Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мыс және қоладан бұйымдар жасайтын адам – мыс шебері немесе қорытпа жасаушы. Қола – мыс пен мырыш қорытпасы. Мыс бұйымдарын жасау үшін қалайы жасау құралдарын және техникаларын қолданатын қалайы шебері "қызыл темірші" деп аталады.
Person who makes artifacts from copper
A coppersmith, also known as a brazier, is a person who makes artifacts from copper and brass. Brass is an alloy of copper and zinc. The term "redsmith" is used for a tinsmith that uses tinsmithing tools and techniques to make copper items.
Тарих
Антропологтар мысты адамзат қолданған алғашқы металл деп санайды, оның жұмсақтығы мен өңдеудің қарапайымдылығы себеп. Көне заманда мыстың беріктігі және тот басуға немесе коррозияға төзімділігі бағалы болып саналды. Мыс пен адамның қарым-қатынасы алты мың жылдан асып түсетіні айтылады. Мыс шеберлігі – Киелі кітапта есімдері тілінген сирек кәсіптердің бірі. Мыс Англияда кеңінен өңделген, ал 1500 жылдары Уэльсте кендер балқытылған. Мыс Солтүстік Америкада, әсіресе Монтанада көп мөлшерде кездесті, сондай-ақ 1659 жылы иезуит миссионері жазғандай, Супериор көлінің жанындағы ежелгі мыс кен орындарында да табылды. Жапырақ металл прокатка станоктарының ойлап табылуы мыс шеберлеріне үлкен пайда әкелді. Содан кейін мыс жапырақтары мыстан жасалған заттарды жасау үшін әлдеқайда әмбебап және қолдануға ыңғайлы болды. 1700 жылдарға қарай мыс шеберлері Америка колонияларында тұрды, бірақ Британдық тәжінің мыс және басқа да тауарларды Америкаға реттеуіне байланысты көптеген мыс жапырақтарына қол жеткізе алмады. Америка революциясына дейін колонияларда жапырақ металл өндірісіне тыйым салынған еді.
Anthropologists believe copper to be the first metal used by humans due to its softness and ease of manipulation. In antiquity, copper's durability and resistance to rust or corrosion proved valuable. Copper's relationship with man is thought to date back over six thousand years. Coppersmith is one of the few trades that have a mention in the Bible. Copper was particularly worked in England, with ores smelted in Wales as early as the 1500s. Copper was found in great quantities in North America, especially Montana, as well as archaic copper mines near Lake Superior, which was recorded by a Jesuit missionary in 1659. Coppersmithing as a trade benefited strongly from the invention of sheet metal rollers. Copper sheet was then available in a much more versatile and easy form for creating copper wares. By the 1700s, coppersmiths lived in the American colonies, but did not have access to much sheet copper due to the British Crown's regulation of copper and other goods to the Americas. Sheet metal production was prohibited in the colonies as well before the American Revolution.
Мыс шеберлігі
Көптеген мыс шеберлері мыс табағынан үлгі бойынша мыс бұйымдарын жасай алады. Олар сондай-ақ мыс ыдыстардың ішін жөндеуге, тазалауға және қайта қалайлауға болады. Кейбір мысшылар шелектер жасайды. Ал кейбір мысшылар нақты пішіндерге немесе заттарға, мысалы, белгілі бір бисквит пешіне, кружкаға немесе қазанға маманданады. 1700 және 1800 жылдары мыс шеберлері әдетте кәсіптің әртүрлі кезеңдерінде үйреніп жатқан бірнеше шәкірттерімен бірге жұмыс істеген. Шәкірттер көбінесе 8-9 жасында кәсіпті үйренуді бастайды. Мыс шеберханасындағы жас адамның міндеттеріне кокс немесе аммиак тұзының блоктарын сындыру, оларды қалайлауға дайындау үшін мыс бөліктерін тазалау, сондай-ақ балғалар мен құралдарды жылтырату кіреді. Мыс өндірілетін Иберия және Үндістан сияқты аймақтарда мыс шеберлерінің кәсібі гүлденген көптеген орталықтар бар.
Most coppersmiths can create, from a pattern, copper wares from a sheet of copper. They can also repair, clean and re tin copper cookware interiors. Some copper smiths make barrels. Some coppersmiths will specialize in specific forms or items, such as a particular type of biscuit oven or mug or kettle. In the 1700 and 1800s, coppersmiths typically had a few apprentices in various stages of learning the trade working together. Apprentices would start learning the trade usually around 8 or 9 years old. Typical duties of a youth in the copper shop would include tasks such as breaking coke or sal ammoniac blocks, scouring copper pieces to prepare them for tinning, and polishing hammers and tools. In regions where copper is mined like Iberia and India there are a number of centers where the coppersmith trade has flourished.
Мыстың қасиеттері
Мыс әдетте жұмсақ металл деп есептеледі, яғни оны қыздырмастан өңдеуге болады. Металды осылай өңдеу барысында ол "бейілеуге" ұшырайды. Бұл мыстың ішіндегі атомдардың қысымға түсіп, ретсіз орналасуын білдіреді. Бұл металда кернеу тудырады және әрі қарай металдың осы кернеу орындарында жарылуына себеп болады. Мысты кең көлемде өңдеу үшін оны қайта кристалдандыру қажет. Бұл процеске металды қыздыру және одан кейін сумен жылдам салқындату кіреді. Салқындату кезеңі – сөндіру деп аталады. Мысты қыздыру арқылы металдың атомдары босаңсып, біркелкі орналаса алады. Бұл металды қалыптастыруды жеңілдетеді. Металдың ішіндегі осы біркелкілікті сақтау үшін оны жылдам салқындату қажет. Бұл атомдардың қозғалып, металл құрылымында кернеу тудыруына кедерес жасайды. Темірлі металдардан өзгеше – оларды салқындату баяу болуы керек, ал мысты ауада баяу немесе суда жылдам салқындатуға болады.
Copper is generally considered to be a soft metal, meaning it can be worked without heating. Over a period of working the metal in this way it can "work harden". This means that the atoms within the copper are compressed and irregular in their arrangement. This causes stress in the metal and eventually cracking the metal along these stress points. In order for the copper to be worked to any extensive degree it must be annealed. This process involves heating the metal and then rapidly cooling it in water. The cooling stage is known as quenching. By heating the copper, the atoms in the metal are relaxed, and thus able to align themselves in a more uniform fashion. This allows for easier shaping of the metal. In order to keep this uniformity within the metal, it is cooled rapidly. This prevents the atoms from moving around and causing tension in the structure of the metal. Unlike ferrous metals—which must be cooled slowly to anneal—copper can be cooled slowly in air or quickly by quenching in water.