Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бхутанның Жемганг ауданы (дзонгха: གཞམས་སྒང་རྫོང་ཁག་; Уайли транслитерациясы: Gzhams sgang rdzong khag; бұрын "Шемганг"), Бутанды құрайтын 20 дзонгхагтың (ауданның) бірі. Ол Сарпанг, Тронгса, Бумтанг, Монгар және Пемагатшел аудандарымен және оңтүстікте Үндістанның Ассам штатымен шектеседі. Ауданның әкімшілік орталығы – Жемганг.
District of Bhutan
Zhemgang District (Dzongkha: གཞམས་སྒང་རྫོང་ཁག་; Wylie transliteration: Gzhams sgang rdzong khag; previously "Shemgang"), is one of the 20 dzongkhags (districts) comprising Bhutan. It is bordered by Sarpang, Trongsa, Bumthang, Mongar and Pemagatshel Districts, and borders Assam in India to the south. The administrative center of the district is Zhemgang.
Тілдер
Жемгангтағы басым тіл – хенгха тілі. Тарихи тұрғыдан алғанда, хенгха тілі мен оның қолданушылары солтүстікке қарай куртопха, нупбиха және бумтангха тілдерінде сөйлейтіндермен тығыз байланыста болған, сондықтан оларды кеңірек "Бумтанг тілдері" тобының бір бөлігі деп санауға болады. Нгалоп термині бірнеше туыс тілдік және мәдени топтарды білуі мүмкін, мысалы, кхенг халқы мен бумтанг тілінде сөйлейтіндер. С. Р. Чакраварти кхенгтердің тілді бумтанг және куртопқа қарай таратушы алғашқы тұрғындардың бірі болғанын айтады. Барлық мәліметтер бойынша, кхенгтер шығыс Бутанның көршілеріне қарағанда орталық Бутан халқымен жақын туыс, ал шығыс Бутан халқы негізінен шаршоптардан тұрады. Кхенгтер әлі де бумтангтармен ерекше сауда байланыстарын сақтап келеді, оның ішінде бумтанг яктары үшін қысқы жайылым құқығын ұсынады. SIL International ұйымының бағалауынша, кхенг тілінде сөйлейтін адамдардың саны 50 мыңға жуық.
The dominant language in Zhemgang is Khengkha. Historically, Khengkha and its speakers have had close contact with speakers of Kurtöpkha, Nupbikha, and Bumthangkha to the north, to the extent that they may be considered part of a wider collection of "Bumthang languages." The term Ngalop may subsume several related linguistic and cultural groups, such as the Kheng people and speakers of Bumthang language. S. R. Chakravarty asserts that Kheng are one of the earliest inhabitants that language spread upwards from Kheng into Bumthang and Kurtöp. By all accounts the Kheng are more closely related to the people of central Bhutan than they are to their neighbors in eastern Bhutan, who are primarily Sharchops. The Kheng still retain special trade relations with the Bumthang, including providing winter pasture rights for Bumthang yaks. SIL International estimates there are 50,000 Kheng speakers.
Қауіпсіздік мәселелері
1990 жылдардан бастап Ассам Біріккен азаттық фронты оңтүстік Жемганг ормандарында партизандық базаларын ұстады, олардан Үндістандағы нысаналарға шабуылдар жасап, содан кейін шекараны кесіп қайтатын. 2003 жылдың соңында Бутан корольі Джигме Сингье Ванчук партизандарды аймақтан қуған әскери операцияға жетекшілік етті. Бұрынғыда шабуыл қаупі болғандықтан, шетелдік туристерге Жемгангқа баруға рұқсат берілмейтін.
Starting in the 1990s, the United Liberation Front of Assam maintained guerrilla bases in the forests of southern Zhemgang from which they would launch attacks on targets in India and then return across the border. In late 2003 the King of Bhutan, Jigme Singye Wangchuck led a military operation which largely swept the guerrillas out of the region. Because of the risk of attack, foreign tourists were not allowed to visit Zhemgang in the past.
Қоршаған орта
Жемганг ауданының көп бөлігі Бутанның қорғалатын аумақтарының құрамына кіреді. Жемгангтың экологиялық қорғалатын аумақтарына Джигме Сингье Вангчук ұлттық паркі (Тронг гевогы) және Корольдік Манас ұлттық паркі (Нангла, Пангхар және Тронг гевогтары) кіреді, олар батыстың көп бөлігін алып жатыр. Бұл парктелер солтүстіктегі Пхрумсенгла ұлттық паркімен (Нангкор және Шингхар гевогтары) Жемгангты екіге бөлетін биологиялық дәліз арқылы байланысады.
Most of Zhemgang District is part of the protected areas of Bhutan. Zhemgang's environmentally protected areas include Jigme Singye Wangchuck National Park (the gewog of Trong) and Royal Manas National Park (the gewogs of Ngangla, Pangkhar and Trong), which occupy much of the west. These parks connect to Phrumsengla National Park in the north (the gewogs of Nangkor and Shingkhar) via a biological corridor that bisects Zhemgang.