерткіші деп жарияланды. Нискулли өзені Пирс-Льюис және Пирс-Тёрстон округтерінің шекарасын анықтайды.
The Nisqually River /n//ɪ/'/s//k//w//ɑː//l//i/ is a river in west central Washington in the United States, approximately 81 mile (130 km) long. It drains part of the Cascade Range southeast of Tacoma, including the southern slope of Mount Rainier, and empties into the southern end of Puget Sound. Its outlet was designated in 1971 as the Nisqually Delta National Natural Landmark. The Nisqually River forms the Pierce–Lewis county line, as well as the boundary between Pierce and Thurston counties.
Курс
Өзеннің бастауы Рейньер тауының оңтүстік бөлігіндегі ұлттық паркте, Нисквали мұздығымен толығады. Ол 706 тас жолы бойымен Эшфорд пен Эльба қалалары арқылы батысқа қарай ағады. Содан кейін 1944 жылы салынған Алдер бөгеті және 1912 жылы салынған, 1945 жылы қайта жаңартылған ЛаГранде бөгеті арқылы гидроэлектр энергиясын өндіруге пайдаланылады. Бөгеттер Алдер көлін және кіруге қиын екі мильдік ЛаГранде суқоймасын құрайды. Бөгеттер салынар алдында, табиғи кедергі анадромалық балықтардың Нисквали өзенімен қазіргі ЛаГранде суқоймасы орнына дейін көтерілуіне тосқауыл қойған. Эльбадан төмен, өзен солтүстік-батысқа қарай тау етегі арқылы ағып, Маккенна қаласының жанынан және Форт-Льюис пен Нискулли үнді резервациясынан өтеді. Өзен 5-ші қалааралық тас жолдың астынан өтіп, Нисквали өзенінің дельтасына жетеді, осы жерде Нисквали ұлттық жануарлар қорығы орналасқан. Дельтаның барлық бөлігі, федералдық, мемлекеттік және жеке меншік жерлерді қамтиды, 1971 жылы Ұлттық табиғи ескерткіш деп жарияланды. Нискулли Олимпия қаласынан шамамен 15 миль (24 км) шығысқа қарай Пьюгет саңырауқұлағының Нискулли Рич бөлігіне құяды.
The river rises in southern Mount Rainier National Park, fed by the Nisqually Glacier on the southern side of Mt. Rainier. It flows west through Ashford and Elbe along Route 706. It is then impounded for hydroelectricity by the Alder Dam, completed in 1944, and the LaGrande Dam, completed in 1912 and rebuilt in 1945. They hold back Alder Lake and the inaccessible two mile long LaGrande Reservoir. Before the construction of the dams, a natural fish barrier prevented anadromous fish from ascending the Nisqually above what is now La Grande Reservoir. Below Elbe, the river flows northwest through the foothills, passes near McKenna, Washington, and through Fort Lewis and the Nisqually Indian Reservation. The river crosses beneath Interstate 5 and into the Nisqually River Delta, which is the location of the Nisqually National Wildlife Refuge. The delta as a whole, including federal, state, and private land, was designated in 1971 as a National Natural Landmark. The Nisqually enters the Nisqually Reach portion of Puget Sound approximately 15 mile (24 km) east of Olympia.
Тарих
Нискулли өзені – Нискулли тайпасының дәстүрлі аумақтық орталығы, оның атымен аталған, бірақ олар сонымен қатар Оңтүстік Пьюгет саунд аймағында да өмір сүрген. Медицин Крик шарты, Вашингтон территориясы мен Пьюгет саундының жергілікті халқы арасындағы маңызды Солтүстік-Батыс шарттарының бірі, өзеннің дельтасына жақын, қазіргі табиғат қорғау аймағы орналасқан жердегі шағын өзеннің жанында қол қойылды. Шартына қол қойылғаннан кейін Нискулли тайпасы өзеннен және оның көп бөлігінен көшіріліп, Олимпияның шығысындағы Пьюгет саундындағы резервацияға қоныстанды. Нискулли тайпасының, соның ішінде бас Леши сияқты көшбасшыларының қарсылығынан кейін, өзенде бастапқыдан үш есе үлкен жаңа резервация құрылды. 1917 жылы АҚШ армиясы Нискулли резервациясын басып алып, адамдарды үйлерінен шығарды, кейін резервацияның көп бөлігін Форт-Льюис салу үшін иемденді. 1960 және 1970 жылдары Нискулли тайпасы Медицин Крик шартында көрсетілген, бірақ бұрын ескерілмеген өзендегі балық аулау құқықтарын қорғауға тырысты. Нискулли тайпасының мүшелері, жақын маңдағы Пуялуп тайпасымен бірлесіп, дәстүрлі суларда балық аулауға тырысқандары үшін мазақтаулар мен тұтқындауларға ұшырады. Бұл 1974 жылғы Больдт шешіміне, сондай-ақ АҚШ-қа қарсы Вашингтон, 1974 ісіне әкелді, ол Вашингтон штатындағы бірнеше тайпалардың дәстүрлі аумақтарында лососьтың 50%-ға дейін аулау құқығын растады.
The Nisqually River is the traditional territorial center of the Nisqually tribe, for which it was named, though they also lived throughout southern Puget Sound. The Treaty of Medicine Creek, one of the major Northwest treaties between Washington territory and the native population of Puget Sound, was signed near a creek at the site of what is now a wildlife refuge near the delta of the river. The Nisqually were moved from the river and much of the surrounding region after the signing of the treaty, settling on a reservation on Puget Sound east of Olympia. After a period of resistance by the Nisqually tribe, including such leaders as Chief Leschi, a new reservation three times the size of the original was established on the river. In 1917, the US Army occupied the Nisqually reservation, ordered people from their homes, and later condemned most of the reservation to build Fort Lewis. In the 1960s and 1970s, the Nisqually pursued their fishing rights along the river, which were stated in the Treaty of Medicine Creek but had been ignored. Nisqually tribal members, acting in concert with the nearby Puyallup tribe, endured harassment and arrest to fish in traditional waters. This led to the 1974 Boldt Decision, also known as, U. S. V. Washington 1974, which affirmed the rights of several native tribes in Washington to harvest up to 50% of the return of salmon run within their traditional territories.
Экология
"Nisqually 1" – Populus trichocarpa түрінің үлгісі, Нисквали өзенінің жағасында өсті. Оның геномдық тізбегі 2006 жылы жарияланды.
"Nisqually 1", a specimen of Populus trichocarpa, grew on the bank of the Nisqually River. Its genome sequence was published in 2006.